تفسیر الصافات — As-Saaffaat (37)

وَٱلصَّـٰٓفَّـٰتِ صَفًّۭا ﴿١﴾

الله به فرشتگانی که در عبادت خویش به‌هم‌فشرده در صف ایستاده‌اند سوگند یاد فرمود

فَٱلزَّٰجِرَٰتِ زَجْرًۭا ﴿٢﴾

وبه فرشتگانی که ابرها را تکان می‌دهند، وآنها را به هرجا که الله می‌خواهد ببارد می‌رانند سوگند یاد فرمود

فَٱلتَّـٰلِيَـٰتِ ذِكْرًا ﴿٣﴾

وبه فرشتگانی که کلام الله را تلاوت می‌کنند سوگند یاد فرمود. إ ن إلهكم لوحد

إِنَّ إِلَـٰهَكُمْ لَوَٰحِدٌۭ ﴿٤﴾

که - ای مردم- قطعا معبود برحق شما ذات یگانه‌ای است که هیچ شریکی ندارد، واو الله است

رَّبُّ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَرَبُّ ٱلْمَشَـٰرِقِ ﴿٥﴾

پروردگار آسمان‌ها وزمین وآنچه میان آن دو وجود دارد، وپروردگار محل‌های برآمدن وفرورفتن خورشید در طول سال است

إِنَّا زَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنْيَا بِزِينَةٍ ٱلْكَوَاكِبِ ﴿٦﴾

به‌راستی‌که ما نزدیک‌ترین آسمان به زمین را با زیوری زیبا یعنی ستارگانی که مانند جواهر درخشان به نظر می‌رسند آراستیم. وحفظا من كل شيطن م ارد

وَحِفْظًۭا مِّن كُلِّ شَيْطَـٰنٍۢ مَّارِدٍۢ ﴿٧﴾

وآسمان دنیا را از هر شیطان سرکش وخارج از طاعت با ستارگان که به آنها مورد اصابت قرار می‌گیرد حفظ کردیم

لَّا يَسَّمَّعُونَ إِلَى ٱلْمَلَإِ ٱلْأَعْلَىٰ وَيُقْذَفُونَ مِن كُلِّ جَانِبٍۢ ﴿٨﴾

این شیاطین نمی‌توانند به سخنان فرشتگان در آسمان گوش دهند آن‌گاه که دربارۀ آنچه الله از شریعت وتقدیر خویش به آنها وحی می‌کند با یکدیگر سخن می‌گویند، واز هر طرف با شهاب‌ها مورد اصابت قرار می‌گیرند

دُحُورًۭا ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌۭ وَاصِبٌ ﴿٩﴾

تا از گوش‌دادن به فرشتگان به شدت رانده ودور شوند، ودر آخرت عذابی دردآور وهمیشگی که هیچگاه قطع نمی‌شود دارند. صفحه ۱ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

إِلَّا مَنْ خَطِفَ ٱلْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُۥ شِهَابٌۭ ثَاقِبٌۭ ﴿١٠﴾

مگر یکی از شیاطین چیزی به سرعت برباید، یعنی کلمه‌ای از آنچه ساکنان زمین از آن آگاه نشده‌اند وفرشتگان در مورد آن با یکدیگر گفتگو می‌کنند ومیان آنها می‌چرخد، که شهابی درخشان او را تعقیب می‌کند ومی‌سوزاند، وچه بسا قبل از اینکه شهاب او را بسوزاند آن کلمه را نزد برادرانش بیفکند وبه کاهنان برسد، آن‌گاه با آن یک کلمه صد دروغ می‌سازند

فَٱسْتَفْتِهِمْ أَهُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَم مَّنْ خَلَقْنَآ ۚ إِنَّا خَلَقْنَـٰهُم مِّن طِينٍۢ لَّازِبٍۭ ﴿١١﴾

پس -ای محمد- از کافران منکر رستاخیز بپرس: آیا آنها آفرینش سخت‌تر وبدن‌های قوی‌تر واعضای بزرگ‌تری از آسمان‌ها وزمین وفرشتگان که آفریدیم دارند؟ در حقیقت، ما آنها را از گلی لیز وچسبنده آفریده‌ایم، پس چگونه رستاخیز را انکار می‌کنند، درحالی‌که از ماده‌ای ضعیف یعنی گل لیز وچسبنده آفریده شده‌اند؟ بل عجبت ويسخرون

بَلْ عَجِبْتَ وَيَسْخَرُونَ ﴿١٢﴾

بلکه -ای محمد- از قدرت وتدبیر الله در امور مخلوقاتش، واز تکذیب مشرکان به رستاخیز تعجب می‌کنی، واین مشرکان به‌سبب تکذیب زیاد رستاخیز، آنچه را که در مورد رستاخیز می‌گویی به تمسخر می‌گیرند. وإ ذا ذكروا لا يذكرون

وَإِذَا ذُكِّرُوا۟ لَا يَذْكُرُونَ ﴿١٣﴾

واین مشرکان هرگاه به یکی از اندرزها پند داده شوند از آن پند نمی‌گیرند، وبهره نمی‌برند؛ چون دل‌های‌شان سخت شده است. وإ ذا رأ وا ءاية يستسخرون

وَإِذَا رَأَوْا۟ ءَايَةًۭ يَسْتَسْخِرُونَ ﴿١٤﴾

وهرگاه یکی از آیات پیامبر صلی الله علیه وسلم را که بر راستگویی او دلالت دارد مشاهده کنند بیش از حد، تمسخر وتعجب می‌کنند

وَقَالُوٓا۟ إِنْ هَـٰذَآ إِلَّا سِحْرٌۭ مُّبِينٌ ﴿١٥﴾

ومی‌گویند: این چیزی که محمد آورده جز سحری آشکار نیست. أءذا متنا وكنا ترابا وعظما أءنا لمبعوثون

أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًۭا وَعِظَـٰمًا أَءِنَّا لَمَبْعُوثُونَ ﴿١٦﴾

آیا پس از این که مردیم وبه خاک واستخوان هایی پوسیده وخرد شده اى، تبدیل شدیم دوباره زنده می شویم؟! به راستی که این امر دور از انتظار است

أَوَءَابَآؤُنَا ٱلْأَوَّلُونَ ﴿١٧﴾

آیا پدران نخستین ما که قبل از ما مرده‌اند برانگیخته می‌شوند؟! قل نعم وأنتم دخرون

قُلْ نَعَمْ وَأَنتُمْ دَٰخِرُونَ ﴿١٨﴾

ای محمد- در پاسخ آنها بگو: بله پس از اینکه خاک واستخوان‌هایی پوسیده شدید برانگیخته می‌شوید، وپدران نخستین شما نیز برانگیخته می‌شوند، وهمگی برانگیخته می‌شوید درحالی‌که خوار وذلیل هستید. صفحه ۲ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر فإنما هى زجرة وحدة فإذا هم ينظرون

فَإِنَّمَا هِىَ زَجْرَةٌۭ وَٰحِدَةٌۭ فَإِذَا هُمْ يَنظُرُونَ ﴿١٩﴾

وآن فقط یک دمیدن در صور (دمیدن دوم) است آن‌گاه همگی به هول وهراس روز قیامت می‌نگرند ومنتظر هستند که الله چه کاری در مورد آنها انجام می‌دهد

