تفسیر ق — Qaaf (50)

قٓ ۚ وَٱلْقُرْءَانِ ٱلْمَجِيدِ ﴿١﴾

فرمود؛ که به‌طور قطع در روز قیامت برای حسابرسی وجزا برانگیخته خواهید شد

بَلْ عَجِبُوٓا۟ أَن جَآءَهُم مُّنذِرٌۭ مِّنْهُمْ فَقَالَ ٱلْكَـٰفِرُونَ هَـٰذَا شَىْءٌ عَجِيبٌ ﴿٢﴾

سبب خودداری آنها این نیست که دروغگویی تو را گمان می‌برند؛ زیرا از راستگویی تو آگاه هستند، بلکه از این امر در شگفت هستند که رسولی انذاردهنده از جنس خودشان ونه از جنس فرشتگان نزدشان بیاید، واز روی تعجب گفتند: آمدن رسولی از جنس بشر به‌سوی ما امر شگفتی است!

أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًۭا ۖ ذَٰلِكَ رَجْعٌۢ بَعِيدٌۭ ﴿٣﴾

آیا وقتی مردیم وخاک شدیم برانگیخته می‌شویم؟! این رستاخیز وبازگشت زندگی به بدن‌هایمان پس از اینکه پوسید امری دور از انتظار است، وامکان وقوع آن وجود ندارد

قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنقُصُ ٱلْأَرْضُ مِنْهُمْ ۖ وَعِندَنَا كِتَـٰبٌ حَفِيظٌۢ ﴿٤﴾

به تحقیق ما آنچه را که زمین از اجسادشان پس از مرگشان می‌خورد واز بین می‌برد، می‌دانیم، وذره‌ای از آن بر ما پوشیده نمی‌ماند، وکتابی نگهدارندۀ هر چیزی‌که الله آن را در زندگی وپس از مرگشان برای آنها مقدر کرده است نزد ماست

بَلْ كَذَّبُوا۟ بِٱلْحَقِّ لَمَّا جَآءَهُمْ فَهُمْ فِىٓ أَمْرٍۢ مَّرِيجٍ ﴿٥﴾

بلکه این مشرکان قرآن را وقتی رسول آن را برای‌شان آورد تکذیب کردند، بلکه آنها پریشان‌ هستند ولحظه‌ای ثابت واستوار نیستند

أَفَلَمْ يَنظُرُوٓا۟ إِلَى ٱلسَّمَآءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْنَـٰهَا وَزَيَّنَّـٰهَا وَمَا لَهَا مِن فُرُوجٍۢ ﴿٦﴾

آیا این تکذیب‌ کنندگان رستاخیز به آسمان بالای سرشان نیندیشیده‌اند؛ که چگونه آن را آفریدیم وبنا کردیم وآن را با ستارگانی که در آن قرار داده‌ایم آراستیم، وهیچ شکاف در آن وجود ندارد تا آن را معیوب نشان دهد؟! پس کسی‌که این آسمان را آفریده از برانگیختن مردگان به صورت زنده ناتوان نیست

وَٱلْأَرْضَ مَدَدْنَـٰهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَٰسِىَ وَأَنۢبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍۭ بَهِيجٍۢ ﴿٧﴾

وزمین که آن را مناسب سکونت گستراندیم، وکوه‌هایی ثابت در آن قرار دادیم تا نلرزد، واز هر صنف از گیاهان ودرختان خوش‌منظر در آن رویاندیم. تبصرة وذكر لكل عبد م نيب

تَبْصِرَةًۭ وَذِكْرَىٰ لِكُلِّ عَبْدٍۢ مُّنِيبٍۢ ﴿٨﴾

تمام موارد مذکور را آفریدیم تا مایۀ بینش ویادآوری باشد برای هر بنده‌ای که با طاعت به‌سوی پروردگارش بازمی‌گردد

وَنَزَّلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ مُّبَـٰرَكًۭا فَأَنۢبَتْنَا بِهِۦ جَنَّـٰتٍۢ وَحَبَّ ٱلْحَصِيدِ ﴿٩﴾

