تفسیر الفجر — Al-Fajr (89)

وَٱلْفَجْرِ ﴿١﴾

الله سبحانه به سپیده‌دم سوگند یاد فرمود. وليال عشر

وَلَيَالٍ عَشْرٍۢ ﴿٢﴾

وبه ده شب اول ذوالحجه سوگند یاد فرمود

وَٱلشَّفْعِ وَٱلْوَتْرِ ﴿٣﴾

وبه اشیاء زوج وفرد سوگند یاد فرمود

وَٱلَّيْلِ إِذَا يَسْرِ ﴿٤﴾

وبه شب آن‌گاه که بیاید، وادامه یابد وپشت کند سوگند یاد فرمود، جواب این سوگندها این است که: به‌طور قطع در قبال اعمال‌تان مجازات خواهید شد. هل فى ذلك قسم لذى حجر

هَلْ فِى ذَٰلِكَ قَسَمٌۭ لِّذِى حِجْرٍ ﴿٥﴾

آیا در موارد مذکور سوگندی هست که خردمند را قانع سازد؟! ألم تر كيف فعل ربك بعاد

أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ ﴿٦﴾

ای رسول- آیا ندانسته‌ای که پروردگارت با عاد قوم هود علیه السلام آن‌گاه که رسولش را تکذیب کردند چه کرد؟!

إِرَمَ ذَاتِ ٱلْعِمَادِ ﴿٧﴾

قبیلۀ عاد به جدشان ارم صاحب ستون‌ها وقامت بلند منسوب است

ٱلَّتِى لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِى ٱلْبِلَـٰدِ ﴿٨﴾

که الله مانندش را در شهرها نساخته بود

وَثَمُودَ ٱلَّذِينَ جَابُوا۟ ٱلصَّخْرَ بِٱلْوَادِ ﴿٩﴾

وآیا ندانسته‌ای که پروردگارت با ثمود قوم صالح علیه السلام چه کرد؟ کسانی‌که صخره‌های کوه‌ها را شکافتند واز آنها خانه‌هایی سنگی ساختند

وَفِرْعَوْنَ ذِى ٱلْأَوْتَادِ ﴿١٠﴾

وآیا ندانسته‌ای که پروردگارت با فرعون که میخ‌هایی داشت که مردم را با آنها عذاب می‌کرد چه کرد؟ صفحه ۱ از ۳ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

ٱلَّذِينَ طَغَوْا۟ فِى ٱلْبِلَـٰدِ ﴿١١﴾

هر یک از اینها در سرزمین خویش بیش از حد گردنکشی وستم کردند

فَأَكْثَرُوا۟ فِيهَا ٱلْفَسَادَ ﴿١٢﴾

ودر آنجا با کفر وگناهانی که منتشر کردند زیاد فساد برپا کردند. فصب عليهم ربك سوط عذاب

فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذَابٍ ﴿١٣﴾

پس الله عذاب سخت خویش را بر آنها چشاند، وآنها را از زمین برکند

إِنَّ رَبَّكَ لَبِٱلْمِرْصَادِ ﴿١٤﴾

ای رسول- به‌راستی‌که پروردگارت در کمین ومراقب اعمال مردم است؛ تا هرکس را که نیکوکاری کند به بهشت، وهرکس را که بدی کند با جهنم جزا دهد

فَأَمَّا ٱلْإِنسَـٰنُ إِذَا مَا ٱبْتَلَىٰهُ رَبُّهُۥ فَأَكْرَمَهُۥ وَنَعَّمَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّىٓ أَكْرَمَنِ ﴿١٥﴾

اما انسان طبیعتا هرگاه پروردگارش او را بیازماید وگرامی بدارد، ومال وفرزندان ومقام به او ببخشد، گمان می‌کند که این امر به خاطر کرامتی است که نزد الله دارد، پس می‌گوید: پروردگارم به خاطر استحقاقی که دارم مرا گرامی داشت

وَأَمَّآ إِذَا مَا ٱبْتَلَىٰهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّىٓ أَهَـٰنَنِ ﴿١٦﴾

واما هرگاه او را بیازماید وروزی‌اش را بر او تنگ گرداند، گمان می‌کند که این امر به خاطر خواری او در برابر پروردگارش است پس می‌گوید: پروردگارم مرا خوار کرده است

