Tafsir An-Najm (53) — النجم

وَٱلنَّجْمِ إِذَا هَوَىٰ ﴿١﴾

Аллоҳ ботаётган юлдузга қасам ичди. ما ضل صاحبكم وما غو

مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَىٰ ﴿٢﴾

Муҳаммад алайҳиссалом ҳидоят йўлидан озмади.Адашмади.Аксинча,энгтўғри йўлда юрибди

وَمَا يَنطِقُ عَنِ ٱلْهَوَىٰٓ ﴿٣﴾

БуҚуръонни ҳавойи нафсидан олибгапираётгани йўқ. إن هو إ ل اوحى يوحى

إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْىٌۭ يُوحَىٰ ﴿٤﴾

Бу Қуръон Аллоҳ таоло Жаброил алайҳссалом орқали Муҳаммад алайҳиссаломга юборган ваҳийдан бошқа нарса эмас

عَلَّمَهُۥ شَدِيدُ ٱلْقُوَىٰ ﴿٥﴾

Буни унга ўта кучли фаришта - Жаброил алайҳиссалом ўргатган

ذُو مِرَّةٍۢ فَٱسْتَوَىٰ ﴿٦﴾

Жаброил алайҳиссалом хушсурат бўлиб, Пайғамбар алайҳиссаломга қандай яратилган бўлса, ўшандай асл суратида кўринган

وَهُوَ بِٱلْأُفُقِ ٱلْأَعْلَىٰ ﴿٧﴾

Жаброил самонинг олий уфқида эди. ثم دنا فتدلى

ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّىٰ ﴿٨﴾

Кейин Жаброилалайҳиссалом Пайғамбар алайҳиссаломга яқинлашиб,яқин жойга келди. فكان قاب قوسين أو أدنى

فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَىٰ ﴿٩﴾

Бас, у зотга икки камон оралиғида ёки ундан-да яқинроқ келди. بلغ Qur’on · Tafsir

فَأَوْحَىٰٓ إِلَىٰ عَبْدِهِۦ مَآ أَوْحَىٰ ﴿١٠﴾

Жаброил Аллоҳнингбандаси Муҳаммад алайҳиссаломга ваҳийни олибкелди

مَا كَذَبَ ٱلْفُؤَادُ مَا رَأَىٰٓ ﴿١١﴾

Муҳаммад алайҳиссаломнингқалби кўзи кўрган нарсани ёлғон демади. أفتمرونه عل ما ير

أَفَتُمَـٰرُونَهُۥ عَلَىٰ مَا يَرَىٰ ﴿١٢﴾

Эй мушриклар, Пайғамбар билан Аллоҳ унга меърожкечаси кўрсатибқўйган нарса ҳақида тортишасизларми? ولقد رءاه نزلةأخر

وَلَقَدْ رَءَاهُ نَزْلَةً أُخْرَىٰ ﴿١٣﴾

Муҳаммад алайҳиссалом Жаброилни асл суратида иккинчи марта меърожкечасида кўрган

عِندَ سِدْرَةِ ٱلْمُنتَهَىٰ ﴿١٤﴾

Энгчетдаги Нилуфар ёнида.У еттинчи осмондаги жуда улкан дарахт

عِندَهَا جَنَّةُ ٱلْمَأْوَىٰٓ ﴿١٥﴾

Жаннати маъво шу дарахтнинг ёнидадир

إِذْ يَغْشَى ٱلسِّدْرَةَ مَا يَغْشَىٰ ﴿١٦﴾

Ўшанда Нилуфарни Аллоҳнинг амри билан чек-чегарасини Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайдиган жуда улкан нарса ўраб олганди

مَا زَاغَ ٱلْبَصَرُ وَمَا طَغَىٰ ﴿١٧﴾

Пайғамбар алайҳиссаломнингкўзи ўнгга ҳам,сўлга ҳам оғмади.Ҳаддидан ҳам ошмади

لَقَدْ رَأَىٰ مِنْ ءَايَـٰتِ رَبِّهِ ٱلْكُبْرَىٰٓ ﴿١٨﴾

Дарҳақиқат, Муҳаммад алайҳиссалом меърож кечаси Парвардигорининг қудратига далолат қиладиган буюк оятларидан айримларини,жумладан,жаннат ва дўзахни кўрди