واز آسمان آبی با منفعت وخیر زیاد فرو فرستادیم، آن‌گاه با آن آب باغ‌ها رویاندیم، واز دانۀ جو وسایر مواردی که درو می‌کنید رویاندیم. صفحه ۱ از ۵ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

وَٱلنَّخْلَ بَاسِقَـٰتٍۢ لَّهَا طَلْعٌۭ نَّضِيدٌۭ ﴿١٠﴾

وبا آن درختان بلندقامت ومرتفع خرما آفریدیم، که شکوفه‌هایی متراکم بر روی هم دارد

رِّزْقًۭا لِّلْعِبَادِ ۖ وَأَحْيَيْنَا بِهِۦ بَلْدَةًۭ مَّيْتًۭا ۚ كَذَٰلِكَ ٱلْخُرُوجُ ﴿١١﴾

این موارد را برای روزی بندگان رویاندیم تا از آن‌ بخورند، وبا آن آب زمینی بدون گیاه را زنده کردیم. همان‌گونه که با این باران زمینی بدون گیاه را زنده کردیم مردگان را زنده می‌کنیم، وآنها را زنده درمی‌آوریم

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍۢ وَأَصْحَـٰبُ ٱلرَّسِّ وَثَمُودُ ﴿١٢﴾

ای رسول- پیش از اینها که تو را تکذیب می‌کنند اقوامی پیامبران‌شان را تکذیب کردند، وقوم نوح واصحاب رس (چاه)، وثمود تکذیب کردند. وعاد وفرعون وإخون لوط

وَعَادٌۭ وَفِرْعَوْنُ وَإِخْوَٰنُ لُوطٍۢ ﴿١٣﴾

وعاد وفرعون، وقوم لوط تکذیب کردند. ل

وَأَصْحَـٰبُ ٱلْأَيْكَةِ وَقَوْمُ تُبَّعٍۢ ۚ كُلٌّۭ كَذَّبَ ٱلرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيدِ ﴿١٤﴾

وقوم شعیب -اصحاب ایکه- وقوم تبع -پادشاهان یمن- (پیامبران را) تکذیب کردند، همه ی این اقوام پیامبران الهی را که به سوی آنان فرستاده بود، تکذیب کردند، پس عذابی که الله به آنان وعده داده بود، براى آنان به وقوع پيوست

أَفَعَيِينَا بِٱلْخَلْقِ ٱلْأَوَّلِ ۚ بَلْ هُمْ فِى لَبْسٍۢ مِّنْ خَلْقٍۢ جَدِيدٍۢ ﴿١٥﴾

آیا ما از آفرینش نخستین شما ناتوان مانده‌ایم تا از برانگیختن شما ناتوان شویم؟! بلکه آنها در حیرتی از آفرینش جدید پس از آفرینش نخستین خویش هستند

وَلَقَدْ خَلَقْنَا ٱلْإِنسَـٰنَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِۦ نَفْسُهُۥ ۖ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ ٱلْوَرِيدِ ﴿١٦﴾

وبه تحقیق که ما انسان را آفریده‌ایم، واز افکاری که به خاطرش خطور می‌کند آگاه هستیم، وما از رگ گردنش که به قلب متصل است به او نزدیک‌تریم

إِذْ يَتَلَقَّى ٱلْمُتَلَقِّيَانِ عَنِ ٱلْيَمِينِ وَعَنِ ٱلشِّمَالِ قَعِيدٌۭ ﴿١٧﴾

آن‌گاه که دو فرشتۀ دریافت‌کننده که یکی در سمت راست، ودیگری در سمت چپ نشسته است اعمالش را دریافت می‌کنند. ما يلفظ من قول إلا لديه رقيب عتيد

