Tafsir Al-Haaqqa (69) — الحاقة

ٱلْحَآقَّةُ ﴿١﴾

Аллоҳ таолоҳамманингбошига келувчи қайта тирилишни зикр қиляпти

مَا ٱلْحَآقَّةُ ﴿٢﴾

Сўнгра: ”Ўша аниқ рўй бергувчи нимадир?”деган савол орқали Қиёматнингянада буюк эканлигига урғу беради

وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا ٱلْحَآقَّةُ ﴿٣﴾

Аниқ рўй берувчи нима эканини сиз қаердан ҳам билар эдингиз?

كَذَّبَتْ ثَمُودُ وَعَادٌۢ بِٱلْقَارِعَةِ ﴿٤﴾

Солиҳ алайҳиссаломнинг Самуд қавми ва Ҳуд алайҳиссаломнинг Од қавми даҳшатларининг шиддатлилигидан одамлар қалбини ларзага солувчи Қиёмат кунига ишонмадилар

فَأَمَّا ثَمُودُ فَأُهْلِكُوا۟ بِٱلطَّاغِيَةِ ﴿٥﴾

Энди Самуд қавмига келсак, Аллоҳ таолоуларни ўта даҳшатли қичқириқ билан йўқ қилди. وأما عاد فأهلكوابريح صرصر عاتية

وَأَمَّا عَادٌۭ فَأُهْلِكُوا۟ بِرِيحٍۢ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍۢ ﴿٦﴾

Од қабиласига келсак, Аллоҳ таолоуларни ўта совуқ, шиддатли, қутурган бўрон билан барбод қилди

سَخَّرَهَا عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيَالٍۢ وَثَمَـٰنِيَةَ أَيَّامٍ حُسُومًۭا فَتَرَى ٱلْقَوْمَ فِيهَا صَرْعَىٰ كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ خَاوِيَةٍۢ ﴿٧﴾

Аллоҳ таоло етти кечаю саккиз кундуз давом эттирган бу бўрон уларни бутунлай қириб ташлади. Сиз уларнинг ерда ҳалок бўлиб ётган ҳолатларига назар ташласангиз, худди ерга қулаб, чириб кетган хурмо дарахтларининг илдизларига ўхшабётганларини кўрасиз. فهل تر لهممن باقية

فَهَلْ تَرَىٰ لَهُم مِّنۢ بَاقِيَةٍۢ ﴿٨﴾

Уларга етган буазобдан кейин тирик қолган бирон жонни кўряпсизми?!

وَجَآءَ فِرْعَوْنُ وَمَن قَبْلَهُۥ وَٱلْمُؤْتَفِكَـٰتُ بِٱلْخَاطِئَةِ ﴿٩﴾

Фиравн ва ундан олдин ўтган қавмлар ҳам, остин-устун қилибазобюборилган қишлоқлар, яъни, Лут қавми ҳам ширк ва бошқа гуноҳларни қилган эдилар. بلغ Qur’on · Tafsir فعصوا رسول ربهم فأخذهم أخذة ر ابية

فَعَصَوْا۟ رَسُولَ رَبِّهِمْ فَأَخَذَهُمْ أَخْذَةًۭ رَّابِيَةً ﴿١٠﴾

Уларнинг ҳаммаси ўзларига юборилган пайғамбарларига ишонмасдан осийлик қилдилар. Шунда Аллоҳ таоло уларни ортиқ даражада қаттиқ азоблади

إِنَّا لَمَّا طَغَا ٱلْمَآءُ حَمَلْنَـٰكُمْ فِى ٱلْجَارِيَةِ ﴿١١﴾

Даҳшатли сув тошқини юз берганида аждодларингизни буйруғимиз билан Нуҳ алайҳиссалом ясаган, сузибюрувчи кемада қутқардик. Уларнингқутқарилиши эса сизларнингҳам қутқарилишингиз эди

لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةًۭ وَتَعِيَهَآ أُذُنٌۭ وَٰعِيَةٌۭ ﴿١٢﴾

Кема ва кема ҳодисасини куфр аҳлининг ҳалок бўлиши ва иймон аҳлининг нажот топишига далил-исбот бўладиган ўгит қилдик.Эшитганини англаболадиганлар эслабқолишлари учун ҳам шундай қилдик

فَإِذَا نُفِخَ فِى ٱلصُّورِ نَفْخَةٌۭ وَٰحِدَةٌۭ ﴿١٣﴾

Сур чалишга муваккал фаришта Сурни иккинчи марта пуфлаганида;

وَحُمِلَتِ ٱلْأَرْضُ وَٱلْجِبَالُ فَدُكَّتَا دَكَّةًۭ وَٰحِدَةًۭ ﴿١٤﴾

Ер ва тоғлар ўринларидан кўтарилиб,зарббилан урилиб,бутунлай чилпарчин қилинганида;

