تفسیر الذاريات — Adh-Dhaariyat (51)

وَٱلذَّٰرِيَـٰتِ ذَرْوًۭا ﴿١﴾

الله به بادهایی که خاک را برافراشته وپراکنده می‌کنند سوگند یاد می‌فرماید

فَٱلْحَـٰمِلَـٰتِ وِقْرًۭا ﴿٢﴾

وبه ابرهایی که آب فراوانی حمل می‌کنند

فَٱلْجَـٰرِيَـٰتِ يُسْرًۭا ﴿٣﴾

وبه کشتی‌هایی که به سهولت وآسانی در دریاها در حرکت هستند

فَٱلْمُقَسِّمَـٰتِ أَمْرًا ﴿٤﴾

وبه فرشتگانی که امور بندگان را که طبق فرمان الله تقسیم می‌کنند. إ نما توعدون لصادق

إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَصَادِقٌۭ ﴿٥﴾

که حساب وجزایی که پروردگارتان آن را به شما وعده می‌دهد به‌طور قطع حقیقت است وهیچ تردیدی در آن راه ندارد

وَإِنَّ ٱلدِّينَ لَوَٰقِعٌۭ ﴿٦﴾

وحساب بندگان در روز قیامت بدون تردید رخ خواهد داد

وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلْحُبُكِ ﴿٧﴾

والله به آسمان که آفرینش زیبا وراه‌هایی دارد سوگند یاد می‌فرماید. إنكم لفى قول م ختلف

إِنَّكُمْ لَفِى قَوْلٍۢ مُّخْتَلِفٍۢ ﴿٨﴾

که شما - ای ساکنان مکه- به‌طور قطع در سخنی متضاد وضد ونقیض هستید، گاهی می‌گویید: قرآن سحر است، گاهی می‌گویید: شعر است، وگاهی می‌گویید: محمد ساحری است، وگاهی می‌گویید شاعری است. يؤفك عنهمن أفك

يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ ﴿٩﴾

از ایمان به قرآن وپیامبر صلی الله علیه وسلم بازداشته می‌شود کسی‌که بر اساس علم الله از ایمان به آن بازداشته شده باشد؛ زیرا او تعالی می‌داند که او ایمان نمی‌آورد، پس او را به هدایت توفیق نمی‌دهد. صفحه ۱ از ۷ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

قُتِلَ ٱلْخَرَّٰصُونَ ﴿١٠﴾

لعنت بر این دروغگویان که در مورد قرآن وپیامبرشان آن سخنان را گفتند

ٱلَّذِينَ هُمْ فِى غَمْرَةٍۢ سَاهُونَ ﴿١١﴾

همان کسانی‌که در جهالت، از سرای آخرت غافل هستند، وبه آن اهمیت نمی‌دهند

يَسْـَٔلُونَ أَيَّانَ يَوْمُ ٱلدِّينِ ﴿١٢﴾

می‌پرسند: روز جزا چه زمانی است؟ درحالی‌که برای آن عمل نمی‌کنند

يَوْمَ هُمْ عَلَى ٱلنَّارِ يُفْتَنُونَ ﴿١٣﴾

الله این‌گونه به سوال آنها پاسخ می‌دهد: روزی‌که آنها روی آتش عذاب می‌شوند

ذُوقُوا۟ فِتْنَتَكُمْ هَـٰذَا ٱلَّذِى كُنتُم بِهِۦ تَسْتَعْجِلُونَ ﴿١٤﴾

به آنها گفته می‌شود: عذابتان را بچشید، این همان روزی است که وقتی به آن انذار داده می‌شدید، از روی تمسخر خواستار تعجیل آن بودید

إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى جَنَّـٰتٍۢ وَعُيُونٍ ﴿١٥﴾

قطعا کسانی که به‌خاطر پروردگارشان با اجرای اوامر واجتناب از نواهی‌اش پرهیزکاری نموده‌اند در روز قیامت در باغ‌ها وچشمه‌هایی جاری هستند

ءَاخِذِينَ مَآ ءَاتَىٰهُمْ رَبُّهُمْ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ قَبْلَ ذَٰلِكَ مُحْسِنِينَ ﴿١٦﴾

پاداش گرامی‌ای را که پروردگارشان به آنها عطا فرموده می‌گیرند، زیرا قبل ازاین پاداش گرامی در دنیا نیکوکار بودند

