Tafsir At-Tur (52) — الطور

وَٱلطُّورِ ﴿١﴾

Аллоҳ Ўзи Мусоалайҳиссалом билан гаплашган Тур тоғига қасам ичди. وكتب م سطور

وَكِتَـٰبٍۢ مَّسْطُورٍۢ ﴿٢﴾

Аллоҳ сатр-сатр қилиббитилган Китобга қасам ичди. فى رق منشور

فِى رَقٍّۢ مَّنشُورٍۢ ﴿٣﴾

Нозилқилинган китоблардек очиқ варақдаги

وَٱلْبَيْتِ ٱلْمَعْمُورِ ﴿٤﴾

Самодаги фаришталар Аллоҳга ибодат қилиш билан обод этган уйга қасам ичди

وَٱلسَّقْفِ ٱلْمَرْفُوعِ ﴿٥﴾

Заминнингшифти бўлмиш баланд кўтарилган самога қасам ичди

وَٱلْبَحْرِ ٱلْمَسْجُورِ ﴿٦﴾

Сувга тўла денгизга қасам ичди. إن عذاب ربكلوقع

إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ لَوَٰقِعٌۭ ﴿٧﴾

Эй Пайғамбар, Парвардигорингизнингазоби кофирлар бошига шак-шубҳасиз тушажак! ما له من دافع

مَّا لَهُۥ مِن دَافِعٍۢ ﴿٨﴾

Уни бубалодан қутқарибқоладиган бирон мудофаа қилгувчи йўқдир

يَوْمَ تَمُورُ ٱلسَّمَآءُ مَوْرًۭا ﴿٩﴾

Осмон изтиробга тушиб,чайқалиб,Қиёматдан дарак берган кунда

وَتَسِيرُ ٱلْجِبَالُ سَيْرًۭا ﴿١٠﴾

Тоғлар турган жойларидан жилиб,юрибкетганида. بلغ Qur’on · Tafsir فويل يومئذ للمكذبين

فَوَيْلٌۭ يَوْمَئِذٍۢ لِّلْمُكَذِّبِينَ ﴿١١﴾

Ана ўша кунда Аллоҳ кофирларга ваъда қилган азобни ёлғон деганларга ҳалокат бўлгай

ٱلَّذِينَ هُمْ فِى خَوْضٍۢ يَلْعَبُونَ ﴿١٢﴾

Ҳақни ёлғон дегувчиларки, ботил гирдобига ботиб, шўнғиб, ўйнаб юраверадилар. Қайта тирилиш ҳақида ўйламайдилар, парволарига ҳам келмайди. يوم يدع ون إلى نار جهنمدعا

يَوْمَ يُدَعُّونَ إِلَىٰ نَارِ جَهَنَّمَ دَعًّا ﴿١٣﴾

Улар зуғум,дағдаға билан жаҳаннам ўтига ҳайдабборилган кунда

هَـٰذِهِ ٱلنَّارُ ٱلَّتِى كُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ ﴿١٤﴾

Уларга шундай дейилур:"Пайғамбарлар сизларни огоҳлантирган пайтда сизлар ёлғон деган дўзахмана шудир"

أَفَسِحْرٌ هَـٰذَآ أَمْ أَنتُمْ لَا تُبْصِرُونَ ﴿١٥﴾

Сизлар кўрибтурган мана шуазобҳам сеҳрми?!Ёки сизлар уни кўрмаяпсизларми?!

ٱصْلَوْهَا فَٱصْبِرُوٓا۟ أَوْ لَا تَصْبِرُوا۟ سَوَآءٌ عَلَيْكُمْ ۖ إِنَّمَا تُجْزَوْنَ مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿١٦﴾

Дўзахга кириб, азобини татиб, ўртанинглар. Унга сабр қиласизларми, қилмайсизларми, фарқи йўқ. Дунёда қилиб ўтган куфру маъсиятингизга яраша жазоолмасдан қолмайсизлар

إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى جَنَّـٰتٍۢ وَنَعِيمٍۢ ﴿١٧﴾

Парвардигорларидан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақвоқилган зотлар жаннатларда ва битмас-туганмас неъматлар ичида бўладилар

فَـٰكِهِينَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمْ رَبُّهُمْ وَوَقَىٰهُمْ رَبُّهُمْ عَذَابَ ٱلْجَحِيمِ ﴿١٨﴾

Аллоҳ берган турли туман ноз-неъматлардан баҳраманд бўлиб, еб-ичиб, яйрабюрадилар. Бундан ташқари Аллоҳ уларни дўзахдан сақлайди. Шу билан истаган истакларига етиб, қўрқиб юрган азобдан нажот топиб, мурод- мақсадларига етадилар