وَقَالُوا۟ يَـٰوَيْلَنَا هَـٰذَا يَوْمُ ٱلدِّينِ ﴿٢٠﴾

ومشرکان تکذیب‌ کنندۀ رستاخیز می‌گویند: وای نابود شدیم این روز جزا است که در آن الله بندگانش را براساس اعمالی‌که در زندگی خویش در دنیا از پیش فرستاده‌اند جزا می‌دهد

هَـٰذَا يَوْمُ ٱلْفَصْلِ ٱلَّذِى كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ ﴿٢١﴾

آن‌گاه به آنها گفته می‌شود: این است همان روز داوری میان بندگان که در دنیا آن را انکار وتکذیب می‌کردید

۞ ٱحْشُرُوا۟ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ وَأَزْوَٰجَهُمْ وَمَا كَانُوا۟ يَعْبُدُونَ ﴿٢٢﴾

ودر آن روز به فرشتگان گفته می‌شود: مشرکانی را که با شرک خویش ستم کردند ومشرکان مشابه وتکذیب‌ کنندگان همراه آنها، وبت‌هایی را که به جای الله عبادت می‌کردند گرد آورید،

مِن دُونِ ٱللَّهِ فَٱهْدُوهُمْ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلْجَحِيمِ ﴿٢٣﴾

وجهنم را به آنها بشناسانید وآنها را به‌سوی آن راهنمایی کنید وبرانید، زیرا جهنم مقصدشان است

وَقِفُوهُمْ ۖ إِنَّهُم مَّسْـُٔولُونَ ﴿٢٤﴾

وقبل از وارد کردن به جهنم، آنها را برای حسابرسی نگه دارید، زیرا آنها مورد سوال قرار می‌گیرند، وپس از حسابرسی آنها را به‌سوی جهنم برانید. ما لكم لا تناصرون

مَا لَكُمْ لَا تَنَاصَرُونَ ﴿٢٥﴾

واز روی توبیخ به آنها گفته می‌شود: شما را چه شده است چرا به یکدیگر یاری نمی‌رسانید همان‌گونه که در دنیا به یکدیگر یاری می‌رساندید، وگمان می‌کردید بت‌های‌تان به شما یاری می‌رسانند؟!

بَلْ هُمُ ٱلْيَوْمَ مُسْتَسْلِمُونَ ﴿٢٦﴾

بلکه آنها در این روز تسلیم فرمان الله وخوار هستند، وبه‌سبب ناتوانی ونداشتن چاره، به یکدیگر یاری نمی‌رسانند

وَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍۢ يَتَسَآءَلُونَ ﴿٢٧﴾

به یکدیگر روی می‌آورند وبه سرزنش ونزاع با یکدیگر می‌پردازند واین زمانی‌ است که سرزنش وتنازع سودی نمی‌رساند

قَالُوٓا۟ إِنَّكُمْ كُنتُمْ تَأْتُونَنَا عَنِ ٱلْيَمِينِ ﴿٢٨﴾

پیروان به پیشوایان می‌گویند: - ای بزرگان ما- به‌راستی‌که شما (برای گمراه کردن ما) با شعار دین وحق به نزد ما می‌آمدید وکفر وشرک به الله وارتکاب گناهان را برایمان می‌آراستید، وما را از حقیقتی که رسولان از جانب الله آوردند متنفر می‌ساختید. صفحه ۳ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر قالوا بل لم تكونوا مؤمنين

قَالُوا۟ بَل لَّمْ تَكُونُوا۟ مُؤْمِنِينَ ﴿٢٩﴾

پیشوایان به پیروان می‌گویند: امر - آن‌گونه که ادعا می‌کنید- نیست خودتان بر کفر قرار داشتید ومؤمن نبودید، بلکه منکر بودید

وَمَا كَانَ لَنَا عَلَيْكُم مِّن سُلْطَـٰنٍۭ ۖ بَلْ كُنتُمْ قَوْمًۭا طَـٰغِينَ ﴿٣٠﴾

وای پیروان، ما هیچ تسلطی به زور یا غلبه بر شما نداشتیم تا شما را در کفر وشرک وارتکاب گناهان قرار دهیم، بلکه خودتان مردمی متجاوز از حد در کفر و گمراهی بودید

فَحَقَّ عَلَيْنَا قَوْلُ رَبِّنَآ ۖ إِنَّا لَذَآئِقُونَ ﴿٣١﴾

پس وعید الله در این فرموده‌اش: ﴿ألمألن جهنم منك وممن تبعك منه م أج معين﴾ [ص: 85] «یقینا جهنم را از تو واز کسانی که از تو پیروی کنند، پر خواهم کرد» بر ما وشما واجب شد، واز این‌رو - بدون تردی­­د- آنچه را که پروردگارمان با آن تهدید کرد می‌چشیم. فأ غوينكم إنا كنا غوين

فَأَغْوَيْنَـٰكُمْ إِنَّا كُنَّا غَـٰوِينَ ﴿٣٢﴾

وما شما را به گمراهی وکفر فراخواندیم، زیرا خودمان از راه هدایت گمراه بودیم

فَإِنَّهُمْ يَوْمَئِذٍۢ فِى ٱلْعَذَابِ مُشْتَرِكُونَ ﴿٣٣﴾

پس به‌راستی‌که پیروان وپیشوایان در عذاب روز قیامت با هم شریک هستند

إِنَّا كَذَٰلِكَ نَفْعَلُ بِٱلْمُجْرِمِينَ ﴿٣٤﴾

همان‌گونه که عذاب را به اینها می‌چشانیم، قطعا با سایر مجرمان نیز چنین رفتار می‌کنیم

إِنَّهُمْ كَانُوٓا۟ إِذَا قِيلَ لَهُمْ لَآ إِلَـٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ يَسْتَكْبِرُونَ ﴿٣٥﴾

در حقیقت وقتی در دنیا کلمۀ لا إله إلا الله به این مشرکان گفته می‌شد تا به مقتضای آن عمل ومخالف آن را ترک کنند، از روی تکبر وبرتری‌جویی در برابر حق آن را نمی‌پذیرفتند واز آن فرمان‌برداری نمی‌کردند

وَيَقُولُونَ أَئِنَّا لَتَارِكُوٓا۟ ءَالِهَتِنَا لِشَاعِرٍۢ مَّجْنُونٍۭ ﴿٣٦﴾

وبا استدلال به کفرشان می‌گفتند: آیا عبادت معبودهایمان را به خاطر سخن شاعری دیوانه رها کنیم؟! منظورشان از این گفته رسول‌الله صلی الله علیه وسلم بود

بَلْ جَآءَ بِٱلْحَقِّ وَصَدَّقَ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿٣٧﴾

وبه تحقیق که دروغ بزرگی ساختند، زیرا رسول‌الله صلی الله علیه وسلم مجنون وشاعر نیست، بلکه قرآن دعوتگر به توحید الله وپیروی رسولش را آورده، ورسولان علیهم السلام را در آنچه از توحید واثبات معاد از جانب الله آورده‌اند تصدیق کرده، ودر هیچ موردی با آنها مخالفت نکرده است

إِنَّكُمْ لَذَآئِقُوا۟ ٱلْعَذَابِ ٱلْأَلِيمِ ﴿٣٨﴾

ای مشرکان- به‌راستی‌که شما به‌سبب کفر وتکذیب رسولان عذاب دردآور روز قیامت را می‌چشید. صفحه ۴ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر وما تجزون إل اما كنتم تعملون

وَمَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿٣٩﴾

و-ای مشرکان- جز به کفر به الله وارتکاب گناهان که در دنیا انجام می‌دادید جزا داده نمی‌شوید

إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ ﴿٤٠﴾

اما بندگان مؤمن الله که الله آنها را برای عبادت خویش خالص گرداند، وآنها عبادت را برای او تعالی خالص کردند، از این عذاب در نجات هستند

أُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ رِزْقٌۭ مَّعْلُومٌۭ ﴿٤١﴾

الله به این بندگان مخلص روزی‌ای می‌دهد که از نظر خوشمزگی وزیبایی ودوام، مشخص وممتاز است

فَوَٰكِهُ ۖ وَهُم مُّكْرَمُونَ ﴿٤٢﴾

آن رزق وروزی (ذکر شده)، میوه هایی گوناگون می باشد که بسیار با لذت ودلخواهشان است، وافزون بر آن، با ارزانی داشتن درجات والای بهشت ونگاه کردن به وجه گرامی پروردگار، مورد اکرام واحترام قرار می گیرند

فِى جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ ﴿٤٣﴾

به تمام این موارد در بهشت‌های پرنعمت وجاویدان وثابتی که هرگز قطع نمی‌شود واز بین نمی‌رود می‌رسند. عل سرر م تقبلين

عَلَىٰ سُرُرٍۢ مُّتَقَـٰبِلِينَ ﴿٤٤﴾

بر تخت‌هایی روبروی هم که به یکدیگر می‌نگرند تکیه می‌زنند. يطاف عليهم بكأس من م عين

يُطَافُ عَلَيْهِم بِكَأْسٍۢ مِّن مَّعِينٍۭ ﴿٤٥﴾

جام‌های خمری که از نظر درخشندگی مانند آب جاری است گرداگرد آنها چرخانده می‌شود

بَيْضَآءَ لَذَّةٍۢ لِّلشَّـٰرِبِينَ ﴿٤٦﴾

به رنگ سفید که هرکس آن را بنوشد لذت کامل را می‌برد. لا فيها غول ولا هم عنها ينزفون

لَا فِيهَا غَوْلٌۭ وَلَا هُمْ عَنْهَا يُنزَفُونَ ﴿٤٧﴾

مانند خمر دنیا نیست، زیرا مستی‌ای که عقل‌ها را می‌رباید در آن وجود ندارد، ومصرف‌ کنندۀ آن سردرد نمی‌گیرد، وجسم وعقلش سالم می‌ماند

وَعِندَهُمْ قَـٰصِرَٰتُ ٱلطَّرْفِ عِينٌۭ ﴿٤٨﴾

ودر بهشت زنانی پاکدامن نزدشان هستند، که به غیر شوهران‌شان نمی‌نگرند، وچشمان بسیار زیبایی دارند. صفحه ۵ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر كأن هن بيض م كنون

كَأَنَّهُنَّ بَيْضٌۭ مَّكْنُونٌۭ ﴿٤٩﴾

در سفیدی رنگ‌های‌شان که با زردی آمیخته شده است گویی تخم پرنده‌ای حفاظت‌شده هستند که دستی آن را لمس نکرده است

فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍۢ يَتَسَآءَلُونَ ﴿٥٠﴾

وبهشتیان به یکدیگر روی می‌آورند ودر مورد گذشتۀ خویش وآنچه در دنیا برای‌شان اتفاق افتاده از یکدیگر می‌پرسند

قَالَ قَآئِلٌۭ مِّنْهُمْ إِنِّى كَانَ لِى قَرِينٌۭ ﴿٥١﴾

یکی از این مؤمنان می‌گوید: به‌راستی‌که من در دنیا همنشینی داشتم که رستاخیز را انکار می‌کرد

يَقُولُ أَءِنَّكَ لَمِنَ ٱلْمُصَدِّقِينَ ﴿٥٢﴾

که با انکار وتمسخر به من می‌گفت: - ای دوست- آیا تو از تصدیق‌ کنندگان رستاخیز مردگان هستی؟ أءذا متنا وكنا ترابا وعظما أءنا لمدينون

أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًۭا وَعِظَـٰمًا أَءِنَّا لَمَدِينُونَ ﴿٥٣﴾

آیا وقتی مردیم وخاک واستخوان‌هایی پوسیده شدیم برانگیخته می‌شویم ودر برابر اعمالی‌که در دنیا انجام دادیم جزا داده می‌شویم؟ قال هل أنتم م ط لعون

قَالَ هَلْ أَنتُم مُّطَّلِعُونَ ﴿٥٤﴾

همنشین مؤمن او به یاران بهشتی‌اش می‌گوید: با هم نگاهی بیندازیم تا سرانجام آن همنشین را که منکر رستاخیز بود ببینیم؟

فَٱطَّلَعَ فَرَءَاهُ فِى سَوَآءِ ٱلْجَحِيمِ ﴿٥٥﴾

پس او می‌نگرد آن‌گاه همنشینش را در وسط جهنم می‌بیند

قَالَ تَٱللَّهِ إِن كِدتَّ لَتُرْدِينِ ﴿٥٦﴾

می‌گوید: - ای همنشین- به الله سوگند نزدیک بود که با دعوت به‌سوی کفر وانکار رستاخیز، مرا با ورود به جهنم نابود کنی

وَلَوْلَا نِعْمَةُ رَبِّى لَكُنتُ مِنَ ٱلْمُحْضَرِينَ ﴿٥٧﴾

واگر الله با هدایت وتوفیق به ایمان بر من نعمت نبخشیده بود، به‌طور قطع مانند تو از حاضر شدگان در عذاب بودم. أفما نحن بميتين

أَفَمَا نَحْنُ بِمَيِّتِينَ ﴿٥٨﴾

پس -ای بهشتیان- ما نمی‌میریم. صفحه ۶ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

إِلَّا مَوْتَتَنَا ٱلْأُولَىٰ وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ ﴿٥٩﴾

جز بار اول که در زندگی دنیا مردیم، بلکه در بهشت جاویدان می‌مانیم، وآن‌گونه که کافران عذاب می‌شوند عذاب نمی‌شویم

إِنَّ هَـٰذَا لَهُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ ﴿٦٠﴾

به‌راستی این جزا- یعنی ورود به بهشت وجاودانگی در آن ونجات از جهنم- که پروردگارمان به ما پاداش داد همان پیروزی بزرگی است که هیچ پیروزی‌ای با آن برابری نمی‌کند

لِمِثْلِ هَـٰذَا فَلْيَعْمَلِ ٱلْعَـٰمِلُونَ ﴿٦١﴾

اهل عمل بايد براى چنين پاداش بزرگی، عمل كنند چرا که تنها این، تجارت سودآور است

أَذَٰلِكَ خَيْرٌۭ نُّزُلًا أَمْ شَجَرَةُ ٱلزَّقُّومِ ﴿٦٢﴾

آیا نعمت‌های مذکور که الله برای آن دسته از بندگانش که آنها را برای طاعت خویش خالص گردانیده، بهتر ودارای منزلت ومرتبۀ نیکوتری است، یا درخت زقوم نفرین‌شده در قرآن که غذای کافران است که نه فربه می‌کند ونه گرسنگی را برطرف می‌سازد؟! إنا جعلنها فتنة للظ لمين

