Tafsir Al-Qamar (54) — القمر

ٱقْتَرَبَتِ ٱلسَّاعَةُ وَٱنشَقَّ ٱلْقَمَرُ ﴿١﴾

Қиёмат кунининг келиши яқинлашиб қолди. Ой Пайғамбар алайҳиссаломнинг замонида иккига бўлинди. Унинг шубўлиниши Пайғамбар алайҳиссаломгаر берилган мўъжизалардан бири бўлди. وإن يروا ءاية يعرضوا ويقولوا س حر م ستم

وَإِن يَرَوْا۟ ءَايَةًۭ يُعْرِضُوا۟ وَيَقُولُوا۟ سِحْرٌۭ مُّسْتَمِرٌّۭ ﴿٢﴾

Мушриклар Пайғамбар алайҳиссаломнинг ҳақ эканига далолат қилувчи бирон ҳужжат ва далилни кўрсалар, уни қабул қилишдан бош тортиб: "Бу тагиر пуч сеҳрдир", дейдилар

وَكَذَّبُوا۟ وَٱتَّبَعُوٓا۟ أَهْوَآءَهُمْ ۚ وَكُلُّ أَمْرٍۢ مُّسْتَقِرٌّۭ ﴿٣﴾

Пайғамбар алайҳиссалом олибкелган ҳақни ёлғонга чиқардилар ва ҳавойи нафсларига эргашдилар.Яхши бўлсин, ёмон бўлсин,ҳар бир иш Қиёмат куни ўз ўрнини топади,жавобини олади

وَلَقَدْ جَآءَهُم مِّنَ ٱلْأَنۢبَآءِ مَا فِيهِ مُزْدَجَرٌ ﴿٤﴾

Уларга ўтмишдаги Аллоҳ куфру зулми туфайли ҳалок қилган умматлар ҳақида хабарлар келган. Уларда куфру зулмдан қайтаришга лойиқ маънолар бор

حِكْمَةٌۢ بَـٰلِغَةٌۭ ۖ فَمَا تُغْنِ ٱلنُّذُرُ ﴿٥﴾

Уларга келган нарса етук ҳикмат бўлиб, шу орқали уларга қарши ҳужжат барпо бўлади. Аллоҳга ва охират кунига ишонмайдиган қавмга огоҳлантиришлар таъсир қилмайди

فَتَوَلَّ عَنْهُمْ ۘ يَوْمَ يَدْعُ ٱلدَّاعِ إِلَىٰ شَىْءٍۢ نُّكُرٍ ﴿٦﴾

Эй Пайғамбар, улар тўғри йўлга юрмасалар, уларни тарк этинг ва улардан юз ўгириб, Сур чалишга вакил қилинган фаришта Сурни чалиб,олдин ҳечкимга таниш бўлмаган бир даҳшатли ишга чорлайдиган кунни кутибтуринг

خُشَّعًا أَبْصَـٰرُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ ٱلْأَجْدَاثِ كَأَنَّهُمْ جَرَادٌۭ مُّنتَشِرٌۭ ﴿٧﴾

Кўзлари қўрқувга тўлиб, тарқалибкетган чигирткалардек қабрлардан ҳисоб-китобмайдонига чиқибкеладилар

مُّهْطِعِينَ إِلَى ٱلدَّاعِ ۖ يَقُولُ ٱلْكَـٰفِرُونَ هَـٰذَا يَوْمٌ عَسِرٌۭ ﴿٨﴾

Ўша майдонга чақираётган жарчига шошиб борар эканлар, кофирлар у ердаги даҳшатларни кўриб: "Бу кун жуда оғир кундир", дейдилар. بلغ Qur’on · Tafsir

۞ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍۢ فَكَذَّبُوا۟ عَبْدَنَا وَقَالُوا۟ مَجْنُونٌۭ وَٱزْدُجِرَ ﴿٩﴾

Эй Пайғамбар, анави даъватингизни ёлғонга чиқараётганлардан олдин ҳам Нуҳ қавми бандамиз Нуҳ алайҳиссаломни ёлғончига чиқариб, у бир мажнун, дегандилар. Унга турли хил таҳдидлар, таҳқирлар, ҳақоратлар ёғдириб, ўз вазифасини адо этишдан тўсиб қўйгандилар