كَانُوا۟ قَلِيلًۭا مِّنَ ٱلَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ ﴿١٧﴾

شب نماز می‌گزاردند، وجز زمانی اندک نمی‌خوابیدند

وَبِٱلْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ ﴿١٨﴾

ودر سحرگاهان برای گناهان‌شان از الله آمرزش می‌طلبیدند. ق

وَفِىٓ أَمْوَٰلِهِمْ حَقٌّۭ لِّلسَّآئِلِ وَٱلْمَحْرُومِ ﴿١٩﴾

ودر اموال‌شان برای گدایان، وبرای کسانی‌که به هر سببی از رزق وروزی محروم شده بودند اما از آنها گدایی نمی‌کردند، حقی بود - که داوطلبانه آن را می‌بخشیدند-. صفحه ۲ از ۷ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

وَفِى ٱلْأَرْضِ ءَايَـٰتٌۭ لِّلْمُوقِنِينَ ﴿٢٠﴾

ودر زمین وکوه‌ها ودریاها ورودها ودرختان وگیاهان وحیواناتی که الله در آن قرار داده است، دلالت‌هایی بر قدرت الله برای یقین‌کنندگان است که الله همان آفریننده وشکل‌دهنده است

وَفِىٓ أَنفُسِكُمْ ۚ أَفَلَا تُبْصِرُونَ ﴿٢١﴾

و-ای مردم- در خودتان دلالت‌هایی بر قدرت الله است، پس مگر نمی‌بینید که پند بگیرید؟!

وَفِى ٱلسَّمَآءِ رِزْقُكُمْ وَمَا تُوعَدُونَ ﴿٢٢﴾

ودر آسمان روزی دنیوی ودینی شماست، ودر آن خیر ویا شری را که به آن وعده داده می‌شویدق است

فَوَرَبِّ ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ إِنَّهُۥ لَحَقٌّۭ مِّثْلَ مَآ أَنَّكُمْ تَنطِقُونَ ﴿٢٣﴾

پس سوگند به پروردگار آسمان وزمین که رستاخیز به‌طور قطع حقیقتی بدون تردید است، همان‌گونه که در سخن شما هیچ تردیدی نیست آن‌گاه که سخن می‌گویید

هَلْ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ضَيْفِ إِبْرَٰهِيمَ ٱلْمُكْرَمِينَ ﴿٢٤﴾

ای پیامبر- آیا خبر فرشتگان مهمان ابراهیم -علیه السلام- که آنان را گرامی داشت به تو رسیده است؟

إِذْ دَخَلُوا۟ عَلَيْهِ فَقَالُوا۟ سَلَـٰمًۭا ۖ قَالَ سَلَـٰمٌۭ قَوْمٌۭ مُّنكَرُونَ ﴿٢٥﴾

آن‌گاه که بر او وارد شدند وبه او گفتند: سلام. ابراهیم علیه السلام در پاسخ آنها گفت: سلام. وبا خودش گفت: اینها مردمی هستند که آنها را نمی‌شناسیم

فَرَاغَ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦ فَجَآءَ بِعِجْلٍۢ سَمِينٍۢ ﴿٢٦﴾

پس پنهانی به‌سوی خانواده‌اش رفت، وگوساله‌ای سالم وفربه که داشتند آورد؛ به این گمان که آنها انسان هستند. فقر به إليهم قال ألا تأ كلون

فَقَرَّبَهُۥٓ إِلَيْهِمْ قَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ ﴿٢٧﴾

پس گوساله را نزدیک آنها گذاشت، وبا مهربانی آنها را مورد خطاب قرار داد: آیا غذایی را که برای‌تان تقدیم شده است نمی‌خورید؟

فَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةًۭ ۖ قَالُوا۟ لَا تَخَفْ ۖ وَبَشَّرُوهُ بِغُلَـٰمٍ عَلِيمٍۢ ﴿٢٨﴾

وقتی که دید نمی‌خورند ترسی از آنها را در وجود خویش پنهان کرد وآنها به ترسش پی بردند. آن‌گاه برای آرام‌کردن او گفتند: نترس، زیرا ما فرستادگانی از جانب الله هستیم، واو را از آنچه خوشحالش می‌کرد باخبر کردند به اینکه پسری صاحب علم فراوان برایش متولد می‌شود. شخص مورد مژده در اینجا اسحاق علیه السلام است

