Tafsir Al-Anbiyaa (21) — الأنبياء

ٱقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسَابُهُمْ وَهُمْ فِى غَفْلَةٍۢ مُّعْرِضُونَ ﴿١﴾

Одамларнинг амаллари ҳисоб-китоб қилинадиган Қиёмат куни яқинлашиб қолди. Улар эса, охиратдан буткул юз ўгирган ҳолларида ғафлатда юрибдилар. Сабаби, улар дунё билан овора бўлибқолишган

مَا يَأْتِيهِم مِّن ذِكْرٍۢ مِّن رَّبِّهِم مُّحْدَثٍ إِلَّا ٱسْتَمَعُوهُ وَهُمْ يَلْعَبُونَ ﴿٢﴾

Улар Парвардигорларининг, яъни Қуръоннинг янги инган сўзини ўйин-масхара қилиб, ундаги маъноларга эътибор бермасдан эшитадилар.Шунингучун эшитганлари уларга фойда бермайди

لَاهِيَةًۭ قُلُوبُهُمْ ۗ وَأَسَرُّوا۟ ٱلنَّجْوَى ٱلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ هَلْ هَـٰذَآ إِلَّا بَشَرٌۭ مِّثْلُكُمْ ۖ أَفَتَأْتُونَ ٱلسِّحْرَ وَأَنتُمْ تُبْصِرُونَ ﴿٣﴾

Эшитганлари билан уларнинг қалблари Қуръоннинг оятларидан ғафлатдадир. Куфр келтириш билан ўзларига зулм қилган кимсалар: "Мана шу пайғамбарликни даъво қилаётган одам сизларга ўхшаган бир одам, холос. Сизлардан ҳеч қандай фарқи йўқ. У олиб келган нарса сеҳрдир. Кўриб-билиб туриб, ўзингизга ўхшаган одамга эргашасизларми?!", деб ўзаро шивир-шивир қиладилар

قَالَ رَبِّى يَعْلَمُ ٱلْقَوْلَ فِى ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ ۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ ﴿٤﴾

Шунда Пайғамбар алайҳиссалом деди: "Парвардигорим уларнинг хуфёна айтаётган гапларини билади. У Зот осмонлару ердаги ҳар бир гапирилган гапдан Хабардор. У бандаларининг сўзларини Эшитувчи, амалларини Билувчидир. Яқинда уларга амалларига яраша жазоёки мукофотларини беради"

بَلْ قَالُوٓا۟ أَضْغَـٰثُ أَحْلَـٰمٍۭ بَلِ ٱفْتَرَىٰهُ بَلْ هُوَ شَاعِرٌۭ فَلْيَأْتِنَا بِـَٔايَةٍۢ كَمَآ أُرْسِلَ ٱلْأَوَّلُونَ ﴿٥﴾

Уларнинг Муҳаммад алайиссалом келтирган ваҳий ҳақида тайинли бир тўхтамлари йўқ эди. Гоҳ, таъвили йўқ, алғов-далғов туш, десалар, гоҳида, гапларининг асли-асоси йўқ, ўзи тўқиб олган, дердилар. Яна айрим пайтларда эса, у шоир, дейишга ўтардилар. Мабодо, айтаётган гаплари рост бўлса, олдинги пайғамбарлар келтиргани каби у ҳам бизга бир мўъжиза келтирсин. Масалан, Мусонинг асоси, Солиҳнинг туяси каби, дейишарди

مَآ ءَامَنَتْ قَبْلَهُم مِّن قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَـٰهَآ ۖ أَفَهُمْ يُؤْمِنُونَ ﴿٦﴾

Олдинги мўъжиза талабқилганларга ҳам мўъжиза туширилган.Лекин улар барибир иймон келтирмаганлар.Энди булар иймон келтирармидилар?!