أَفَرَءَيْتُمُ ٱللَّـٰتَ وَٱلْعُزَّىٰ ﴿١٩﴾

Эй мушриклар, ўзинглар ибодат қилаётган мана бу бутлар - Лот ва Уззоҳақида ўйлабкўрдингларми?! بلغ Qur’on · Tafsir

وَمَنَوٰةَ ٱلثَّالِثَةَ ٱلْأُخْرَىٰٓ ﴿٢٠﴾

Бутларингиздан яна учинчиси Манот ҳақида ҳам ўйлаб кўрдингларми? Улар сизларга бирон фойда ёки зарар келтира оладиларми?!

أَلَكُمُ ٱلذَّكَرُ وَلَهُ ٱلْأُنثَىٰ ﴿٢١﴾

Эй мушриклар,сизларга ўзинглар яхши кўрадиган эркак жинсию,Аллоҳга сизлар ёмон кўрадиган аёлжинсими?!

تِلْكَ إِذًۭا قِسْمَةٌۭ ضِيزَىٰٓ ﴿٢٢﴾

У ҳолда ўз ҳавойи нафсларингиз билан қилган бу тақсимотингиз ўта адолатсиз тақсимот-ку?!

إِنْ هِىَ إِلَّآ أَسْمَآءٌۭ سَمَّيْتُمُوهَآ أَنتُمْ وَءَابَآؤُكُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلْطَـٰنٍ ۚ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ وَمَا تَهْوَى ٱلْأَنفُسُ ۖ وَلَقَدْ جَآءَهُم مِّن رَّبِّهِمُ ٱلْهُدَىٰٓ ﴿٢٣﴾

Бу бутлар ўзларингиз ва ота-боболарингиз қўйиболган номлар, холос. Уларда илоҳликдан асар ҳам йўқ. Аллоҳ улар ҳақида ҳеч қандай ҳужжат нозил қилмаган. Мушриклар ўз эътиқодларида фақат гумонга ва шайтон безаб кўрсатган ҳавойи нафсларига эргашадилар. Ҳолбуки, Парвардигорлари тарафидан Пайғамбар орқали ҳидоят келиб турибди. Улар эса бу ҳидоятга эргашмаяптилар. أم للإنسن ما تمن

أَمْ لِلْإِنسَـٰنِ مَا تَمَنَّىٰ ﴿٢٤﴾

Ёки инсон учун бутларнингшафоат қилишини исташидек,ўзи орзуқилган нарсаси бўлаверадими?

فَلِلَّهِ ٱلْـَٔاخِرَةُ وَٱلْأُولَىٰ ﴿٢٥﴾

Йўқ. Нимани орзу қилсалар, ўшанга эришавермайдилар. Зеро, охират ҳам, дунё ҳам ёлғиз Аллоҳникидир. Улардан истаганини беради,истаганини бермайди

۞ وَكَم مِّن مَّلَكٍۢ فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ لَا تُغْنِى شَفَـٰعَتُهُمْ شَيْـًٔا إِلَّا مِنۢ بَعْدِ أَن يَأْذَنَ ٱللَّهُ لِمَن يَشَآءُ وَيَرْضَىٰٓ ﴿٢٦﴾

Самоларда қанча фаришталар борки, кимнидир шафоат қилмоқчи бўлсалар, уларнинг шафоатидан заррача фойда бўлмайди. Аллоҳ кимларнинг шафоат қилишига рухсат берса ва кимларнинг шафоат қилинишига рози бўлса, ўшаларгина бундан мустасно. Аллоҳ Ўзига шерик қилинганларнинг шафоат қилишларига ҳаргиз изн бермас.Аллоҳни қўйиб,ўшаларга ибодат қилганларнингшафоат қилинишига рози ҳам бўлмас

إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْـَٔاخِرَةِ لَيُسَمُّونَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةَ تَسْمِيَةَ ٱلْأُنثَىٰ ﴿٢٧﴾

Қайта тирилиб, охиратга боришга ишонмайдиганлар фаришталарни Аллоҳнинг қизлари деб эътиқод қиладилар- да, уларни аёлларнингномлари билан номлайдилар. Аллоҳ уларнинггапларидан Олий ва Буюкдир. بلغ Qur’on · Tafsir

وَمَا لَهُم بِهِۦ مِنْ عِلْمٍ ۖ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ ۖ وَإِنَّ ٱلظَّنَّ لَا يُغْنِى مِنَ ٱلْحَقِّ شَيْـًۭٔا ﴿٢٨﴾

Фаришталарни аёллар номланишидек номлашлари илм, билимга асосланган эмас. Буишда фақат гумонга, ҳаёлга эргашадилар. Гумон эса ҳақнингбирон ўрнини боса олмас

فَأَعْرِضْ عَن مَّن تَوَلَّىٰ عَن ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ إِلَّا ٱلْحَيَوٰةَ ٱلدُّنْيَا ﴿٢٩﴾

Эй Пайғамбар, Аллоҳни эслашдан бош тортиб, парвосига ҳам келтирмасдан, фақат шу дунёга муккасидан кетган кимсадан юз ўгиринг.У охират учун амалқилмайди.Чунки унда иймон йўқ

ذَٰلِكَ مَبْلَغُهُم مِّنَ ٱلْعِلْمِ ۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ ٱهْتَدَىٰ ﴿٣٠﴾

Мушрикларнинг илм бобида етиб борган чўққилари фаришталарни аёллар номи билан номлаш бўлди, холос. Чунки улар жоҳил, нодондирлар. Пухта иймонга етиббора олмайдилар. Эй Пайғамбар, албатта Парвардигорингиз ҳақ йўлдан адашганни ҳам, Ўзининг йўлига ҳидоят топганни ҳам яхши билгувчидир. У Зотдан бирон нарса яширин қолмас

وَلِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ لِيَجْزِىَ ٱلَّذِينَ أَسَـٰٓـُٔوا۟ بِمَا عَمِلُوا۟ وَيَجْزِىَ ٱلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ بِٱلْحُسْنَى ﴿٣١﴾

Самолардаги нарсалар ҳам, заминдаги нарсалар ҳам ёлғиз Аллоҳнинг мулкидир. Ўзи яратган. Ўзи бошқаради. Ўзи эгалик қилади. Шу дунёда ёмонлик қилганларни гуноҳларига яраша жазолайди, азоблайди. Яхшилик қилганларни эса жаннат билан мукофотлайди

ٱلَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَـٰٓئِرَ ٱلْإِثْمِ وَٱلْفَوَٰحِشَ إِلَّا ٱللَّمَمَ ۚ إِنَّ رَبَّكَ وَٰسِعُ ٱلْمَغْفِرَةِ ۚ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنشَأَكُم مِّنَ ٱلْأَرْضِ وَإِذْ أَنتُمْ أَجِنَّةٌۭ فِى بُطُونِ أُمَّهَـٰتِكُمْ ۖ فَلَا تُزَكُّوٓا۟ أَنفُسَكُمْ ۖ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ ٱتَّقَىٰٓ ﴿٣٢﴾

Улар шундай зотларки, катта гуноҳлардан ва манфур маъсиятлардан тийиладилар. Кичик хатолар бундан мустасно. Кичик хатолар катта гуноҳлардан тийилиш ва тоат-ибодатни кўпайтириш билан кечирилиб кетади. Эй Пайғамбар, Парвардигорингиз мағфирати кенг Зотдир. Тавба қилган бандаларини кечириб юборади. У Зот оталарингизни тупроқдан яратган пайтида ҳам, сизлар оналарингизнинг қоринларида ҳомила бўлиб, босқичма- босқичяратилаётган пайтингизда ҳам ҳамма аҳволларингизни жуда яхши билади.Бирон нарса У Зотдан яширин қолмайди. Шундай экан, ўзингизни ўзингиз тақводор кўрсатиб, мақтамай қўя қолинглар. Ким Аллоҳдан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақвоқилганини Ўзи жуда яхши билади

أَفَرَءَيْتَ ٱلَّذِى تَوَلَّىٰ ﴿٣٣﴾

Исломга яқин келиб,кейин ундан юз ўгирган кимсанингманфур аҳволини кўрдингизми?