فَأَقْبَلَتِ ٱمْرَأَتُهُۥ فِى صَرَّةٍۢ فَصَكَّتْ وَجْهَهَا وَقَالَتْ عَجُوزٌ عَقِيمٌۭ ﴿٢٩﴾

وقتی همسر ابراهیم علیه السلام این مژده را شنید درحالی‌که از شادی فریاد وبه صورتش سیلی می‌زد جلو آمد، وبا تعجب گفت: آیا پیرزنی می‌زاید، به‌علاوه اینکه اساسا نازا بوده است! صفحه ۳ از ۷ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

قَالُوا۟ كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِ ۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْحَكِيمُ ٱلْعَلِيمُ ﴿٣٠﴾

فرشتگان به او گفتند: آنچه را به تو خبر دادیم پروردگارت گفته است، وآنچه را که او تعالی بگوید هیچ بازدارنده‌ای برایش نیست؛ زیرا او تعالی در آفرینش وتقدیر خویش بسیار دانا واز مخلوقاتش ومصالح آنها بسیار آگاه است

۞ قَالَ فَمَا خَطْبُكُمْ أَيُّهَا ٱلْمُرْسَلُونَ ﴿٣١﴾

ابراهیم علیه السلام به فرشتگان گفت: ماموریت شما چیست؟ وچه هدفی دارید؟

قَالُوٓا۟ إِنَّآ أُرْسِلْنَآ إِلَىٰ قَوْمٍۢ مُّجْرِمِينَ ﴿٣٢﴾

فرشتگان در پاسخ او گفتند: الله ما را به‌سوی مردمی ستمکار که گناهان زشتی مرتکب می‌شوند فرستاده است. لنرسل عليهم ح جارة من طين

لِنُرْسِلَ عَلَيْهِمْ حِجَارَةًۭ مِّن طِينٍۢ ﴿٣٣﴾

تا سنگ‌هایی از گل سخت‌شده بر آنها فرو فرستیم. م سو مة عند ربك للمسرفين

مُّسَوَّمَةً عِندَ رَبِّكَ لِلْمُسْرِفِينَ ﴿٣٤﴾

که - ای ابراهیم- نزد پروردگارت نشانه‌گذاری شده هستند وبر متجاوزان از حدود الله وسرسختان در کفر وگناهان فرستاده می‌شوند

فَأَخْرَجْنَا مَن كَانَ فِيهَا مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿٣٥﴾

پس مؤمنانی را که در شهر قوم لوط بودند بیرون کردیم تا عذابی را که به مجرمان می‌رسد به آنها نرسد

فَمَا وَجَدْنَا فِيهَا غَيْرَ بَيْتٍۢ مِّنَ ٱلْمُسْلِمِينَ ﴿٣٦﴾

ولی در این شهر آنها جز یک خانواده مسلمان، یعنی اعضای خانوادۀ لوط علیه السلام، نیافتیم

وَتَرَكْنَا فِيهَآ ءَايَةًۭ لِّلَّذِينَ يَخَافُونَ ٱلْعَذَابَ ٱلْأَلِيمَ ﴿٣٧﴾

ودر شهر قوم لوط، آثاری از عذاب را که بر وقوع عذاب بر آنها دلالت می‌کند باقی گذاشتیم تا هرکس از عذاب رنج‌آوری که به آنها رسید می‌ترسد پند بگیرد، و عمل آنها را مرتکب نشود واز این عذاب نجات یابد

وَفِى مُوسَىٰٓ إِذْ أَرْسَلْنَـٰهُ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ بِسُلْطَـٰنٍۢ مُّبِينٍۢ ﴿٣٨﴾

ودر موسی علیه السلام آن‌گاه که او را با حجت‌های روشن به‌سوی فرعون فرستادیم، نشانه‌ای است برای کسی که از عذاب دردناک می‌ترسد. فتولى برك نه وقال سحرأو مجنون

فَتَوَلَّىٰ بِرُكْنِهِۦ وَقَالَ سَـٰحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌۭ ﴿٣٩﴾

اما فرعون با اعتماد به نیرو ولشکریانش از حق روی گرداند، ودر مورد موسی علیه السلام گفت: او ساحری است که مردم را سحر می‌کند، یا دیوانه‌ای است که در آنچه می‌گوید نمی‌اندیشد. صفحه ۴ از ۷ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