كُلُوا۟ وَٱشْرَبُوا۟ هَنِيٓـًٔۢا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿١٩﴾

Уларга шундай дейилади: "Дунёда қилиб ўтган яхши амалларингиз учун мукофот тарзида еб-ичаверинглар. Ош бўлсин.Еб-ичишингиздан заррача зарар кўрмайсизлар". بلغ Qur’on · Tafsir

مُتَّكِـِٔينَ عَلَىٰ سُرُرٍۢ مَّصْفُوفَةٍۢ ۖ وَزَوَّجْنَـٰهُم بِحُورٍ عِينٍۢ ﴿٢٠﴾

Бир-бирига қаратибтизилган сўриларда ястанибўтирадилар. Уларни оҳу кўзли ҳурларга уйлантирибқўямиз

وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَٱتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُم بِإِيمَـٰنٍ أَلْحَقْنَا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَمَآ أَلَتْنَـٰهُم مِّنْ عَمَلِهِم مِّن شَىْءٍۢ ۚ كُلُّ ٱمْرِئٍۭ بِمَا كَسَبَ رَهِينٌۭ ﴿٢١﴾

كسب رهين Ўзлари иймон келтирган, зурриётлари эса уларга иймон билан эргашган зотларга авлодларини ҳам қўшиб қўямиз. Гарчи амаллари уларникидек бўлмаса-да. Уларнинг амалларига бериладиган савобдан бирон нарсани камайтирмаймиз. Ҳар бир одам ўзи қилган ишнинг гаровидир. Унинг гуноҳини ўзидан бошқа ҳеч ким кўтармайди. وأمددنهم بفكهة ولحم مما يشتهون

وَأَمْدَدْنَـٰهُم بِفَـٰكِهَةٍۢ وَلَحْمٍۢ مِّمَّا يَشْتَهُونَ ﴿٢٢﴾

Жаннат аҳлига турли хилмевалар билан ҳамда кўнгиллари тусаган гўшт билан мадад бердик. يتنزعون فيها كأسا لا لغو فيها ولا تأثيم

يَتَنَـٰزَعُونَ فِيهَا كَأْسًۭا لَّا لَغْوٌۭ فِيهَا وَلَا تَأْثِيمٌۭ ﴿٢٣﴾

Жаннатда майкосаларни қўлма-қўл узатиб ичадилар. Бу дуёдаги каби ичиб олганларидан кейин уруш-жанжал қилмайдилар. Жаннатда беҳудалик ва гуноҳ бўлмайди

۞ وَيَطُوفُ عَلَيْهِمْ غِلْمَانٌۭ لَّهُمْ كَأَنَّهُمْ لُؤْلُؤٌۭ مَّكْنُونٌۭ ﴿٢٤﴾

Атрофларида садафдаги дурдек тиниқ юзли ғуломлар хизматга шай бўлибтурадилар

وَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍۢ يَتَسَآءَلُونَ ﴿٢٥﴾

Жаннат аҳли бир-бирларига қарабдунёдаги ишлари ҳақида сўрашадилар

قَالُوٓا۟ إِنَّا كُنَّا قَبْلُ فِىٓ أَهْلِنَا مُشْفِقِينَ ﴿٢٦﴾

Сўрашган одамга шундай жавобберадилар: "Дунёда оиламиз даврасида Аллоҳнингазобидан қўрқар эдик"

فَمَنَّ ٱللَّهُ عَلَيْنَا وَوَقَىٰنَا عَذَابَ ٱلسَّمُومِ ﴿٢٧﴾

Бас, Аллоҳ бизга марҳамат қилиб, бизни Ислом сари йўллабқўйди ва шу билан ўта юқори ҳароратли ўт азобидан асради

إِنَّا كُنَّا مِن قَبْلُ نَدْعُوهُ ۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْبَرُّ ٱلرَّحِيمُ ﴿٢٨﴾

Дунё ҳаётида биз У Зотга ибодат қилар эдик. Дўзах азобидан асрашини сўраб дуо-илтижо қилардик. У Зот бандаларига берган ваъдасига вафо қиладиган, уларга Меҳрибон Зотдир. Бизни иймон билан сийлагани, жаннатга киритгани ва дўзахдан нажот бергани ҳам ана шумеҳрибонлигинингбир кўринишидир. بلغ Qur’on · Tafsir