مَّا يَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌۭ ﴿١٨﴾

هیچ سخنی را به زبان نمی‌آورد مگر اینکه فرشته‌ای مراقب آن سخن، نزدش حاضر است

وَجَآءَتْ سَكْرَةُ ٱلْمَوْتِ بِٱلْحَقِّ ۖ ذَٰلِكَ مَا كُنتَ مِنْهُ تَحِيدُ ﴿١٩﴾

وسختی مرگ، حقیقتی را که هیچ گریزی از آن نیست می‌آورد. - ای انسان غافل- این همان چیزی است که از آن کناره می‌گرفتی ومی‌گریختی. صفحه ۲ از ۵ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

وَنُفِخَ فِى ٱلصُّورِ ۚ ذَٰلِكَ يَوْمُ ٱلْوَعِيدِ ﴿٢٠﴾

وفرشتۀ موظف به دمیدن، برای بار دوم در صور می‌دمد. این روز قیامت است؛ روز وعید برای کافران وگناهکاران با عذاب

وَجَآءَتْ كُلُّ نَفْسٍۢ مَّعَهَا سَآئِقٌۭ وَشَهِيدٌۭ ﴿٢١﴾

وهر کسی در حالی می آید که دو فرشته همراه اوست؛ یکی او را به جلو پیش می برد ودیگری بر اعمال او گواهی می دهد

لَّقَدْ كُنتَ فِى غَفْلَةٍۢ مِّنْ هَـٰذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَآءَكَ فَبَصَرُكَ ٱلْيَوْمَ حَدِيدٌۭ ﴿٢٢﴾

وبه این شخصی که پیش برده می شود، گفته می شود: همانا تو به سبب فریب خوردن (و مشغول شدن) به شهوات ولذت ها، از اين روز بزرگ در بى خبرى و غفلت بودی، ولی ما پرده ی غفلت تو را با عذاب واندوهی که مشاهده می کنی، کنار زدیم وامروز چشمانت چنان تیز است که آنچه را از آن غافل بودی، درک می کنی. وقال قرينه هذا ما لدى عتيد

وَقَالَ قَرِينُهُۥ هَـٰذَا مَا لَدَىَّ عَتِيدٌ ﴿٢٣﴾

وفرشتۀ همنشینش به او می‌گوید: این است اعمالش که بدون کمی وزیادی نزد من حاضر است. ألقيا فى جهن م كل كف ار عنيد

أَلْقِيَا فِى جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍۢ ﴿٢٤﴾

والله به این دو فرشته ىپيش برنده وگواه دهند (اهل دوزخ) می فرمايد: كليه ىكافران بسيار ستیزه جو با حق را به دوزخ بيفكنيد. م ناع للخير معتد م ريب

مَّنَّاعٍۢ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍۢ مُّرِيبٍ ﴿٢٥﴾

كسى كه سخت از انجام كارهاى نيكی که پروردگار بر او واجب کرده، ممانعت کرده وبه حدود الهى تعدى وتجاوز می کند ودر وعده ووعیدهایی که به او داده می شود، بسیار شک داشته وبدبين است

ٱلَّذِى جَعَلَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَـٰهًا ءَاخَرَ فَأَلْقِيَاهُ فِى ٱلْعَذَابِ ٱلشَّدِيدِ ﴿٢٦﴾

کسی‌که همراه الله معبودی دیگر قرار داد واو را در عبادت، شریک الله قرار می‌داد، پس او را در عذاب سخت بیفکنید

۞ قَالَ قَرِينُهُۥ رَبَّنَا مَآ أَطْغَيْتُهُۥ وَلَـٰكِن كَانَ فِى ضَلَـٰلٍۭ بَعِيدٍۢ ﴿٢٧﴾

شیطان همنشین او برای اعلام بیزاری از او می‌گوید: پروردگارا من او را گمراه نکردم، بلکه در گمراهی دوری از حق بود

قَالَ لَا تَخْتَصِمُوا۟ لَدَىَّ وَقَدْ قَدَّمْتُ إِلَيْكُم بِٱلْوَعِيدِ ﴿٢٨﴾

الله می‌فرماید: نزد من با یکدیگر نزاع نکنید، که این کار هیچ فایده‌ای ندارد، چون من در دنیا وعید سخت را برای کسی‌که به من کفر ورزد واز من نافرمانی کند به دست رسولانم برای‌تان فرستاده بودم. صفحه ۳ از ۵ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