وَأَعْطَىٰ قَلِيلًۭا وَأَكْدَىٰٓ ﴿٣٤﴾

У молдан озгина берди, кейин тўхтади. Чунки бахиллик унинг табиатида бор. Шундай бўлса ҳам у ўзини ўзи оқлайверади, мақтайверади. بلغ Qur’on · Tafsir

أَعِندَهُۥ عِلْمُ ٱلْغَيْبِ فَهُوَ يَرَىٰٓ ﴿٣٥﴾

Ғайб илми унинг ҳузурида бўлиб, кўриб турган эканмики, ғайбдан гапирса? أم لم ينبأ بما فى صحف موس

أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمَا فِى صُحُفِ مُوسَىٰ ﴿٣٦﴾

Ёки у Аллоҳга бўҳтон қилаётгандир? Ёки Аллоҳ Мусо алайҳиссаломга нозил қилган олдинги саҳифалардаги нарсалар ҳақида унга хабар берилмаганми?

وَإِبْرَٰهِيمَ ٱلَّذِى وَفَّىٰٓ ﴿٣٧﴾

Парвардигори топширган вазифани мукаммал адо этган Иброҳим саҳифаларидаги нарсалар ҳақида унга хабар келмаганми? ألا تزر وازرة وزر أخر

أَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌۭ وِزْرَ أُخْرَىٰ ﴿٣٨﴾

Бирон инсон бошқанинггуноҳини кўтармас. وأن ليس للإنسن إلا ما سعى

وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَـٰنِ إِلَّا مَا سَعَىٰ ﴿٣٩﴾

Инсон учун ўзи қилган амалинингсавобидан бошқа нарса йўқ. وأن سعيهسوف ير

وَأَنَّ سَعْيَهُۥ سَوْفَ يُرَىٰ ﴿٤٠﴾

Унингҳаракати яқинда Қиёмат куни яққол кўринади

ثُمَّ يُجْزَىٰهُ ٱلْجَزَآءَ ٱلْأَوْفَىٰ ﴿٤١﴾

Кейин амалига яраша жазоёки мукофот камайтирилмасдан тўла қилибберилади

وَأَنَّ إِلَىٰ رَبِّكَ ٱلْمُنتَهَىٰ ﴿٤٢﴾

Эй Пайғамбар,бандаларнингалал-оқибатда борадиган жойлари Парвардигорингизгадир. وأنه هوأض حك وأبكى

وَأَنَّهُۥ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَىٰ ﴿٤٣﴾

Истаган одамини хурсанд қилибкулдирадиган ҳам,истаган одамини хафа қилибйиғлатадиган ҳам УнингЎзидир. وأنه هو أمات وأحيا

وَأَنَّهُۥ هُوَ أَمَاتَ وَأَحْيَا ﴿٤٤﴾

Ҳамма жонзотларни ўлдирадиган ҳам,кейин қайта тирилтирадиган ҳам УнингЎзидир. بلغ Qur’on · Tafsir

وَأَنَّهُۥ خَلَقَ ٱلزَّوْجَيْنِ ٱلذَّكَرَ وَٱلْأُنثَىٰ ﴿٤٥﴾

Дарҳақиқат,У Зот жуфтликни - эркак ва аёлни яратди. من نطفة إذا تمن

مِن نُّطْفَةٍ إِذَا تُمْنَىٰ ﴿٤٦﴾

Бачадонга келибтушган нутфадан

وَأَنَّ عَلَيْهِ ٱلنَّشْأَةَ ٱلْأُخْرَىٰ ﴿٤٧﴾

Уларни ўлганларидан кейин қайта тирилтириш ҳам У Зотнингзиммасидадир. وأنه هو أغن وأقن