فَدَعَا رَبَّهُۥٓ أَنِّى مَغْلُوبٌۭ فَٱنتَصِرْ ﴿١٠﴾

Бас, Нуҳ алайҳиссалом Парвардигорига дуо қилиб: "Қавмим мени мағлуб этди. Менга қулоқ солмади. Энди уларга азобингни юбориб, менга мадад бер", деди

فَفَتَحْنَآ أَبْوَٰبَ ٱلسَّمَآءِ بِمَآءٍۢ مُّنْهَمِرٍۢ ﴿١١﴾

Бас, само эшикларини шаррос қуйилаётган сув билан очиб юбордик

وَفَجَّرْنَا ٱلْأَرْضَ عُيُونًۭا فَٱلْتَقَى ٱلْمَآءُ عَلَىٰٓ أَمْرٍۢ قَدْ قُدِرَ ﴿١٢﴾

Ердан ҳам булоқлар чиқардик.Бас,осмондан ёғаётган сув билан ердан чиқаётган сув Аллоҳ азалда тақдир қилиб қўйган бир иш устида учрашиб, ҳаммани ғарқ этди. Аллоҳ нажот берган кишиларгина омон қолдилар. وحملنهعل ذات ألوح ودسر

وَحَمَلْنَـٰهُ عَلَىٰ ذَاتِ أَلْوَٰحٍۢ وَدُسُرٍۢ ﴿١٣﴾

Нуҳни тахталар ва михлардан ясалган кемага юкладик.Шубилан уни шериклари билан қутқарибқолдик

تَجْرِى بِأَعْيُنِنَا جَزَآءًۭ لِّمَن كَانَ كُفِرَ ﴿١٤﴾

Бу кема шиддатли тўлқинлар ичра Бизнинг Кўз ўнгимизда, ҳифзу ҳимоямизда сузиб боради. Шу билан Нуҳга мадад бердик. Олдин уни қавми Аллоҳ тарафидан рисолатни олиб келганида ёлғончига чиқариб, инкор қилгандилар

وَلَقَد تَّرَكْنَـٰهَآ ءَايَةًۭ فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍۢ ﴿١٥﴾

Биз буазобни бир ибрат қилибқолдирдик.Хўш,бирон ибрат олгувчи борми?! فكيف كان عذابى ونذر

فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِى وَنُذُرِ ﴿١٦﴾

Ҳақни ноҳаққа чиқарувчиларга қаратилган азобим қандоқ бўлди?! Уларни ҳалок этиш ҳақидаги огоҳлантиришим қандай бўлганди?!

وَلَقَدْ يَسَّرْنَا ٱلْقُرْءَانَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍۢ ﴿١٧﴾

Биз Қуръондан ибрат,насиҳат олишни қулай қилибқўйдик.Қани,ундан ибрат,насиҳат оладиган одам борми?! بلغ Qur’on · Tafsir كذبت عاد فكيف كان عذابى ونذر

كَذَّبَتْ عَادٌۭ فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِى وَنُذُرِ ﴿١٨﴾

Од қабиласи ҳам ўзининг пайғамбари Ҳуд алайҳиссаломни ёлғончига чиқардилар. Бас, эй Макка аҳли, фикр юритинглар!Уларга азобим қандай бўлди?!Бошқаларни азобкелишидан огоҳлантиришим қандай бўлди?!

إِنَّآ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًۭا صَرْصَرًۭا فِى يَوْمِ نَحْسٍۢ مُّسْتَمِرٍّۢ ﴿١٩﴾

Дарҳақиқат, Биз уларни жаҳаннамга олиб боришгача давом этадиган бир машъум кунда улар устига бир даҳшатли бўронни юбордик

تَنزِعُ ٱلنَّاسَ كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍۢ مُّنقَعِرٍۢ ﴿٢٠﴾

У одамларни илдизи билан қўпориболинган хурмотаналаридек учирибкетади. فكيف كان عذابى ونذر

فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِى وَنُذُرِ ﴿٢١﴾

Эй Макка аҳли, фикр юритинглар! Уларга юборган азобим қандай бўлди?! Бошқаларни азобдан огоҳлантиришим қандай бўлди?!