وَمَآ أَرْسَلْنَا قَبْلَكَ إِلَّا رِجَالًۭا نُّوحِىٓ إِلَيْهِمْ ۖ فَسْـَٔلُوٓا۟ أَهْلَ ٱلذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ ﴿٧﴾

Эй Пайғамбар,сиздан илгари ҳам фаришталарни эмас,кишиларни пайғамбар қилибюборганмиз ва уларга ваҳий қилганмиз.Буни билмасанглар,ўзингиздан олдинги аҳли китоблардан сўранглар. بلغ Qur’on · Tafsir

وَمَا جَعَلْنَـٰهُمْ جَسَدًۭا لَّا يَأْكُلُونَ ٱلطَّعَامَ وَمَا كَانُوا۟ خَـٰلِدِينَ ﴿٨﴾

Ўша Биз юборган пайғамбарлар ҳам бошқалар каби таом ердилар, бошқалар каби вафот этардилар. Дунёда боқий қолмас эдилар

ثُمَّ صَدَقْنَـٰهُمُ ٱلْوَعْدَ فَأَنجَيْنَـٰهُمْ وَمَن نَّشَآءُ وَأَهْلَكْنَا ٱلْمُسْرِفِينَ ﴿٩﴾

Кейин ваъдамизни бажариб, ўша пайғамбарларни ва Ўзимиз истаган мўминларни ҳалокатдан қутқардик. Куфру исёнлари билан ҳаддан ошганларни эса ҳалок этдик

لَقَدْ أَنزَلْنَآ إِلَيْكُمْ كِتَـٰبًۭا فِيهِ ذِكْرُكُمْ ۖ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ﴿١٠﴾

Сизларга Қуръонни нозил қилдик. Агар уни тасдиқлаб, кўрсатмаларига амал қилсангиз, у сизнинг фахрингиз ва шарафингиздир. Шундай экан, ақлларингизни ишлатиб, унга иймон келтиришга ва амал қилишга ошиқмайсизларми?! وكم قصمنا من قريةكانت ظالمة وأنشأنا بعدها قوما ءاخرين

وَكَمْ قَصَمْنَا مِن قَرْيَةٍۢ كَانَتْ ظَالِمَةًۭ وَأَنشَأْنَا بَعْدَهَا قَوْمًا ءَاخَرِينَ ﴿١١﴾

Куфрузулмлари туфайли қанча-қанча юртларни ҳалок этиб,ортидан бошқа қавмларни олибкелганмиз

فَلَمَّآ أَحَسُّوا۟ بَأْسَنَآ إِذَا هُم مِّنْهَا يَرْكُضُونَ ﴿١٢﴾

Ҳалокат сари бораётганлар Бизнингилдизи билан қуритибюборадиган азобимизни кўришгач,қоча бошладилар

لَا تَرْكُضُوا۟ وَٱرْجِعُوٓا۟ إِلَىٰ مَآ أُتْرِفْتُمْ فِيهِ وَمَسَـٰكِنِكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْـَٔلُونَ ﴿١٣﴾

Улар устидан кулгувчи шундай нидо янгради: "Қочманглар. Уйингларга, маишатга ботган жойингизга қайтинглар. Эҳтимол сўроқ-саволга тутиларсизлар"

قَالُوا۟ يَـٰوَيْلَنَآ إِنَّا كُنَّا ظَـٰلِمِينَ ﴿١٤﴾

Шунда анави кофирлар гуноҳларини тан олиб: "Эй воҳ, ҳолимизга вой! Абгор бўлдик! Аллоҳга куфр келтириб, ўзимизга ўзимиз жабр қилибмиз", деб қоладилар. فما زالت تلك دعوىهم حت جعلنهم حصيدا خمدين

فَمَا زَالَت تِّلْكَ دَعْوَىٰهُمْ حَتَّىٰ جَعَلْنَـٰهُمْ حَصِيدًا خَـٰمِدِينَ ﴿١٥﴾

Улар гуноҳларини эътироф этаверадилар. Ўзларига қарши ўзлари дуо қилаверадилар. Алал-оқибатда Биз уларни йиғиб-териб олинган экиндек қириб ташлаймиз

وَمَا خَلَقْنَا ٱلسَّمَآءَ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لَـٰعِبِينَ ﴿١٦﴾

Еру осмонни ва улар орасидаги нарсаларни бекорга яратмадик. Уларни қудратимизни кўрсатиб қўйиш учун яратдик. بلغ Qur’on · Tafsir

لَوْ أَرَدْنَآ أَن نَّتَّخِذَ لَهْوًۭا لَّٱتَّخَذْنَـٰهُ مِن لَّدُنَّآ إِن كُنَّا فَـٰعِلِينَ ﴿١٧﴾