فَيَوْمَئِذٍۢ وَقَعَتِ ٱلْوَاقِعَةُ ﴿١٥﴾

Юқорида қайд этилган ишлар содир бўладиган кунда Қиёмат қойим бўлур

وَٱنشَقَّتِ ٱلسَّمَآءُ فَهِىَ يَوْمَئِذٍۢ وَاهِيَةٌۭ ﴿١٦﴾

У кунда узоқ вақтлардан бери мустаҳкам турган осмон фаришталар ерга тушиши учун заифлашибёрилади

وَٱلْمَلَكُ عَلَىٰٓ أَرْجَآئِهَا ۚ وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍۢ ثَمَـٰنِيَةٌۭ ﴿١٧﴾

Осмоннинг чор-атрофида, ҳатто бурчак-бурчакларигача фаришталар турадилар. Ўша куни ПарвардигорингизнингАршини энгяқин фаришталаридан саккизта улуғфаришта кўтарибтуради. يومئذ تعرضون لا تخف منكم خافية

يَوْمَئِذٍۢ تُعْرَضُونَ لَا تَخْفَىٰ مِنكُمْ خَافِيَةٌۭ ﴿١٨﴾

Эй одамлар, ўша куни сизлар Парвардигорга рўбарў қилинасизлар. Биронта сирингиз У Зотдан махфий қолмайди. Аллоҳ барчасидан Хабардордир. بلغ Qur’on · Tafsir

فَأَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتَـٰبَهُۥ بِيَمِينِهِۦ فَيَقُولُ هَآؤُمُ ٱقْرَءُوا۟ كِتَـٰبِيَهْ ﴿١٩﴾

Номаи аъмоли ўнг қўлидан берилган киши шоду хуррамлигидан: ”Мана олинглар, ўқинглар менинг номаи аъмолимни”, деб юборади. إنى ظننت أنى ملق حسابيه

إِنِّى ظَنَنتُ أَنِّى مُلَـٰقٍ حِسَابِيَهْ ﴿٢٠﴾

”Мен дунё ҳаётида қайта тирилишим ва ҳисоб-китобқилинишимни билган эдим”. فهو فى عيشة ر اضية

فَهُوَ فِى عِيشَةٍۢ رَّاضِيَةٍۢ ﴿٢١﴾

У абадий неъмат кўз олдида намоён бўлгани учун кўнглидагидек,орзуқилганидек ҳаёт кечиради. فى جنة عالية

فِى جَنَّةٍ عَالِيَةٍۢ ﴿٢٢﴾

Мақом ва мартабаси олий жаннатда бўлади. قطوفها دانية

قُطُوفُهَا دَانِيَةٌۭ ﴿٢٣﴾

Мевалари олгиси келганлар учун жуда яқин бўлади

كُلُوا۟ وَٱشْرَبُوا۟ هَنِيٓـًٔۢا بِمَآ أَسْلَفْتُمْ فِى ٱلْأَيَّامِ ٱلْخَالِيَةِ ﴿٢٤﴾

Уларга эҳтиром ила: ”Дунё ҳаётида қилиб ўтган солиҳ амалларингиз эвазига озори йўқ егулик ва ичимликлардан хоҳлаганингизча енглар ва ичинглар”, дейилади. وأما من أوتى كتبه بشماله فيقول يليتنى لم أوت كتبيه

وَأَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتَـٰبَهُۥ بِشِمَالِهِۦ فَيَقُولُ يَـٰلَيْتَنِى لَمْ أُوتَ كِتَـٰبِيَهْ ﴿٢٥﴾

Номаи аъмоли чап қўлидан берилган кимса эса қаттиқ надомат чекиб: ”Азобланишимга сабаб бўлувчи ёмон амалларим битилган бу китоб берилмаса кошкийди”, - деб қолади. ولم أدر ما حسابيه

وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيَهْ ﴿٢٦﴾

”Жазоим нима эканлигини билмасам кошкийди”

يَـٰلَيْتَهَا كَانَتِ ٱلْقَاضِيَةَ ﴿٢٧﴾

Менингдастлабки ўлимим ҳечқачон қайта тирилмайдиган ўлим бўлганида қанийди

مَآ أَغْنَىٰ عَنِّى مَالِيَهْ ۜ ﴿٢٨﴾

Мол-давлатим Аллоҳнингазобидан заррача ҳимоя қилолмади. بلغ Qur’on · Tafsir هلك عنى سلطنيه

هَلَكَ عَنِّى سُلْطَـٰنِيَهْ ﴿٢٩﴾

Ҳужжат-далилларим, куч-қувватиму обрў-эътиборим барбод бўлди. خذوه فغلوه

خُذُوهُ فَغُلُّوهُ ﴿٣٠﴾

”Эй, фаришталар, уларни ушланглар ва қўлларини бўйнига қўшибкишанланглар”, дейилади

ثُمَّ ٱلْجَحِيمَ صَلُّوهُ ﴿٣١﴾

Кейин уларни жаҳаннам азобини тортишлари учун оловга ташланглар

ثُمَّ فِى سِلْسِلَةٍۢ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًۭا فَٱسْلُكُوهُ ﴿٣٢﴾

”Сўнгра уни етмиш газли занжир билан боғланглар"