فَأَخَذْنَـٰهُ وَجُنُودَهُۥ فَنَبَذْنَـٰهُمْ فِى ٱلْيَمِّ وَهُوَ مُلِيمٌۭ ﴿٤٠﴾

پس او وتمام لشکریانش را گرفتیم ودر دریا افکندیم، آن‌گاه غرق ونابود شدند، وفرعون به‌سبب تکذیب وادعای معبود بودن، سزاوار سرزنش بود

وَفِى عَادٍ إِذْ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ ٱلرِّيحَ ٱلْعَقِيمَ ﴿٤١﴾

ودر عاد، قوم هود علیه السلام نشانه‌ای است برای کسی‌که از عذاب دردناک می‌ترسد آن‌گاه که بادی را که هیچ بارانی نداشت، وهیچ درختی را بارور نمی‌ساخت، وهیچ برکتی در آن نبود بر آنها فرو فرستادیم

مَا تَذَرُ مِن شَىْءٍ أَتَتْ عَلَيْهِ إِلَّا جَعَلَتْهُ كَٱلرَّمِيمِ ﴿٤٢﴾

هیچ‌کس یا مال یا غیر آن دو را که بر آن می‌گذشت باقی نمی‌گذاشت مگر آن را ویران می‌کرد، وآن را چون استخوان‌های پوسیده وریز ریز شده بر جای می‌گذاشت. وفى ثمود إذ قيل لهم تمتعواحت حين

وَفِى ثَمُودَ إِذْ قِيلَ لَهُمْ تَمَتَّعُوا۟ حَتَّىٰ حِينٍۢ ﴿٤٣﴾

ودر ثمود، قوم صالح علیه السلام نشانه‌ای است برای کسی‌که از عذاب دردناک می‌ترسد آن‌گاه که به آنها گفته شد: قبل ازاینکه اجل‌های‌تان به سر رسد از زندگی خویش بهره ببرید

فَعَتَوْا۟ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ فَأَخَذَتْهُمُ ٱلصَّـٰعِقَةُ وَهُمْ يَنظُرُونَ ﴿٤٤﴾

آن‌گاه از فرمان پروردگارشان سر باز زدند، ودر برابر ایمان وطاعت بسیار تکبر ورزیدند، تا اینکه صاعقۀ عذاب آنها را فراگرفت درحالی‌که منتظر نزول آن بودند؛ زیرا سه روز قبل از نزول عذاب به آن وعده داده شده بودند

فَمَا ٱسْتَطَـٰعُوا۟ مِن قِيَامٍۢ وَمَا كَانُوا۟ مُنتَصِرِينَ ﴿٤٥﴾

پس نتوانستند عذابی را که پروردگارشان بر آنها نازل کرد از خودشان دفع کنند، وهیچ نیرویی نداشتند که به آن پناه برند

وَقَوْمَ نُوحٍۢ مِّن قَبْلُ ۖ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ قَوْمًۭا فَـٰسِقِينَ ﴿٤٦﴾

وبه تحقیق که قبل از اینها، قوم نوح را با غرق‌کردن نابود کرده‌ایم، زیرا آنها مردم فاسق ونافرمان بودند، پس سزاوار کیفر او تعالی گشتند

وَٱلسَّمَآءَ بَنَيْنَـٰهَا بِأَيْي۟دٍۢ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ ﴿٤٧﴾

وآسمان را بسیار محکم بنا کردیم، وقطعا ما اطرافش را وسعت بخشیدیم

وَٱلْأَرْضَ فَرَشْنَـٰهَا فَنِعْمَ ٱلْمَـٰهِدُونَ ﴿٤٨﴾

وزمین را برای ساکنانش مانند بستری گستردیم، وبا این کار چه گسترانندگان خوبی هستیم. ومن كل شىء خلقنا زوجين لعل كم تذكرون

وَمِن كُلِّ شَىْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ ﴿٤٩﴾

واز هر چیزی دو گونه آفریدیم: مانند نر وماده، آسمان وزمین، خشکی ودریا؛ تا یگانگی وقدرت الله را که هر چیزی را دو گونه آفرید، به یاد آورید. صفحه ۵ از ۷ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