إِنَّا جَعَلْنَـٰهَا فِتْنَةًۭ لِّلظَّـٰلِمِينَ ﴿٦٣﴾

به‌راستی‌که این درخت را مایۀ رنج قرار دادیم وکسانی‌که با کفر وگناهان به خودشان ستم کرده‌اند با آن عذاب می‌شوند، چون گفتند: قطعا آتش درخت را می‌خورد، پس امکان ندارد که درخت در آتش بروید

إِنَّهَا شَجَرَةٌۭ تَخْرُجُ فِىٓ أَصْلِ ٱلْجَحِيمِ ﴿٦٤﴾

در حقیقت درخت زقوم درختی است که رستنگاه پلیدی دارد، زیرا از ته جهنم می‌روید

طَلْعُهَا كَأَنَّهُۥ رُءُوسُ ٱلشَّيَـٰطِينِ ﴿٦٥﴾

میوه‌اش سیمای زشتی دارد گویی سرهای شیاطین است، وزشتی سیما از زشتی درون خبر می‌دهد، یعنی مزۀ بدی دارد

فَإِنَّهُمْ لَـَٔاكِلُونَ مِنْهَا فَمَالِـُٔونَ مِنْهَا ٱلْبُطُونَ ﴿٦٦﴾

پس کافران به‌طور قطع از میوۀ تلخ وزشت آن می‌خورند، وشکم‌های خالی‌شان را از آن پر می‌کنند. ثم إن لهم عليها لشوبا من حميم

ثُمَّ إِنَّ لَهُمْ عَلَيْهَا لَشَوْبًۭا مِّنْ حَمِيمٍۢ ﴿٦٧﴾

وبه‌راستی‌که پس از خوردن از این میوه، نوشیدنی غلیظ وزشت وسوزانی دارند

ثُمَّ إِنَّ مَرْجِعَهُمْ لَإِلَى ٱلْجَحِيمِ ﴿٦٨﴾

سپس بازگشت آنها به‌طور قطع به‌سوی عذاب جهنم است، یعنی از عذابی به عذابی دیگر منتقل می‌شوند. صفحه ۷ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

إِنَّهُمْ أَلْفَوْا۟ ءَابَآءَهُمْ ضَآلِّينَ ﴿٦٩﴾

به‌راستی‌که این کافران پدران‌شان را از راه هدایت گمراه یافتند، واز روی تقلید ونه از روی دلیل به آنها اقتدا کردند

فَهُمْ عَلَىٰٓ ءَاثَـٰرِهِمْ يُهْرَعُونَ ﴿٧٠﴾

ورد پای پدران‌شان در گمراهی را به سرعت دنبال می‌کنند

وَلَقَدْ ضَلَّ قَبْلَهُمْ أَكْثَرُ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿٧١﴾

وبه تحقیق که قبل از آنها بیشتر نخستینیان گمراه شده‌اند، پس - ای رسول- قوم تو اولین امتی نیستند که گمراه شدند. ولقد أرسلنا فيهم م نذرين

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا فِيهِم مُّنذِرِينَ ﴿٧٢﴾

وبه تحقیق‌که در آن امت‌های نخستین رسولانی فرستادیم که آنها را از عذاب الله می‌ترساندند، اما کفر ورزیدند

فَٱنظُرْ كَيْفَ كَانَ عَـٰقِبَةُ ٱلْمُنذَرِينَ ﴿٧٣﴾

پس -ای رسول- بنگر که سرانجام اقوامی که رسولان‌شان آنها را انذار دادند اما به رسولان پاسخ مثبت ندادند چگونه بود، به‌راستی‌که به‌سبب کفر وتکذیب رسولان، سرانجام آنها ورود به جهنم بود که برای همیشه در آن می‌مانند

إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ ﴿٧٤﴾

مگر کسانی از آنها که الله آنها را به ایمان خالص گرداند، که از عذابی که سرانجام این تکذیب‌ کنندگان کافر بود نجات می‌یابند

وَلَقَدْ نَادَىٰنَا نُوحٌۭ فَلَنِعْمَ ٱلْمُجِيبُونَ ﴿٧٥﴾

وبه تحقیق‌که دعای پیامبرمان نوح علیه السلام را اجابت کردیم آن‌گاه که علیه قومش چون او را تکذیب کردند دعا کرد، زیرا ما اجابت‌ کنندگان نیکویی هستیم، که دعای نوح علیه السلام علیه آنها را سریع اجابت کردیم

وَنَجَّيْنَـٰهُ وَأَهْلَهُۥ مِنَ ٱلْكَرْبِ ٱلْعَظِيمِ ﴿٧٦﴾

وبه تحقیق که او وخانواده‌اش ومؤمنان همراه او را از آزارهای قومش واز غرق‌شدن با طوفان بزرگ که بر کافران قومش فرستاده شد نجات دادیم

وَجَعَلْنَا ذُرِّيَّتَهُۥ هُمُ ٱلْبَاقِينَ ﴿٧٧﴾

وفقط خانواده وپیروان مؤمن او را نجات دادیم، وسایر افراد قومش را که کافر بودند غرق کردیم

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى ٱلْـَٔاخِرِينَ ﴿٧٨﴾

ودر میان امت‌های آینده یادی نیکو برایش باقی گذاشتیم که با آن او را می‌ستایند. صفحه ۸ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

سَلَـٰمٌ عَلَىٰ نُوحٍۢ فِى ٱلْعَـٰلَمِينَ ﴿٧٩﴾

امنیت وسلامتی است برای نوح از اینکه سخن بدی در میان امت‌های آینده در مورد او گفته شود، بلکه ستایش ویاد نیکو برایش باقی خواهد ماند

إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ ﴿٨٠﴾

قطعا مانند این پاداش که به نوح علیه السلام دادیم کسانی را که به نیکویی فقط الله را عبادت وفرمان‌برداری کردند پاداش خواهیم داد

إِنَّهُۥ مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿٨١﴾

به‌راستی‌که نوح علیه السلام از بندگان مؤمن ما که از الله اطاعت می‌کنند بود

ثُمَّ أَغْرَقْنَا ٱلْـَٔاخَرِينَ ﴿٨٢﴾

سپس باقی‌ماندگان را با فرستادن طوفانی غرق ساختیم، وهیچ‌یک از آنها را باقی نگذاشتیم

۞ وَإِنَّ مِن شِيعَتِهِۦ لَإِبْرَٰهِيمَ ﴿٨٣﴾

وهمانا ابراهیم علیه السلام از پیروان دین او بود که در دعوت به‌سوی توحید الله با او متفق هستند

إِذْ جَآءَ رَبَّهُۥ بِقَلْبٍۢ سَلِيمٍ ﴿٨٤﴾

پس یاد کن آن‌گاه که با قلبی سالم از شرک درحالی‌که به‌خاطر الله در مورد مخلوقاتش خیرخواهی می‌کرد نزد پروردگارش آمد. إذ قال لأبيه وقومه ماذا تعبدون

إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِۦ مَاذَا تَعْبُدُونَ ﴿٨٥﴾

آن‌گاه که از روی توبیخ به پدر وقوم مشرک خویش گفت: چه چیزی به جای الله عبادت می‌کنید؟!