وَلَقَدْ يَسَّرْنَا ٱلْقُرْءَانَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍۢ ﴿٢٢﴾

Биз Қуръондан ибрат,насиҳат олишни қулай қилибқўйдик.Қани,ундан ибрат,насиҳат оладиган одам борми?!

كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِٱلنُّذُرِ ﴿٢٣﴾

Самуд қабиласи Солиҳ алайҳиссаломнингогоҳлантиришларини ёлғонга чиқарди

فَقَالُوٓا۟ أَبَشَرًۭا مِّنَّا وَٰحِدًۭا نَّتَّبِعُهُۥٓ إِنَّآ إِذًۭا لَّفِى ضَلَـٰلٍۢ وَسُعُرٍ ﴿٢٤﴾

Норози бўлиб дедилар: "Ўзимизга ўхшаган бир одамга эргашамизми?! Унга эргашсак, ғирт адашган, йўлдан озган бир аҳмоқ бўлибқоламиз-ку!"

أَءُلْقِىَ ٱلذِّكْرُ عَلَيْهِ مِنۢ بَيْنِنَا بَلْ هُوَ كَذَّابٌ أَشِرٌۭ ﴿٢٥﴾

Орамиздан келиб-келибўшанга ваҳий тушибдими?Йўқ,бўлиши мумкин эмас.У бир мутакаббир каззоб,холос

سَيَعْلَمُونَ غَدًۭا مَّنِ ٱلْكَذَّابُ ٱلْأَشِرُ ﴿٢٦﴾

Мутакаббир каззобСолиҳ алайҳиссаломми ёки уларнингўзларими, яқинда Қиёмат куни билиболадилар. بلغ Qur’on · Tafsir

إِنَّا مُرْسِلُوا۟ ٱلنَّاقَةِ فِتْنَةًۭ لَّهُمْ فَٱرْتَقِبْهُمْ وَٱصْطَبِرْ ﴿٢٧﴾

Биз тошдан туя чиқариб, уларни синаш учун юборамиз. Эй Солиҳ, сен улар нима қилишларини кузатиб тур ва уларнингозорларига сабр қил

وَنَبِّئْهُمْ أَنَّ ٱلْمَآءَ قِسْمَةٌۢ بَيْنَهُمْ ۖ كُلُّ شِرْبٍۢ مُّحْتَضَرٌۭ ﴿٢٨﴾

Уларга хабар бергинки, қудуқ суви улар билан туя ўртасида тақсимланган бўлиб, ундан бир кун туя ичса, бир кун улар ичадилар.Ҳар ким ўзига белгиланган кунда келади. فنادوا صاحبهم فتعاط فعقر

فَنَادَوْا۟ صَاحِبَهُمْ فَتَعَاطَىٰ فَعَقَرَ ﴿٢٩﴾

Туяни ўлдириш учун бир шерикларини чақирдилар. Қавминингбуйруғини бажариб, қилични олди-да, уни чопиб ташлади. فكيف كان عذابى ونذر

فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِى وَنُذُرِ ﴿٣٠﴾

Эй Макка аҳли, фикр юритинглар! Уларга юборган азобим қандай бўлди?! Бошқаларни азобдан огоҳлантиришим қандай бўлди?!

إِنَّآ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ صَيْحَةًۭ وَٰحِدَةًۭ فَكَانُوا۟ كَهَشِيمِ ٱلْمُحْتَظِرِ ﴿٣١﴾

Дарҳақиқат, Биз уларнинг устига бир қичқириқ юборгандик, уларни ҳалок айлади. Шу билан улар қўйларга қўра ясовчи ишлатадиган қуруқ шох-шаббаларга ўхшабқолдилар

وَلَقَدْ يَسَّرْنَا ٱلْقُرْءَانَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍۢ ﴿٣٢﴾

Биз Қуръондан ибрат,насиҳат олишни қулай қилибқўйдик.Қани,ундан ибрат,насиҳат оладиган одам борми?!

كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍۭ بِٱلنُّذُرِ ﴿٣٣﴾

Лут қавми ҳам Лут алайҳиссаломнингогоҳлантиришларини ёлғонга чиқарди

إِنَّآ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ حَاصِبًا إِلَّآ ءَالَ لُوطٍۢ ۖ نَّجَّيْنَـٰهُم بِسَحَرٍۢ ﴿٣٤﴾

Уларнинг устига тош отадиган бўронни юбордик. Лут алайҳиссаломнинг оиласи бундан мустасно бўлди. Уларга азоббормади. Азобкелишидан сал олдин саҳар чоғида уларга нажот бердик

نِّعْمَةًۭ مِّنْ عِندِنَا ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِى مَن شَكَرَ ﴿٣٥﴾

Уларга нажот беришимиз Биз тарафимиздан бўлган бир инъомдир. Лутни қандай мукофотлаган бўлсак, ҳар бир Аллоҳга шукр қилган кишини ҳам шундай мукофотлаймиз. بلغ Qur’on · Tafsir

وَلَقَدْ أَنذَرَهُم بَطْشَتَنَا فَتَمَارَوْا۟ بِٱلنُّذُرِ ﴿٣٦﴾

Лут уларни Бизнинг азобимиздан огоҳлантирди. Улар эса бунга шубҳа билан қараб, талашиб-тортишдилар ва уни ёлғонга чиқардилар

وَلَقَدْ رَٰوَدُوهُ عَن ضَيْفِهِۦ فَطَمَسْنَآ أَعْيُنَهُمْ فَذُوقُوا۟ عَذَابِى وَنُذُرِ ﴿٣٧﴾

Лутнинг олдига фаришталар меҳмон бўлиб келишганди. Қавми улар билан бузуқлик қилиш ниятида ундан меҳмонларини талаб қилишди. Шунда Биз уларнинг кўзларини кўр қилиб қўйган эдик, уларни кўрмадилар. Уларга шундай дедик:"Азобимни ва огоҳлантиришимر оқибатини татинглар!" ولقد صبحهم بكرةعذاب مستق

وَلَقَدْ صَبَّحَهُم بُكْرَةً عَذَابٌۭ مُّسْتَقِرٌّۭ ﴿٣٨﴾

Тонгда уларга тоохиратгача ҳамроҳ бўлибборадиган бир азобкелди. فذوقوا عذابى ونذر

فَذُوقُوا۟ عَذَابِى وَنُذُرِ ﴿٣٩﴾

Уларга шундай дейилди:"Сизларга туширган азобимни ва Лутнингогоҳлантиришлари оқибатини татинглар"

وَلَقَدْ يَسَّرْنَا ٱلْقُرْءَانَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍۢ ﴿٤٠﴾

Биз Қуръондан ибрат,насиҳат олишни қулай қилибқўйдик.Қани,ундан ибрат,насиҳат оладиган одам борми?!

وَلَقَدْ جَآءَ ءَالَ فِرْعَوْنَ ٱلنُّذُرُ ﴿٤١﴾

Дарҳақиқат,Фиръавн оиласига ҳам Мусова Ҳорун алайҳиссаломлар орқали огоҳлантиришлар келди. كذبوا بٔايتنا كلها فأخذنهم أخذ عزيز م قتدر

كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَا كُلِّهَا فَأَخَذْنَـٰهُمْ أَخْذَ عَزِيزٍۢ مُّقْتَدِرٍ ﴿٤٢﴾

Биз тарафимиздан юборилган ҳамма ҳужжат, далилларни ёлғонга чиқардилар. Натижада уларни жазоладик. Бу жазоҳаммадан Ғолиб,ҳар ишга Қодир Зотнингжазоси эди

أَكُفَّارُكُمْ خَيْرٌۭ مِّنْ أُو۟لَـٰٓئِكُمْ أَمْ لَكُم بَرَآءَةٌۭ فِى ٱلزُّبُرِ ﴿٤٣﴾

Эй Макка аҳли, сизларнинг кофирларингиз ўша Нуҳ қавми, Од, Самуд, Лут қавми, Фиръавн ва унинг қавми каби ўтмишдаги ҳақни ноҳаққа чиқарганлардан яхшироқми? Ёки самовий китобларда битилган сизларни Аллоҳнинг азобидан озод қилувчи бирон ҳужжат борми? أم يقولون نحن جميع منتصر