فَفِرُّوٓا۟ إِلَى ٱللَّهِ ۖ إِنِّى لَكُم مِّنْهُ نَذِيرٌۭ مُّبِينٌۭ ﴿٥٠﴾

وبا فرمان‌برداری از الله وعدم نافرمانی از او، از کیفر الله به‌سوی پاداش او تعالی بگریزید، زیرا - ای مردم- من برای شما انذاردهنده‌ای آشکار از کیفر او هستم

وَلَا تَجْعَلُوا۟ مَعَ ٱللَّهِ إِلَـٰهًا ءَاخَرَ ۖ إِنِّى لَكُم مِّنْهُ نَذِيرٌۭ مُّبِينٌۭ ﴿٥١﴾

وبا الله معبود دیگری قرار ندهید تا او را به جای الله عبادت کنید، زیرا من برای شما انذاردهنده‌ای آشکار از این کار هستم

كَذَٰلِكَ مَآ أَتَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِم مِّن رَّسُولٍ إِلَّا قَالُوا۟ سَاحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ ﴿٥٢﴾

مانند این تکذیب ساکنان مکه، امت‌های پیشین تکذیب کردند، چنان‌که هیچ رسولی از جانب الله نزدشان نیامد مگر اینکه در مورد او گفتند: ساحر، یا دیوانه‌ای است

أَتَوَاصَوْا۟ بِهِۦ ۚ بَلْ هُمْ قَوْمٌۭ طَاغُونَ ﴿٥٣﴾

آیا کافران پیشین ومتاخر، یکدیگر را بر تکذیب رسولان سفارش می‌کنند؟! نه، بلکه طغیان‌شان آنها را بر این کار جمع می‌کند (و وحدت عمل می‌دهد)

فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَمَآ أَنتَ بِمَلُومٍۢ ﴿٥٤﴾

پس - ای رسول- از این تکذیب‌ کنندگان روی بگردان، که تو سزاوار نکوهش نیستی، چون آنچه را به‌سوی آنها رسالت یافتی به آنها رسانده‌ای

وَذَكِّرْ فَإِنَّ ٱلذِّكْرَىٰ تَنفَعُ ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿٥٥﴾

ولی نباید رویگردانی تو از آنها تو را از پند واندرز دادن آنها بازدارد، پس آنها را پند واندرز بده، زیرا اندرز دادن به کسانی‌که به الله ایمان دارند سود می‌رساند

وَمَا خَلَقْتُ ٱلْجِنَّ وَٱلْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ ﴿٥٦﴾

وجن وانس را نیافریدم جز برای عبادت من به یگانگی، وآنها را نیافریدم تا شریکی برایم قرار دهند

مَآ أُرِيدُ مِنْهُم مِّن رِّزْقٍۢ وَمَآ أُرِيدُ أَن يُطْعِمُونِ ﴿٥٧﴾

واز آنها رزق وروزی نمی‌خواهم، واز آنها نمی‌خواهم که به من غذا بدهند

إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلرَّزَّاقُ ذُو ٱلْقُوَّةِ ٱلْمَتِينُ ﴿٥٨﴾

زیرا الله خود روزی‌دهندۀ بندگانش است، پس همگی به روزی او نیازمندند. ذات نیرومند استواری است که هیچ‌چیز بر او چیره نمی‌شود، وتمام جن‌ها وانسان‌ها در برابر نیروی او سبحانه فروتن هستند. فإن للذين ظلموا ذنوبا مثل ذنوب أص حبهم فلا يستعجلون

فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ ذَنُوبًۭا مِّثْلَ ذَنُوبِ أَصْحَـٰبِهِمْ فَلَا يَسْتَعْجِلُونِ ﴿٥٩﴾

پس - ای رسول- برای کسانی‌که با تکذیب تو بر خودشان ستم کرده‌اند سهمی از عذاب مانند سهم یاران قبلی آنها است، که این عذاب سررسید مشخصی دارد، پس نباید قبل از فرا رسیدن سررسید عذاب از من بخواهند که آن را به تعجیل اندازم. صفحه ۶ از ۷ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

فَوَيْلٌۭ لِّلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِن يَوْمِهِمُ ٱلَّذِى يُوعَدُونَ ﴿٦٠﴾

پس نابودی وتباهی باد بر کسانی‌که به الله کفر ورزیدند، ورسول‌شان را تکذیب کردند از روز قیامت که به فروفرستاده شدن عذاب بر آنها در آن روز وعده داده می‌شوند. صفحه ۷ از ۷ moc.hgelp