وَأَنَّهُۥ هُوَ أَغْنَىٰ وَأَقْنَىٰ ﴿٤٨﴾

У Зот Ўзи истаган бандасига мол-давлат атоэтиб,уни бадавлат қилди

وَأَنَّهُۥ هُوَ رَبُّ ٱلشِّعْرَىٰ ﴿٤٩﴾

Айрим мушриклар ибодат қиладиган ШеъроюлдузинингПарвардигори ҳам УнингЎзидир

وَأَنَّهُۥٓ أَهْلَكَ عَادًا ٱلْأُولَىٰ ﴿٥٠﴾

Дарҳақиқат, У Зот дастлабки Одни ҳалок этди. Улар Ҳуд алайҳиссаломнинг қавми эди. Саркашлик билан кофирлигида туришавергач,уларни ҳалок қилганди

وَثَمُودَا۟ فَمَآ أَبْقَىٰ ﴿٥١﴾

Солиҳнингқавми Самуд қабиласини ҳам ҳалок этиб,биронтасини қолдирмади

وَقَوْمَ نُوحٍۢ مِّن قَبْلُ ۖ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغَىٰ ﴿٥٢﴾

Од ва Самуддан олдин Нуҳ қавмини ҳам ҳалок этди. Нуҳ қавми Од ва Самуддан ҳам золимроқ ва ҳаддан ошганроқ одамлар эдилар. Чунки Нуҳ уларни мингйил Аллоҳни ягона илоҳ деббилишга даъват қилди. Шунда ҳам унга қулоқ солмадилар

وَٱلْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوَىٰ ﴿٥٣﴾

Лут қавминингқишлоғини самога кўтариб, кейин тўнтариберга ташлаган. فغش ىها ما غش

فَغَشَّىٰهَا مَا غَشَّىٰ ﴿٥٤﴾

Осмонга кўтариб, ерга отганидан кейин у тошларга кўмилибқолди. بلغ Qur’on · Tafsir

فَبِأَىِّ ءَالَآءِ رَبِّكَ تَتَمَارَىٰ ﴿٥٥﴾

Эй инсон, Парвардигорингнинг Ўз қудратига далолат қиладиган оятларидан ибрат олиш ўрнига, улардан қайси бири ҳақида талашиб-тортишасан?

هَـٰذَا نَذِيرٌۭ مِّنَ ٱلنُّذُرِ ٱلْأُولَىٰٓ ﴿٥٦﴾

Сизларга юборилган бупайғамбар олдинги пайғамбарлардан биридир

أَزِفَتِ ٱلْـَٔازِفَةُ ﴿٥٧﴾

Қиёмат яқинлашди

لَيْسَ لَهَا مِن دُونِ ٱللَّهِ كَاشِفَةٌ ﴿٥٨﴾

Аллоҳдан бошқа уни биладиган ҳам,дафқиладиган ҳам бирон зот йўқдир

أَفَمِنْ هَـٰذَا ٱلْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ ﴿٥٩﴾

Сизларга тиловат қилибберилаётган мана Қуръон Аллоҳ тарафидан эканига ажабланасизларми? وتضحكون ولا تبكون

وَتَضْحَكُونَ وَلَا تَبْكُونَ ﴿٦٠﴾

Унинг насиҳатларидан таъсирланиб йиғлаш ўрнига уни масхара қилиб куласизларми? وأ نتم سمدون

وَأَنتُمْ سَـٰمِدُونَ ﴿٦١﴾

Бепарволик билан шундай қиласизларми?

فَٱسْجُدُوا۟ لِلَّهِ وَٱعْبُدُوا۟ ۩ ﴿٦٢﴾

Бас, ёлғиз Аллоҳгагина сажда қилинглар ва холис Унгагина ибодат қилинглар. Manba: Al-Muxtasar fi tafsiril Qur’anil Karim