فَذَكِّرْ فَمَآ أَنتَ بِنِعْمَتِ رَبِّكَ بِكَاهِنٍۢ وَلَا مَجْنُونٍ ﴿٢٩﴾

Эй Пайғамбар, сиз Қуръон билан эслатаверинг, панд-насиҳат қилаверинг. Аллоҳ сизга иймон берди, ақл берди. Сиз аллақандай коҳин ёки мажнун эмассиз.Аллоҳ атоэтган иймон ва ақлдек неъматларга ноил бўлган кишининг коҳин ё мажнун бўлиши мумкин эмас

أَمْ يَقُولُونَ شَاعِرٌۭ نَّتَرَبَّصُ بِهِۦ رَيْبَ ٱلْمَنُونِ ﴿٣٠﴾

Ёки анави ҳақни ёлғон дейдиганлар: "Муҳаммад пайғамбар эмас. У бир шоир, холос. Ўлгунича кутиб турамиз. Ўлганидан кейин ундан қутуламиз",дейдиларми?!

قُلْ تَرَبَّصُوا۟ فَإِنِّى مَعَكُم مِّنَ ٱلْمُتَرَبِّصِينَ ﴿٣١﴾

Эй Пайғамбар уларга айтинг: "Менинг ўлимимни кутаверинглар. Мен ҳам ҳақни ёлғон деганларингиз учун сизларнинг устингизга азоб келишини кутаман"

أَمْ تَأْمُرُهُمْ أَحْلَـٰمُهُم بِهَـٰذَآ ۚ أَمْ هُمْ قَوْمٌۭ طَاغُونَ ﴿٣٢﴾

Балки уларнинг ақллари "Коҳин ё мажнун, дегин", деб буюраётгандир. Шу билан бир одамда жамлаб бўлмайдиган икки хислатни жамлаётгандирлар.Йўқ!Улар шариатга ҳам,ақлга ҳам қулоқ солмайдиган ҳаддан ошган қавмдир

أَمْ يَقُولُونَ تَقَوَّلَهُۥ ۚ بَل لَّا يُؤْمِنُونَ ﴿٣٣﴾

Ёки: "Қуръонни Муҳаммаднинг ўзи тўқиган, унга ҳеч қандай ваҳий келмаган", дейдиларми? Йўқ, уни Муҳаммад алайҳиссалом тўқиган эмас. Балки улар Қуръонга иймон келтиришдан ўзларини катта оляптилар-да, ўзи тўқиган, деб қўя қоляптилар

فَلْيَأْتُوا۟ بِحَدِيثٍۢ مِّثْلِهِۦٓ إِن كَانُوا۟ صَـٰدِقِينَ ﴿٣٤﴾

Ўзи тўқиган,деган даъволари рост бўлса,марҳамат,ўзлари ҳам Қуръонга ўхшаган бир сўзни келтирсинлар-чи!

أَمْ خُلِقُوا۟ مِنْ غَيْرِ شَىْءٍ أَمْ هُمُ ٱلْخَـٰلِقُونَ ﴿٣٥﴾

Балки улар ҳеч яратувчисиз ўзларича яратилиб қолгандирлар! Ёки улар ўзларини ўзлари яратгандирлар! Ҳеч нарса яратувчисиз яратилмайди. Ҳеч бир нарса ўзидан ўзи яратилиб қолмайди. Шундай экан, нега яратувчиларига ибодат қилмайдилар?!

أَمْ خَلَقُوا۟ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ ۚ بَل لَّا يُوقِنُونَ ﴿٣٦﴾

Ёки осмонлару ерни яратгандирлар?! Йўқ, улар яратувчи Аллоҳ эканига ишонмайдилар, холос. Ишонганларида У Зотни ягона илоҳ деббилган бўлардилар. Пайғамбарига ҳам ишонардилар. بلغ Qur’on · Tafsir

أَمْ عِندَهُمْ خَزَآئِنُ رَبِّكَ أَمْ هُمُ ٱلْمُصَۣيْطِرُونَ ﴿٣٧﴾

Парвардигорингизнинг хазиналари уларнинг ҳузуридамикин-а?! Истаган одамларига ризқ қилиб берармикинлар?!Пайғамбарликни ҳам ўзлари истаган одамга бериб,истаган одамларидан олибқўярмикинлар?! Ёки улар қандай истасалар,шундай иш юритадиган бошқарувчилармикин?!

أَمْ لَهُمْ سُلَّمٌۭ يَسْتَمِعُونَ فِيهِ ۖ فَلْيَأْتِ مُسْتَمِعُهُم بِسُلْطَـٰنٍۢ مُّبِينٍ ﴿٣٨﴾

Ёки уларнинг нарвонлари бўлиб, у билан самога кўтарилиб, Аллоҳнинг ваҳийсини эшитармикинлар?! Шундай бўлса, ўша ваҳийни эшитадиган одамлари уларнинг ҳақ эканини исботловчи бирон очиқ ҳужжат келтирсинлар- чи?!