كَلَّا ۖ بَل لَّا تُكْرِمُونَ ٱلْيَتِيمَ ﴿١٧﴾

هرگز، امر این‌گونه نیست که این انسان تصور می‌کند که نعمت‌ها دلیل رضایت الله از بنده‌اش ومصیبت‌ها دلیل خواری بنده نزد پروردگارش است، بلکه واقعیت این است که از روزی‌ای که الله به شما عطا کرده است یتیم را گرامی نمی‌دارید

وَلَا تَحَـٰٓضُّونَ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلْمِسْكِينِ ﴿١٨﴾

ویکدیگر را بر اطعام فقیری که چیزی برای خوردن نمی‌یابد تشویق نمی‌کنید. م

وَتَأْكُلُونَ ٱلتُّرَاثَ أَكْلًۭا لَّمًّۭا ﴿١٩﴾

وحقوق زنان ویتیمان ضعیف را بسیار وبدون رعایت حلال‌ بودنش می‌خورید. ب م

وَتُحِبُّونَ ٱلْمَالَ حُبًّۭا جَمًّۭا ﴿٢٠﴾

ومال را بسیار دوست دارید، واز سر زیاده‌خواهی آن، به انفاق در راه الله بخل می‌ورزید. صفحه ۲ از ۳ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر ك ك

كَلَّآ إِذَا دُكَّتِ ٱلْأَرْضُ دَكًّۭا دَكًّۭا ﴿٢١﴾

سزاوار نیست که چنین کنید، وبه یاد آورید آن‌گاه که زمین به شدت به حرکت می‌افتد ولرزانده می‌شود.ف ف

وَجَآءَ رَبُّكَ وَٱلْمَلَكُ صَفًّۭا صَفًّۭا ﴿٢٢﴾

و- ای رسول- پروردگارت برای داوری میان بندگانش می‌آید، وفرشتگان صف در صف می‌آیند

وَجِا۟ىٓءَ يَوْمَئِذٍۭ بِجَهَنَّمَ ۚ يَوْمَئِذٍۢ يَتَذَكَّرُ ٱلْإِنسَـٰنُ وَأَنَّىٰ لَهُ ٱلذِّكْرَىٰ ﴿٢٣﴾

ودر آن روز جهنم آورده می‌شود درحالی‌که هفتاد هزار افسار دارد، وهمراه هر افسار هفتاد هزار فرشته هستند که آن را می‌کش ند، در آن روز انسان آنچه را در حق الله کوتاهی کرده است به یاد می‌آورد، ولی یادآوری در آن روز کی به او سودی می‌رساند؛ زیرا روز جزا است نه روز عمل؟! يقول يليتنى قدمت لحياتى

يَقُولُ يَـٰلَيْتَنِى قَدَّمْتُ لِحَيَاتِى ﴿٢٤﴾

از پشیمانی زیاد می‌گوید: کاش برای زندگی اخروی خویش که همان زندگی حقیقی است اعمال صالح از پیش فرستاده بودم. فيومئذ لا يعذب عذابه أحد

فَيَوْمَئِذٍۢ لَّا يُعَذِّبُ عَذَابَهُۥٓ أَحَدٌۭ ﴿٢٥﴾

در آن روز هیچ‌کس مانند عذاب الله عذاب نمی‌کند؛ زیرا عذاب او تعالی سخت‌تر وماندگارتر است. ولا يوثق وثاقه أحد

وَلَا يُوثِقُ وَثَاقَهُۥٓ أَحَدٌۭ ﴿٢٦﴾

ومانند به بندکشیدن کافران توسط او تعالی در آن روز، هیچ‌کس در زنجیرها به بند نمی‌کشد

يَـٰٓأَيَّتُهَا ٱلنَّفْسُ ٱلْمُطْمَئِنَّةُ ﴿٢٧﴾

واما هنگام مرگ ودر روز قیامت به نفس مؤمن گفته می‌شود: ای نفس آسوده‌خاطر به ایمان وعمل صالح

ٱرْجِعِىٓ إِلَىٰ رَبِّكِ رَاضِيَةًۭ مَّرْضِيَّةًۭ ﴿٢٨﴾

به‌سبب آن‌که به ثواب بزرگی دست یافتی راضی از پروردگارت، وبه‌سبب عمل صالحی که داشتی مورد رضایت نزد او تعالی، به‌سوی او تعالی بازگرد

فَٱدْخُلِى فِى عِبَـٰدِى ﴿٢٩﴾

پس در زمرۀ بندگان صالح من درآی

وَٱدْخُلِى جَنَّتِى ﴿٣٠﴾

وهمراه آنها در بهشت من که برای‌شان آماده ساخته‌ام وارد شو. صفحه ۳ از ۳ moc.hgelp