أَمْ يَقُولُونَ نَحْنُ جَمِيعٌۭ مُّنتَصِرٌۭ ﴿٤٤﴾

Балки анави Макка кофирлари: "Биз ғолиб жамоамиз. Бизга ёмонлик қилмоқчи бўлганларни, жамоамизни бўлиб юбормоқчи бўлганларни енгамиз",дейишар? بلغ Qur’on · Tafsir

سَيُهْزَمُ ٱلْجَمْعُ وَيُوَلُّونَ ٱلدُّبُرَ ﴿٤٥﴾

Кофирларнингбу жамоаси яқинда мўминлардан енгилиб, ортга чекинадилар. Бу иш Бадр куни рўй берди

بَلِ ٱلسَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَٱلسَّاعَةُ أَدْهَىٰ وَأَمَرُّ ﴿٤٦﴾

Улар ёлғонга чиқараётган Қиёмат ўзларига ваъда қилинган кундир. Ўша кунда азобланадилар. Қиёмат эса дунёдаги Бадр кунида рўй берган азоблардан кўра кўлами каттароқ ва азоби қаттиқроқдир

إِنَّ ٱلْمُجْرِمِينَ فِى ضَلَـٰلٍۢ وَسُعُرٍۢ ﴿٤٧﴾

Куфр келтириб, гуноҳлар қилиб жиноятчи бўлганлар ҳақдан адашиб кетган ва азобу уқубатда қолган бадбахтлардир

يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِى ٱلنَّارِ عَلَىٰ وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا۟ مَسَّ سَقَرَ ﴿٤٨﴾

Улар юзтубан ҳолларида дўзахга судралибборилган кунда уларга шундай дейилади: "Дўзах азобини татинглар!" إنا كل شىء خلقنه بقدر

إِنَّا كُلَّ شَىْءٍ خَلَقْنَـٰهُ بِقَدَرٍۢ ﴿٤٩﴾

Дарҳақиқат, Биз коинотдаги ҳар бир нарсани Ўз илмимиз, хоҳишимиз ва Лавҳул-маҳфузда битиб қўйган тақдиримизга биноан аниқ бир ўлчов билан яратдик

وَمَآ أَمْرُنَآ إِلَّا وَٰحِدَةٌۭ كَلَمْحٍۭ بِٱلْبَصَرِ ﴿٥٠﴾

Бир нарсани истасак, унга биргина "Бўл", деган сўзни айтамиз, тамом. Шу билан истаган нарсамиз бир кўз юмиб очгунча бўлади

وَلَقَدْ أَهْلَكْنَآ أَشْيَاعَكُمْ فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍۢ ﴿٥١﴾

Ўтмишдаги кофирликда сизларга ўхшаганларни ҳалок айлаганмиз. Шундан ибрат олиб, куфрдан тийиладиган бирон кимса борми?!

وَكُلُّ شَىْءٍۢ فَعَلُوهُ فِى ٱلزُّبُرِ ﴿٥٢﴾

Бандалар қилган ҳар бир ишни фаришталар ёзибборадилар.Биронтасини ҳам қолдирмайдилар. وكل صغير وكبير مستطر

وَكُلُّ صَغِيرٍۢ وَكَبِيرٍۢ مُّسْتَطَرٌ ﴿٥٣﴾

Ҳар бир кичик ва катта ишлар, гаплар номаи аъмолга ёзиб борилади. Лавҳул-маҳфузда ҳам ёзилгандир. Яқинда уларга яраша жазоёки мукофот берилур. بلغ Qur’on · Tafsir

إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى جَنَّـٰتٍۢ وَنَهَرٍۢ ﴿٥٤﴾

Парвардигорларидан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилган зотлар жаннатларда, дарёлар бўйида яйрабюрадилар. فى مقعد صدق عند مليك مقتدر

فِى مَقْعَدِ صِدْقٍ عِندَ مَلِيكٍۢ مُّقْتَدِرٍۭ ﴿٥٥﴾

Ҳар ишга Қодир, ҳар нарсага молик Подшоҳ ҳузуридаги бирон гуноҳ, беҳудалик аралашмаган соф ҳақиқат мажлисида бўладилар.Улар эришган абадий неъматлар ҳақида эса сўрамай қўя қолинг. Manba: Al-Muxtasar fi tafsiril Qur’anil Karim