أَئِفْكًا ءَالِهَةًۭ دُونَ ٱللَّهِ تُرِيدُونَ ﴿٨٦﴾

آیا معبودهایی دروغین به جای الله عبادت می‌کنید؟

فَمَا ظَنُّكُم بِرَبِّ ٱلْعَـٰلَمِينَ ﴿٨٧﴾

پس -ای قوم من- گمان‌تان به پروردگار جهانیان چیست وقتی در حالی با او روبرو می‌شوید که غیر او را عبادت می‌کنید؟ به نظر شما چه کاری با شما انجام خواهد داد؟!

فَنَظَرَ نَظْرَةًۭ فِى ٱلنُّجُومِ ﴿٨٨﴾

وابراهیم علیه السلام که چاره می‌اندیشید از خروج همراه قومش رهایی یابد نگاهی به ستارگان انداخت. صفحه ۹ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر فقال إنى سقيم

فَقَالَ إِنِّى سَقِيمٌۭ ﴿٨٩﴾

وبرای آوردن بهانه در خروج همراه قومش به‌سوی عیدگاه آنها گفت: من بیمار هستم. فتولوا عنه مدبرين

فَتَوَلَّوْا۟ عَنْهُ مُدْبِرِينَ ﴿٩٠﴾

پس او را پشت سرشان رها کردند ورفتند

فَرَاغَ إِلَىٰٓ ءَالِهَتِهِمْ فَقَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ ﴿٩١﴾

آن‌گاه پنهانی به‌سوی معبودهای‌ قومش که آنها را به جای الله عبادت می‌کردند رفت، وبرای تمسخر معبودهای‌شان گفت: آیا از غذایی که مشرکان برای‌تان می‌سازند نمی‌خورید؟! ما لكم لا تنطقون

مَا لَكُمْ لَا تَنطِقُونَ ﴿٩٢﴾

چرا سخن نمی‌گویید، وبه کسی‌که از شما سوال می‌پرسد پاسخ نمی‌دهید؟! آیا چنین چیزی به جای الله عبادت می‌شود؟!

فَرَاغَ عَلَيْهِمْ ضَرْبًۢا بِٱلْيَمِينِ ﴿٩٣﴾

پس ابراهیم علیه السلام به‌سوی آنها رفت وبرای در هم‌شکستن‌شان با دست راستش بر آنها ضربه می‌زد

فَأَقْبَلُوٓا۟ إِلَيْهِ يَزِفُّونَ ﴿٩٤﴾

وعبادت‌ کنندگان این بت‌ها شتابان به‌سوی او روی آوردند. قال أتعبدون ما تنحتون

قَالَ أَتَعْبُدُونَ مَا تَنْحِتُونَ ﴿٩٥﴾

ابراهیم علیه السلام آرام واستوار با آنها روبرو شد، واز سر توبیخ به آنها گفت: آیا به جای الله معبودهایی را عبادت می‌کنید که آنها را با دستان خودتان می‌تراشید؟!

وَٱللَّهُ خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ ﴿٩٦﴾

درحالی‌که الله سبحانه هم خود شما، وهم اعمال‌تان را آفریده، واین بت‌ها یکی از اعمال شما هستند، پس او تعالی سزاوار است که به تنهایی عبادت شود، و دیگران با او شریک قرار داده نشوند

قَالُوا۟ ٱبْنُوا۟ لَهُۥ بُنْيَـٰنًۭا فَأَلْقُوهُ فِى ٱلْجَحِيمِ ﴿٩٧﴾

پس چون از مبارزۀ او با دلیل ناتوان ماندند به زور پناه بردند، ودر مورد کاری که با ابراهیم علیه السلام انجام دهند با یکدیگر به رایزنی پرداختند، گفتند: برایش بنایی بسازید، وآن را از هیزم پر کنید وبه آتش بکشید، سپس او را در آن افکنید

فَأَرَادُوا۟ بِهِۦ كَيْدًۭا فَجَعَلْنَـٰهُمُ ٱلْأَسْفَلِينَ ﴿٩٨﴾

پس قوم ابراهیم قصد بدی برای نابودی‌اش کردند تا از او راحت شوند، اما آنها را از زیانکاران قرار دادیم وآتش را بر ابراهیم خنک وسالم گرداندیم. صفحه ۱۰ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر وقال إنى ذاهب إلى ربى سيهدين

وَقَالَ إِنِّى ذَاهِبٌ إِلَىٰ رَبِّى سَيَهْدِينِ ﴿٩٩﴾

وابراهیم علیه السلام گفت: قطعا من با ترک سرزمین قوم خویش به‌سوی پروردگارم مهاجرت می‌کنم تا بتوانم او را عبادت کنم، پروردگارم به زودی مرا بر آنچه که خیر دنیا وآخرتم در آن است راهنمایی خواهد کرد

رَبِّ هَبْ لِى مِنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ ﴿١٠٠﴾

پروردگارا، فرزندی صالح به من روزی بده تا یاورم وعوض قوم من در غربت برایم باشد. فبش رنه بغلم حليم

فَبَشَّرْنَـٰهُ بِغُلَـٰمٍ حَلِيمٍۢ ﴿١٠١﴾

پس دعایش را برای او اجابت کردیم وخبری شادکننده به او دادیم، این‌گونه‌که فرزندی به او مژده دادیم که بزرگ می‌شود، وبردبار می‌گردد، این فرزند همان اسماعیل علیه السلام است

فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ ٱلسَّعْىَ قَالَ يَـٰبُنَىَّ إِنِّىٓ أَرَىٰ فِى ٱلْمَنَامِ أَنِّىٓ أَذْبَحُكَ فَٱنظُرْ مَاذَا تَرَىٰ ۚ قَالَ يَـٰٓأَبَتِ ٱفْعَلْ مَا تُؤْمَرُ ۖ سَتَجِدُنِىٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلصَّـٰبِرِينَ ﴿١٠٢﴾

پس هنگامی که اسماعیل -علیه السلام- بزرگ شد وبه حدی رسید که بتواند به همراه پدرش سعی وتلاش کند، پدرش ابراهیم -علیه السلام- رؤیایی دید، ورؤیای پیامبران وحی است. ابراهیم -علیه السلام- برای آگاه کردن پسرش از تعبیر این رؤیا گفت: ای پسرم، من در خواب دیدم که تو را ذبح می کنم، نظر تو در مورد این رؤیا چیست؟ اسماعیل این گونه به پدرش پاسخ داد: ای پدرم، آن چه را که پروردگار در مورد قربانی من به شما وحی کرده، انجام بده، اگر پروردگار بخواهد، مرا از زمره ی شکیبایان وراضی شدگان به حکم الهی خواهی یافت

فَلَمَّآ أَسْلَمَا وَتَلَّهُۥ لِلْجَبِينِ ﴿١٠٣﴾

پس آن‌گاه که هر دو در برابر الله فروتن وفرمان‌بردار شدند، ابراهیم علیه السلام پیشانی پسرش را بر زمین افکند تا برای اجرای فرمان الهی، او را قربانی کند

وَنَـٰدَيْنَـٰهُ أَن يَـٰٓإِبْرَٰهِيمُ ﴿١٠٤﴾

وبه ابراهیم علیه السلام در‌حالی‌که تلاش می‌کرد فرمان الله بر ذبح پسرش را اجرا کند ندا دادیم که: ای ابراهیم

قَدْ صَدَّقْتَ ٱلرُّءْيَآ ۚ إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ ﴿١٠٥﴾