أَمْ لَهُ ٱلْبَنَـٰتُ وَلَكُمُ ٱلْبَنُونَ ﴿٣٩﴾

Ёки сизлар ёқтирмайдиган қизлар Аллоҳники-ю,ўзларингиз яхши кўрадиган ўғиллар сизларникими?! أم تسٔلهم أجرا فهم من مغرم مثقلون

أَمْ تَسْـَٔلُهُمْ أَجْرًۭا فَهُم مِّن مَّغْرَمٍۢ مُّثْقَلُونَ ﴿٤٠﴾

Эй Пайғамбар, ёки сиз улардан қилаётган ишингиз учун ҳақ сўраяпсиз-у, уларга бу оғирлик қилиб, тўлай олмай қоляптиларми?!

أَمْ عِندَهُمُ ٱلْغَيْبُ فَهُمْ يَكْتُبُونَ ﴿٤١﴾

Ёки ғайб илми уларнинг ҳузурида бўлиб, одамларга билиб олганларини ёзиб, истаган қисмини айтиб беряптиларми?!

أَمْ يُرِيدُونَ كَيْدًۭا ۖ فَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ هُمُ ٱلْمَكِيدُونَ ﴿٤٢﴾

Ёки анави ҳақни ёлғон дейдиганлар сизга ва сизнинг динингизга найранг қилмоқчи бўляптиларми? Сиз эмас, уларнинг ўзлари найрангга учраб қоладилар

أَمْ لَهُمْ إِلَـٰهٌ غَيْرُ ٱللَّهِ ۚ سُبْحَـٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ ﴿٤٣﴾

Ёки уларнинг Аллоҳдан бошқа маъбуди борми? Аллоҳ улар келтираётган ширкдан Покдир! Буларнинг биронтаси бўлган эмас.Уларнингбўлишини тасаввур ҳам қилиббўлмайди

وَإِن يَرَوْا۟ كِسْفًۭا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ سَاقِطًۭا يَقُولُوا۟ سَحَابٌۭ مَّرْكُومٌۭ ﴿٤٤﴾

Агар улар осмоннингбир бўлаги устларига тушаётганини кўрсалар ҳам, бу одатдаги тўпланибқолган булут, холос, дейдилар.Шунда ҳам ибрат олмайдилар,иймон келтирмайдилар. بلغ Qur’on · Tafsir

فَذَرْهُمْ حَتَّىٰ يُلَـٰقُوا۟ يَوْمَهُمُ ٱلَّذِى فِيهِ يُصْعَقُونَ ﴿٤٥﴾

Эй Пайғамбар, уларни азобга йўлиқадиган кунларига қадар, яъни, Қиёмат кунигача тек қўйинг. Саркашлигу қайсарлигида юраверсинлар. يوملا يغنى عنهم كيدهم شئا ولا هم ينصرون

يَوْمَ لَا يُغْنِى عَنْهُمْ كَيْدُهُمْ شَيْـًۭٔا وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ ﴿٤٦﴾

У кунда уларнингнайранглари заррача асқотмас ва уларни азобдан қутқарибқоладиган бирон ёрдам ҳам бўлмас. وإن للذين ظلمواعذابا دون ذلك ولكن أكثرهم لا يعلمون

وَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ عَذَابًۭا دُونَ ذَٰلِكَ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ ﴿٤٧﴾

Ширку маъсиятлар ила ўз жонига жабр қилган золимлар учун охират азобидан олдин бошқа азобҳам бор. У шу дунёдаги ўлим ва асир олиниш бўлса, барзах ҳаётидаги қабр азобидир. Лекин уларнинг кўплари буни билмайдилар

وَٱصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنَا ۖ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ ﴿٤٨﴾

Эй Пайғамбар, Парвардигорингизнинг қарорига ва шаръий ҳукмига сабр қилинг. Зеро, сиз Бизнинг кўз ўнгимиздасиз, ҳифзу ҳимоямиздасиз. Уйқудан тураётган пайтингизда Парвардигорингизга ҳамду тасбеҳ айтинг

وَمِنَ ٱلَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَإِدْبَـٰرَ ٱلنُّجُومِ ﴿٤٩﴾

Кечанинг бир қисмида ҳам Парвардигорингизга тасбеҳ айтинг, ибодат қилинг. Юлдузлар ботиб, кун ёриша бошлаганида эса бомдод намозини ўқинг. Manba: Al-Muxtasar fi tafsiril Qur’anil Karim