مَا يُبَدَّلُ ٱلْقَوْلُ لَدَىَّ وَمَآ أَنَا۠ بِظَلَّـٰمٍۢ لِّلْعَبِيدِ ﴿٢٩﴾

سخن من تغییر نمی‌پذیرد، ووعده‌ام خلاف نمی‌رود، ونه با کاستن از نیکی‌های بندگان، ونه با افزودن بر بدی‌های‌شان بر آنها ستم نمی‌کنم، بلکه جزای آنچه را انجام داده‌اند به آنها می‌دهم

يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ ٱمْتَلَأْتِ وَتَقُولُ هَلْ مِن مَّزِيدٍۢ ﴿٣٠﴾

روزی‌که به جهنم می‌گوییم: آیا از کافران وگناهکارانی که در تو افکنده شدند پر شدی؟ وجهنم برای طلب بیشتر، وخشم به خاطر پروردگارش این‌گونه به پروردگارش پاسخ می‌دهد: آیا باز هم هست؟

وَأُزْلِفَتِ ٱلْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ غَيْرَ بَعِيدٍ ﴿٣١﴾

وبهشت به کسانی‌که با اجرای اوامر واجتناب از نواهی پروردگارشان تقوای او تعالی را پیشه کردند نزدیک می‌شود، آن‌گاه نعمت‌هایش را بدون اینکه از آنها دور باشد مشاهده می‌کنند. هذا ما توعدون لكل أو اب حفيظ

هَـٰذَا مَا تُوعَدُونَ لِكُلِّ أَوَّابٍ حَفِيظٍۢ ﴿٣٢﴾

وبه آنها گفته می‌شود: این همان چیزی است که الله برای هر بسیار بازگشت‌ کنندۀ به‌سوی پروردگارش با توبه، وحفاظت کنندۀ آنچه که پروردگارش او را به آن ملزم کرده بود، به شما وعده داد

مَّنْ خَشِىَ ٱلرَّحْمَـٰنَ بِٱلْغَيْبِ وَجَآءَ بِقَلْبٍۢ مُّنِيبٍ ﴿٣٣﴾

کسی‌که در نهان که هیچ‌کس جز الله او را در آنجا نمی‌بیند از الله بترسد، وبا قلبی سالم وروی‌آورنده با او تعالی دیدار کند، وبسیار به‌سوی او تعالی بازگردد

ٱدْخُلُوهَا بِسَلَـٰمٍۢ ۖ ذَٰلِكَ يَوْمُ ٱلْخُلُودِ ﴿٣٤﴾

به آنها گفته می‌شود: بدون ترس از امور ناگوار، وارد بهشت شوید، این است روز جاویدانی که هیچ فنایی پس از آن نیست

لَهُم مَّا يَشَآءُونَ فِيهَا وَلَدَيْنَا مَزِيدٌۭ ﴿٣٥﴾

در آنجا هرچه از نعمت‌های جاویدانی که می‌خواهند برای‌شان فراهم است، ونزد ما افزون بر این موارد، نعمت‌هایی است که هیچ چشمی ندیده، هیچ گوشی نشنیده، وبر دل هیچ انسانی خطور نکرده است. ورؤیت الله سبحانه از جملۀ این نعمت‌ها است

وَكَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُم مِّن قَرْنٍ هُمْ أَشَدُّ مِنْهُم بَطْشًۭا فَنَقَّبُوا۟ فِى ٱلْبِلَـٰدِ هَلْ مِن مَّحِيصٍ ﴿٣٦﴾

وچه بسیار امت هایی که آنان را قبل از این مشرکان تکذیب کننده ی ساکن مکه نابود کردیم، (امت هایی که) از این ها قوی تر بودند ودر زمین جستجو کردند تا شاید پناه وگریزگاهی از عذاب بیابند اما راه فراری نیافتند

إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَذِكْرَىٰ لِمَن كَانَ لَهُۥ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى ٱلسَّمْعَ وَهُوَ شَهِيدٌۭ ﴿٣٧﴾

قطعا این نابودی امت‌های پیشین، مایۀ پند واندرز صاحب قلبی است که با آن می‌اندیشد، یا با حضور قلب وهوشیار گوش فرا می‌دهد. صفحه ۴ از ۵ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

وَلَقَدْ خَلَقْنَا ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِى سِتَّةِ أَيَّامٍۢ وَمَا مَسَّنَا مِن لُّغُوبٍۢ ﴿٣٨﴾

وبه تحقیق ما آسمان‌ها، وزمین، وآنچه میان آسمان‌ها وزمین است را در شش روز آفریده‌ایم با اینکه می‌توانستیم آنها را در یک لحظه بیافرینیم، وهیچ رنجی به ما نرسید آن‌گونه که یهودیان می‌گویند

فَٱصْبِرْ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ ٱلشَّمْسِ وَقَبْلَ ٱلْغُرُوبِ ﴿٣٩﴾

پس - ای رسول- در برابر سخنان یهودیان ودیگران شکیبایی کن، وبرای پروردگارت درحالی‌که او را ستایش می‌کنی نماز فجر را قبل از طلوع خورشید برپادار، ونماز عصر را قبل از غروب خورشید بگزار

وَمِنَ ٱلَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَأَدْبَـٰرَ ٱلسُّجُودِ ﴿٤٠﴾

وپاره‌ای از شب برای او تعالی نماز بگزار، وپس از نمازها تسبیح او را بگو

وَٱسْتَمِعْ يَوْمَ يُنَادِ ٱلْمُنَادِ مِن مَّكَانٍۢ قَرِيبٍۢ ﴿٤١﴾

و- ای رسول- به روزی‌که فرشتۀ مأمور دمیدن در صور از مکانی نزدیک برای بار دوم ندا می‌دهد، گوش فرا بده

يَوْمَ يَسْمَعُونَ ٱلصَّيْحَةَ بِٱلْحَقِّ ۚ ذَٰلِكَ يَوْمُ ٱلْخُرُوجِ ﴿٤٢﴾

روزی که مخلوقات صدای رستاخیز را به حقیقتی که هیچ تردیدی در آن نیست می‌شنوند. روزی‌که در آن این صدا را می‌شوند روز خروج مردگان از قبرهای‌شان برای حسابرسی وجزا است

إِنَّا نَحْنُ نُحْىِۦ وَنُمِيتُ وَإِلَيْنَا ٱلْمَصِيرُ ﴿٤٣﴾

به‌راستی‌که ما زنده می‌کنیم ومی‌میرانیم. هیچ زنده‌کننده وهیچ میراننده‌ای جز ما نیست، وبازگشت بندگان در روز قیامت برای حسابرسی وجزا فقط به‌سوی ما است

يَوْمَ تَشَقَّقُ ٱلْأَرْضُ عَنْهُمْ سِرَاعًۭا ۚ ذَٰلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنَا يَسِيرٌۭ ﴿٤٤﴾

روزی‌که زمین از روی آنها می‌شکافد وشتابان درمی‌آیند، این گردآوردن بر ما آسان است

نَّحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ ۖ وَمَآ أَنتَ عَلَيْهِم بِجَبَّارٍۢ ۖ فَذَكِّرْ بِٱلْقُرْءَانِ مَن يَخَافُ وَعِيدِ ﴿٤٥﴾

ما به آنچه که این تکذیب کنندگان می‌گویند آگاه‌تر هستیم، و- ای رسول- تو بر آنها مسلط نیستی تا آنها را بر ایمان مجبور سازی، وفقط مأمور ابلاغ آنچه که الله تو را به تبلیغ آن فرمان داده هستی، پس با قرآن کسی را که از تهدید من می‌ترسد، پند بده؛ زیرا کسی كه می‌ترسد وقتی پند واندرز داده شود، می‌پذیرد. صفحه ۵ از ۵ moc.hgelp