قطعا رؤیایی را که در خواب دیدی با عزم خویش بر ذبح پسرت محقق گرداندی، همانا ما - چنان‌که با رهانیدن تو از این مصیبت بزرگ به تو پاداش دادیم- به نیکوکاران پاداش می‌دهیم وآنها را از مصیبت‌ها وسختی‌ها می‌رهانیم

إِنَّ هَـٰذَا لَهُوَ ٱلْبَلَـٰٓؤُا۟ ٱلْمُبِينُ ﴿١٠٦﴾

به‌راستی‌که این همان آزمایش آشکار است، وابراهیم علیه السلام در آن موفق شده است. وفدينه بذب ح عظيم

وَفَدَيْنَـٰهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍۢ ﴿١٠٧﴾

واسماعیل علیه السلام را با قوچی بزرگ که به جای او قربانی شود رهانیدیم. صفحه ۱۱ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى ٱلْـَٔاخِرِينَ ﴿١٠٨﴾

ویادی نیکو در امت‌های آینده از ابراهیم علیه السلام باقی گذاشتیم

سَلَـٰمٌ عَلَىٰٓ إِبْرَٰهِيمَ ﴿١٠٩﴾

درودی از جانب الله برای او، ودعایی برای ایمنی از هر آسیب وآفتی

كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ ﴿١١٠﴾

همان‌گونه که این پاداش را به ابراهیم علیه السلام در قبال طاعتش دادیم نیکوکاران را پاداش می‌دهیم

إِنَّهُۥ مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿١١١﴾

به‌راستی‌که ابراهیم علیه السلام از بندگان مؤمن ما بود که آنچه را بندگی برای الله اقتضا می‌کندي به جای می‌آورند

وَبَشَّرْنَـٰهُ بِإِسْحَـٰقَ نَبِيًّۭا مِّنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ ﴿١١٢﴾

واو را به پاداش فرمان‌برداری از الله در قربانی‌ کردن تنها فرزندش، اسماعیل علیه السلام، به فرزندی دیگر که پیامبر وبنده‌ای صالح می‌شود یعنی اسحاق علیه السلام مژده دادیم

وَبَـٰرَكْنَا عَلَيْهِ وَعَلَىٰٓ إِسْحَـٰقَ ۚ وَمِن ذُرِّيَّتِهِمَا مُحْسِنٌۭ وَظَالِمٌۭ لِّنَفْسِهِۦ مُبِينٌۭ ﴿١١٣﴾

وبر او وپسرش اسحاق علیه السلام برکتی از جانب خویش فرو فرستادیم، ونعمت‌ها از جمله افزایش فرزندان‌شان را بر آنها زیاد کردیم، واز نسل آن دو برخی با طاعت خویش برای پروردگارش نیکوکار بودند، وبرخی با کفر وارتکاب گناهان، آشکارا بر خویش ستم می‌کردند. ولقد مننا عل موس وهرون

وَلَقَدْ مَنَنَّا عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَـٰرُونَ ﴿١١٤﴾

وبه تحقیق که بر موسی وبردارش هارون علیهما السلام با نبوت منت نهادیم

وَنَجَّيْنَـٰهُمَا وَقَوْمَهُمَا مِنَ ٱلْكَرْبِ ٱلْعَظِيمِ ﴿١١٥﴾

وآن دو وقوم‌شان بنی‌اسرائیل را از بردگی فرعون وغرق‌ شدن رهانیدیم

وَنَصَرْنَـٰهُمْ فَكَانُوا۟ هُمُ ٱلْغَـٰلِبِينَ ﴿١١٦﴾

وآنها را بر فرعون ولشکریانش پیروز کردیم، تا بر دشمن‌شان چیره شدند

وَءَاتَيْنَـٰهُمَا ٱلْكِتَـٰبَ ٱلْمُسْتَبِينَ ﴿١١٧﴾

وبه موسی وبرادرش هارون علیهما السلام تورات را کتابی آشکار وبدون هیچ ابهامی از جانب الله عطا کردیم. صفحه ۱۲ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

وَهَدَيْنَـٰهُمَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلْمُسْتَقِيمَ ﴿١١٨﴾

وآن دو را به راه راستی که هیچ انحرافی در آن نیست هدایت کردیم، یعنی راه دین اسلام که به رضایت آفریدگار سبحانه منجر می‌شود

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِمَا فِى ٱلْـَٔاخِرِينَ ﴿١١٩﴾

ویادی نیک وستایشی پاکیزه در امت‌های آینده برای آن دو باقی گذاشتیم. سلمعل موس وهرون

سَلَـٰمٌ عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَـٰرُونَ ﴿١٢٠﴾

درودی از جانب الله برای شادی وتمجید از آن دو ودعای ایمنی‌شان از هر امر ناگواری

إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ ﴿١٢١﴾

در حقیقت همان‌گونه که این پاداش نیکو را به موسی وهارون علیهما السلام دادیم به کسانی‌که به نیکویی از پروردگارشان اطاعت کردند پاداش می‌دهیم

إِنَّهُمَا مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿١٢٢﴾

به‌راستی‌که موسی وهارون از بندگان مؤمن به الله وعاملان به آنچه برای‌شان تشریع کرد بودند

وَإِنَّ إِلْيَاسَ لَمِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿١٢٣﴾

وهمانا الیاس -علیه السلام- از جمله ىپیامبران پروردگارش بود، که الله متعال با نبوت ورسالت به او نعمت بخشیده بود

إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِۦٓ أَلَا تَتَّقُونَ ﴿١٢٤﴾

آن‌گاه که به قوم خویش از بنی‌اسرائیل که به‌سوی آنها فرستاده شد گفت: ای قوم من، آیا با اجرای اوامر الله از جمله توحید، واجتناب از نواهی او مانند شرک، تقوای او تعالی را پیشه نمی‌کنید؟!

أَتَدْعُونَ بَعْلًۭا وَتَذَرُونَ أَحْسَنَ ٱلْخَـٰلِقِينَ ﴿١٢٥﴾

آیا به جای الله تندیس‌تان بعل را عبادت می‌کنید، وعبادت الله را که بهترین آفرینندگان است رها می‌کنید؟!

ٱللَّهَ رَبَّكُمْ وَرَبَّ ءَابَآئِكُمُ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿١٢٦﴾

والله همان پروردگارتان است که شما را آفرید، وپیش از آفرینش شما پدران‌تان را آفرید، پس او سزاوار عبادت است، نه بت‌هایی که هیچ سود وزیانی نمی‌رسانند. فكذ بوه فإن هم لمحضرون

فَكَذَّبُوهُ فَإِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ ﴿١٢٧﴾

پس قومش کاری نکردند جز اینکه او را تکذیب کردند، وبه‌سبب تکذیب در عذاب حاضر می‌شوند. صفحه ۱۳ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ ﴿١٢٨﴾

مگر کسی از قومش که با اخلاص برای الله در عبادت خویش مؤمن بود؛ که از عذاب نجات می‌یابد

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى ٱلْـَٔاخِرِينَ ﴿١٢٩﴾

وستایشی نیکو ویادی پاکیزه در امت‌های آینده برایش باقی گذاشتیم

سَلَـٰمٌ عَلَىٰٓ إِلْ يَاسِينَ ﴿١٣٠﴾

درود وستایشی از جانب الله برای الیاس

إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ ﴿١٣١﴾

به‌راستی همان‌گونه که این پاداش نیکو را به الیاس دادیم به بندگان مؤمن ونیکوکار خویش پاداش می‌دهیم