إِنَّهُۥ كَانَ لَا يُؤْمِنُ بِٱللَّهِ ٱلْعَظِيمِ ﴿٣٣﴾

Чунки уБуюк Парвардигорига иймон келтирмаган эди

وَلَا يَحُضُّ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلْمِسْكِينِ ﴿٣٤﴾

Ўзгаларни мискинларга таом беришга ундамаган эди

فَلَيْسَ لَهُ ٱلْيَوْمَ هَـٰهُنَا حَمِيمٌۭ ﴿٣٥﴾

Қиёмат куни уни азобдан ҳимоя қиладиган биронта чин дўсти бўлмайди. ولا طعام إلا من غسلين

وَلَا طَعَامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍۢ ﴿٣٦﴾

У ерда жаҳаннам аҳли баданидан чиққан йирингдан бошқа ҳечқандай таом йўқдир

لَّا يَأْكُلُهُۥٓ إِلَّا ٱلْخَـٰطِـُٔونَ ﴿٣٧﴾

Ўша таомдан гуноҳга ботганлар ва осийларгина ейдилар

فَلَآ أُقْسِمُ بِمَا تُبْصِرُونَ ﴿٣٨﴾

Аллоҳ таолосизлар кўрибтурган нарсаларга қасам ичади. بلغ Qur’on · Tafsir وما لا تبصرون

وَمَا لَا تُبْصِرُونَ ﴿٣٩﴾

Сизлар кўрмаётган нарсаларга ҳам қасам ичади. إنه لقول رسول كريم

إِنَّهُۥ لَقَوْلُ رَسُولٍۢ كَرِيمٍۢ ﴿٤٠﴾

Қуръон, шак-шубҳасиз, Аллоҳнинг каломидир. Уни улуғ Пайғамбари одамларга ўқиб беради

وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍۢ ۚ قَلِيلًۭا مَّا تُؤْمِنُونَ ﴿٤١﴾

У шоирнингсўзи эмас.Чунки шеърий услубда ёзилмаган.Сизлар жуда кам иймон келтирасизлар

وَلَا بِقَوْلِ كَاهِنٍۢ ۚ قَلِيلًۭا مَّا تَذَكَّرُونَ ﴿٤٢﴾

Биронта коҳиннингҳам сўзи эмас. Коҳиннингсўзи Аллоҳнингкаломидан бутунлай фарқ қилади. Сизлар жуда кам панд-насиҳат, ибрат оласизлар

تَنزِيلٌۭ مِّن رَّبِّ ٱلْعَـٰلَمِينَ ﴿٤٣﴾

Аксинча,убутун мавжудотлар Парвардигори томонидан нозилқилинган Китобдир

وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ ٱلْأَقَاوِيلِ ﴿٤٤﴾

Агар Муҳаммад алайҳиссалом биз айтмаган сўзни тўқибайтса,

لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِٱلْيَمِينِ ﴿٤٥﴾

Биз уни куч-қудратимиз билан ушлаган ва ундан ўчолган бўлар эдик

ثُمَّ لَقَطَعْنَا مِنْهُ ٱلْوَتِينَ ﴿٤٦﴾

Сўнгра унингюрагига туташган томирини узибташлаган бўлар эдик. فما منكم من أحد عنهحجزين

فَمَا مِنكُم مِّنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَـٰجِزِينَ ﴿٤٧﴾

Сизлардан биронтангиз уни биздан ҳимоя қила олмайсизлар. Сизларни деб Бизнинг номимиздан гап тўқиши эҳтимолдан жуда йироқдир. وإنه لتذكرة للمتقين

وَإِنَّهُۥ لَتَذْكِرَةٌۭ لِّلْمُتَّقِينَ ﴿٤٨﴾

Қуръон шак-шубҳасиз, Аллоҳ таолонингбуйруқларини бажариб, тақиқларидан тийилган тақводорлар учун панд- насиҳатдир. بلغ Qur’on · Tafsir وإنا لنعلم أن منكم م كذبين

وَإِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَّ مِنكُم مُّكَذِّبِينَ ﴿٤٩﴾

Сизларнингорангизда бу Қуръонни ёлғонга чиқараётганлар борлигини аниқ биламиз

وَإِنَّهُۥ لَحَسْرَةٌ عَلَى ٱلْكَـٰفِرِينَ ﴿٥٠﴾

Қуръонни ёлғонга чиқариш қиёмат Куни чексиз ҳасрат-надоматдир

وَإِنَّهُۥ لَحَقُّ ٱلْيَقِينِ ﴿٥١﴾

Албатта Қуръон аниқ ҳақиқатдир. УнингАллоҳ томонидан эканида ҳеч қандай шубҳа-гумон йўқдир

فَسَبِّحْ بِٱسْمِ رَبِّكَ ٱلْعَظِيمِ ﴿٥٢﴾

Эй Пайғамбар,буюк Парвардигорингизни нолойиқ нарсалардан поклангва номини ёд этинг! Manba: Al-Muxtasar fi tafsiril Qur’anil Karim