إِنَّهُۥ مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿١٣٢﴾

به‌راستی‌که الیاس علیه السلام از بندگان مؤمن واقعی وراستین در ایمان به پروردگارشان بود

وَإِنَّ لُوطًۭا لَّمِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿١٣٣﴾

وبه یقین لوط علیه السلام از رسولان الله بود که آنها را بشارت‌دهنده وانذار دهنده به‌سوی اقوام‌شان فرستاد. إ ذ نجينه وأ هله أ جمعين

إِذْ نَجَّيْنَـٰهُ وَأَهْلَهُۥٓ أَجْمَعِينَ ﴿١٣٤﴾

پس به یاد آور آن‌گاه که او وتمام خانواده‌اش را از عذاب فرستاده‌ شده بر قومش نجات دادیم

إِلَّا عَجُوزًۭا فِى ٱلْغَـٰبِرِينَ ﴿١٣٥﴾

مگر همسر او را، که عذاب قومش این زن را فراگرفت؛ چون مانند آنها کافر بود

ثُمَّ دَمَّرْنَا ٱلْـَٔاخَرِينَ ﴿١٣٦﴾

سپس باقی‌ماندگان قومش را که او را تکذیب کردند، وآنچه را آورده بود تصدیق نکردند نابود کردیم. وإ نكم لتمر ون عليهم م ص بحين

وَإِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِم مُّصْبِحِينَ ﴿١٣٧﴾

و- ای ساکنان مدینه- به‌راستی‌که شما در سفرهای‌تان به‌سوی شام هنگام صبح از منازل آنها می‌گذرید. صفحه ۱۴ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

وَبِٱلَّيْلِ ۗ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ﴿١٣٨﴾

وشبانه نیز بر آنها می‌گذرید، پس آیا نمی‌اندیشید، واز عذابی که پس از تکذیب وکفر وارتکاب فاحشه‌ای که قبل از آنها کسی مرتکب نشده بود گرفتار شدند پند نمی‌گیرید؟!

وَإِنَّ يُونُسَ لَمِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿١٣٩﴾

وبه تحقیق که بندۀ ما یونس علیه السلام از رسولان الله بود که آنها را بشارت‌دهنده وانذار دهنده به‌سوی اقوام‌شان فرستاد

إِذْ أَبَقَ إِلَى ٱلْفُلْكِ ٱلْمَشْحُونِ ﴿١٤٠﴾

آن‌گاه که بدون اذن پروردگارش از قوم خویش گریخت، وسوار کشتی‌ای پر از مسافر وکالا شد

فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ ٱلْمُدْحَضِينَ ﴿١٤١﴾

ونزدیک بود کشتی به‌سبب پری غرق شود، ومسافران از ترس غرق‌شدن کشتی به‌سبب مسافران زیاد، قرعه انداختند تا برخی از آنها را به دریا افکنند، پس یونس علیه السلام از این مغلوب‌شدگان بود، واو را در دریا افکندند

فَٱلْتَقَمَهُ ٱلْحُوتُ وَهُوَ مُلِيمٌۭ ﴿١٤٢﴾

وقتی او را در دریا افکندند ماهی او را گرفت، وبلعید، درحالی‌که سزاوار سرزنش بود؛ چون بدون اذن پروردگارش به دریا رفته بود

فَلَوْلَآ أَنَّهُۥ كَانَ مِنَ ٱلْمُسَبِّحِينَ ﴿١٤٣﴾

واگر یونس قبل از این مصیبت از کسانی نبود که الله را بسیار ذکر می‌کنند، واگر در شکم ماهی تسبیح نمی‌گفت

لَلَبِثَ فِى بَطْنِهِۦٓ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ ﴿١٤٤﴾

به‌طور قطع تا روز قیامت در شکم ماهی می‌ماند وهمان‌جا قبرش می‌شد

۞ فَنَبَذْنَـٰهُ بِٱلْعَرَآءِ وَهُوَ سَقِيمٌۭ ﴿١٤٥﴾

پس او را از شکم ماهی به زمینی خالی از درخت وبنا افکندیم، درحالی‌که به خاطر ماندن مدت‌زمانی در شکم ماهی بدنش ضعیف شده بود. وأنبتنا عليه ش جرة من يقطين

وَأَنۢبَتْنَا عَلَيْهِ شَجَرَةًۭ مِّن يَقْطِينٍۢ ﴿١٤٦﴾

ودر آن زمین تهی وخلوت، درخت کدویی برایش رویانیدیم تا از آن سایه بگیرد وبخورد. وأرسلنه إ لى مائة ألف أو يزيدون

وَأَرْسَلْنَـٰهُ إِلَىٰ مِا۟ئَةِ أَلْفٍ أَوْ يَزِيدُونَ ﴿١٤٧﴾

واو را به‌سوی قومش درحالی‌که صد هزار نفر، بلکه بیشتر بودند فرستادیم. صفحه ۱۵ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر فٔامنوا فمتعنهم إ لى حين

فَـَٔامَنُوا۟ فَمَتَّعْنَـٰهُمْ إِلَىٰ حِينٍۢ ﴿١٤٨﴾

پس به آنچه که آورد ایمان آوردند وتصدیق کردند، والله آنها را در زندگی دنیا بهره‌مند کرد تا اینکه اجل‌های مشخص آنها به پایان رسید

فَٱسْتَفْتِهِمْ أَلِرَبِّكَ ٱلْبَنَاتُ وَلَهُمُ ٱلْبَنُونَ ﴿١٤٩﴾

پس - ای محمد- برای اعتراض از مشرکان بپرس: آیا دختران را که نمی‌پسندید برای الله قرار می‌دهید، وپسران را که دوست دارید برای خودتان قرار می‌دهید؟! این چه تقسیمی است؟!

أَمْ خَلَقْنَا ٱلْمَلَـٰٓئِكَةَ إِنَـٰثًۭا وَهُمْ شَـٰهِدُونَ ﴿١٥٠﴾

چگونه ادعا کردند که فرشتگان دختر هستند، درحالی‌که نه هنگام آفرینش فرشتگان حاضر بوده‌اند، ونه آنها را دیده‌اند؟!

أَلَآ إِنَّهُم مِّنْ إِفْكِهِمْ لَيَقُولُونَ ﴿١٥١﴾

همانا مشرکان از روی دروغ وافترایشان به پروردگار، فرزند به او نسبت می دهند، وبه راستی که آنان در این ادعایشان دروغگو هستند

وَلَدَ ٱللَّهُ وَإِنَّهُمْ لَكَـٰذِبُونَ ﴿١٥٢﴾

همانا مشرکان از روی دروغ وافترایشان به پروردگار، به او نسبت فرزند می دهند، وبه راستی که آنان در این ادعایشان دروغگو هستند

أَصْطَفَى ٱلْبَنَاتِ عَلَى ٱلْبَنِينَ ﴿١٥٣﴾

آیا الله برای خودش دختران را که شما آنها را نمی‌پسندید بر پسران که آنها را دوست دارید ترجیح داده است؟! هرگز. ما لكم كيف تحكمون

مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ ﴿١٥٤﴾

ای مشرکان- شما را چه شده است که این حکم ستمکارانه را صادر می‌کنید که دختران را برای الله، وپسران را برای خودتان قرار می‌دهید؟! أ فلا تذك رون

أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ﴿١٥٥﴾

آیا بطلان این اعتقاد فاسد خویش را یادآور نمی‌شوید؟! زیرا اگر یادآور می‌شدید هرگز این سخن را نمی‌گفتید. أم لكم سلطن م بين

أَمْ لَكُمْ سُلْطَـٰنٌۭ مُّبِينٌۭ ﴿١٥٦﴾

یا بر این سخن دلیلی آشکار وبرهانی واضح از کتابی یا رسولی دارید؟! فأ توا بكتبكم إ نكنتم صدقين

فَأْتُوا۟ بِكِتَـٰبِكُمْ إِن كُنتُمْ صَـٰدِقِينَ ﴿١٥٧﴾

پس کتابتان را که دلیل این امر را برای‌تان دارد بیاورید اگر در این ادعا راستگو هستید. صفحه ۱۶ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

وَجَعَلُوا۟ بَيْنَهُۥ وَبَيْنَ ٱلْجِنَّةِ نَسَبًۭا ۚ وَلَقَدْ عَلِمَتِ ٱلْجِنَّةُ إِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ ﴿١٥٨﴾

ومشرکان میان الله وفرشتگان که از آنها پوشیده هستند رابطۀ نس بی قرار دادند چون ادعا کردند فرشتگان دختران الله هستند، وبه تحقیق که فرشتگان دانسته‌اند الله مشرکان را برای حسابرسی حاضر خواهد ساخت

سُبْحَـٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ ﴿١٥٩﴾

الله از فرزند وشریک وسایر مواردی که سزاوار او سبحانه نیست ومشرکان او تعالی را با آنها توصیف می‌کنند پاک ومنزه است

إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ ﴿١٦٠﴾

مگر بندگان مخلص الله؛ که آنها الله را فقط به صفات جلال وکمال که سزاوار او سبحانه است توصیف می‌کنند. فإنكم وما تعبدون

فَإِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ ﴿١٦١﴾

پس -ای مشرکان- شما وآنچه که به جای الله عبادت می‌کنید

مَآ أَنتُمْ عَلَيْهِ بِفَـٰتِنِينَ ﴿١٦٢﴾

هیچ‌کس را از دین حق گمراه نمی‌سازید

إِلَّا مَنْ هُوَ صَالِ ٱلْجَحِيمِ ﴿١٦٣﴾

مگر کسی‌که الله بر او حکم کرده که ساکن جهنم است، زیرا الله حکم خویش را در مورد او اجرا می‌کند واو کفر می‌ورزد، ووارد جهنم می‌شود، اما شما و معبودهای‌تان هیچ قدرتی بر این کار ندارید

وَمَا مِنَّآ إِلَّا لَهُۥ مَقَامٌۭ مَّعْلُومٌۭ ﴿١٦٤﴾

وفرشتگان به منظور بیان بندگی خویش برای الله، واعلام بیزاری خویش از ادعای مشرکان، گفتند: وهیچ‌یک از ما نیست مگر اینکه جایگاهی مشخص در عبادت وطاعت الله دارد

وَإِنَّا لَنَحْنُ ٱلصَّآفُّونَ ﴿١٦٥﴾

وبه‌راستی‌که ما - فرشتگان- در صف‌هایی در عبادت وطاعت الله ایستاده‌ایم،

وَإِنَّا لَنَحْنُ ٱلْمُسَبِّحُونَ ﴿١٦٦﴾

وبه تحقیق که ما الله را از صفات وتوصیف‌هایی که سزاوار او تعالی نیست پاک می‌دانیم. وإ نكانوا ليقولون

وَإِن كَانُوا۟ لَيَقُولُونَ ﴿١٦٧﴾

وبه‌راستی‌که مشرکان ساکن مکه پیش از بعثت محمد صلی الله علیه وسلم می‌گفتند: صفحه ۱۷ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

لَوْ أَنَّ عِندَنَا ذِكْرًۭا مِّنَ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿١٦٨﴾

اگر نزد ما کتابی از کتاب‌های نخستین، مانند تورات باشد،

لَكُنَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ ﴿١٦٩﴾

به‌طور قطع عبادت را برای الله خالص می‌گردانیم،

فَكَفَرُوا۟ بِهِۦ ۖ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ ﴿١٧٠﴾

درحالی‌که در این سخن دروغ می‌گفتند، چون محمد صلی الله علیه وسلم قرآن را برای‌شان آورد اما به آن کفر ورزیدند، پس به زودی از عذاب سختی که در قیامت در انتظارشان است آگاه خواهند شد

وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنَا لِعِبَادِنَا ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿١٧١﴾

وبه‌راستی وعدۀ ما از پیش صادر شده است که هیچ تغییر دهنده‌ وبازدارنده‌ای ندارد

إِنَّهُمْ لَهُمُ ٱلْمَنصُورُونَ ﴿١٧٢﴾

که رسولان ما بر دشمنان‌شان به‌وسیله حجت ونیرویی که الله به آنها عنایت فرموده است یاری‌شده وپیروز هستند

وَإِنَّ جُندَنَا لَهُمُ ٱلْغَـٰلِبُونَ ﴿١٧٣﴾

وبی‌گمان پیروزی از آن لشکر ما است که در راه الله می‌جنگند تا کلمه الله برتر باشد. فتول عنهمحت حين

فَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتَّىٰ حِينٍۢ ﴿١٧٤﴾

پس - ای رسول- از این مشرکان ستیزه‌جو تا مدتی‌که الله از سررسید آن آگاه است روی گردان تا زمان عذاب‌شان فرا رسد. وأبصرهم فسوف يبصرون

وَأَبْصِرْهُمْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ ﴿١٧٥﴾

وبه آنان بنگر هنگامی که عذاب بر آنان نازل می شود، وحقیقت را مشاهده خواهند کرد آن هنگام که دیدنش سودی به آنان نمی رساند. أ فبعذابنا يستعجلون

أَفَبِعَذَابِنَا يَسْتَعْجِلُونَ ﴿١٧٦﴾

آیا این مشرکان خواستار تعجیل در عذاب الله هستند؟!

فَإِذَا نَزَلَ بِسَاحَتِهِمْ فَسَآءَ صَبَاحُ ٱلْمُنذَرِينَ ﴿١٧٧﴾

وقتی‌ عذاب الله بر آنها فرود آید چه صبح بدی خواهند داشت. صفحه ۱۸ از ۱۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر وتول عنهمحت حين

وَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتَّىٰ حِينٍۢ ﴿١٧٨﴾

و- ای رسول- از آنها روی گردان تا الله به عذاب‌شان حکم کند. وأبصر فسوف يبصرون

وَأَبْصِرْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ ﴿١٧٩﴾

وبنگر که اینها عذاب وکیفر الله را که به آنها می‌رسد خواهند دید

سُبْحَـٰنَ رَبِّكَ رَبِّ ٱلْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ ﴿١٨٠﴾

ای محمد- منزه است پروردگار تو، پروردگار قدرت، واز صفات نقصی که مشرکان او را توصیف می‌کنند پاک است

وَسَلَـٰمٌ عَلَى ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿١٨١﴾

ودرود وستایش الله بر رسولان گرامی او

وَٱلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَـٰلَمِينَ ﴿١٨٢﴾

وتمام ستایش‌ها از آن الله است، زیرا تمام ستایش‌ها سزاوار او است، واو پروردگار تمام جهانیان است، وجز او هیچ پروردگاری ندارند. صفحه ۱۹ از ۱۹ moc.hgelp