Биз аёлёки фарзандни истаганимизда уларни ўзимиздан қилган бўлар эдик.Лекин Биз буишни қилмадик.Чунки Биз ундай ишлардан покмиз

بَلْ نَقْذِفُ بِٱلْحَقِّ عَلَى ٱلْبَـٰطِلِ فَيَدْمَغُهُۥ فَإِذَا هُوَ زَاهِقٌۭ ۚ وَلَكُمُ ٱلْوَيْلُ مِمَّا تَصِفُونَ ﴿١٨﴾

Элчимизга ваҳий қилиб юборганимиз ҳақни куфр аҳлининг ботили устига отамиз. Шу билан ҳақ ботилни эзиб- янчиб ташлайди ва у таг-томири билан йўқ бўлиб кетади. Эй, Аллоҳнинг аёли ва боласи бор, деяётганлар, Аллоҳ шаънига нолойиқ гапни айтаётганингиз учун сизларни ҳалокат кутмоқда

وَلَهُۥ مَن فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَمَنْ عِندَهُۥ لَا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِهِۦ وَلَا يَسْتَحْسِرُونَ ﴿١٩﴾

Осмонлару ердаги ҳамма нарса ёлғиз Унинг мулкидир. Унинг ҳузуридаги фаришталар У Зотга ибодат қилишдан ўзларини катта олмайдилар ва ибодатдан чарчамайдилар

يُسَبِّحُونَ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ لَا يَفْتُرُونَ ﴿٢٠﴾

Аллоҳга узлуксиз тасбеҳ айтадилар ва бу ишни малол олмайдилар

أَمِ ٱتَّخَذُوٓا۟ ءَالِهَةًۭ مِّنَ ٱلْأَرْضِ هُمْ يُنشِرُونَ ﴿٢١﴾

Мушриклар Аллоҳни қўйиб, бошқа нарсаларни ўзларига худо қилиб олдилар. Уларнинг худолари ўликни тирилтира олмайди.Шуишни эплай олмаган нарсага қандай ибодат қилишар экан-а?!

لَوْ كَانَ فِيهِمَآ ءَالِهَةٌ إِلَّا ٱللَّهُ لَفَسَدَتَا ۚ فَسُبْحَـٰنَ ٱللَّهِ رَبِّ ٱلْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ ﴿٢٢﴾

Осмонлару ерда Аллоҳдан бошқа бир неча маъбудлар бўлганида ҳаммалари ўзаро мулк талашиб, бутун борлиқ вайронага айланиб, остин-устун бўлиб кетарди. Воқеда эса бунинг аксини кўриб турибмиз. Арш парвардигори бўлмишАллоҳ,мушриклар тавсифлаётган ширклардан пок ва олийдир. لا يسٔل عما يفعل وهم يسٔلون

لَا يُسْـَٔلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْـَٔلُونَ ﴿٢٣﴾

Аллоҳ Ўз салтанатида ҳам, ҳокимиятида ҳам ягонадир. Бошқараётган салтанати ва чиқараётган ҳукми борасида ҳеч кимга ҳисоб бермайди. Аксинча, ҳамма бандалари У Зотга ҳисоб берадилар ва У Зот уларнинг амалларига яраша жазоёки мукофотларини беради

أَمِ ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِهِۦٓ ءَالِهَةًۭ ۖ قُلْ هَاتُوا۟ بُرْهَـٰنَكُمْ ۖ هَـٰذَا ذِكْرُ مَن مَّعِىَ وَذِكْرُ مَن قَبْلِى ۗ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ ٱلْحَقَّ ۖ فَهُم مُّعْرِضُونَ ﴿٢٤﴾

Улар Аллоҳни қўйиб, бошқа нарсаларни ўзларига худо қилиб олганлар. Эй Пайғамбар, уларга айтинг: "Шу нарсаларнинг маъбудликка ҳақли эканига ҳужжатингиз бўлса, келтиринглар. Менга нозил қилинган Қуръонда ҳам,олдинги пайғамбарларга нозилқилинган китобларда ҳам сизлар учун ҳечқандай ҳужжат йўқ".Йўқ! بلغ Qur’on · Tafsir Мушрикларнинг аксарияти ҳеч қандай билимга эга эмас. Улар нодонлигу тақлид гирдобидан чиқа олмай, ҳақни қабул қилишдан бош тортаверадилар

وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِىٓ إِلَيْهِ أَنَّهُۥ لَآ إِلَـٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱعْبُدُونِ ﴿٢٥﴾

Эй Пайғамбар,сиздан олдин қайси бир пайғамбарни юборган бўлсак,ҳаммасига фақат шундай ваҳий қилганмиз: "Мендан ўзга чин маъбуд йўқ. Бас, ёлғиз Менгагина ибодат қилинглар. Менга ҳеч нарсани шерик қилманглар"

وَقَالُوا۟ ٱتَّخَذَ ٱلرَّحْمَـٰنُ وَلَدًۭا ۗ سُبْحَـٰنَهُۥ ۚ بَلْ عِبَادٌۭ مُّكْرَمُونَ ﴿٢٦﴾

Мушриклар дедилар: "Аллоҳ фаришталарни ўзининг қизлари қилиб олди. Субҳонаҳ. Аллоҳ улар айтаётган бу нуқсондан пок ва олийдир. Аксинча, фаришталар мукаррам ва муқарраббандалардир

لَا يَسْبِقُونَهُۥ بِٱلْقَوْلِ وَهُم بِأَمْرِهِۦ يَعْمَلُونَ ﴿٢٧﴾

Парвардигорларидан олдин гапирмайдилар. То фармон бўлмагунича бир сўз айтмайдилар. Фақат У Зотнинг буйруғи билангина иш қиладилар. У Зотга ҳаргиз осийлик қилмайдилар

يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ٱرْتَضَىٰ وَهُم مِّنْ خَشْيَتِهِۦ مُشْفِقُونَ ﴿٢٨﴾

Аллоҳ уларнинг олдин қилиб ўтган ишларидан ҳам, энди қиладиган ишларидан ҳам воқифдир. Аллоҳ розилик берган кимсанигина шафоат қилиб, Аллоҳдан унинг айбини кечиришини сўрай оладилар. Улар Аллоҳдан қўрққанларидан ўта эҳтиёткорлик билан иш қиладилар. У Зотнинг биронта буйруғи ёки тақиқини ўтказиб юбормайдилар, албатта, ижро этадилар

۞ وَمَن يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّىٓ إِلَـٰهٌۭ مِّن دُونِهِۦ فَذَٰلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿٢٩﴾

Фаразан фаришталардан бири: "Мен Аллоҳдан бошқа яна бир илоҳман", деса, унинг шу гапи учун Қиёмат куни дўзах билан жазолаймиз. У ерда абадий қолади. Куфру ширк ила ўзига ўзи зулм қилганларни ана шундай жазолаймиз

أَوَلَمْ يَرَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَنَّ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ كَانَتَا رَتْقًۭا فَفَتَقْنَـٰهُمَا ۖ وَجَعَلْنَا مِنَ ٱلْمَآءِ كُلَّ شَىْءٍ حَىٍّ ۖ أَفَلَا يُؤْمِنُونَ ﴿٣٠﴾

يؤمنون Аллоҳга куфр келтирган кимсалар дастлабосмонлар билан ер бири бирига-қапишган бўлиб,кейин Биз уларнинг орасини ажратганимизни,шундан кейин ёмғирлар ёға бошлаганини,убилан ҳайвонот ва наботот оламини ҳосил қилганимизни билмайдиларми?Улардан ибрат олиб,ёлғиз Аллоҳга иймон келтирмайдиларми?

وَجَعَلْنَا فِى ٱلْأَرْضِ رَوَٰسِىَ أَن تَمِيدَ بِهِمْ وَجَعَلْنَا فِيهَا فِجَاجًۭا سُبُلًۭا لَّعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ ﴿٣١﴾

Ерда мустаҳкам тоғларни яратдик. Токи, замин уларни тебратиб юбормасин. Сафарларида кўзлаган манзилларига етиболишлари учун тоғларда даралар, йўллар барпоқилибқўйдик. بلغ Qur’on · Tafsir

وَجَعَلْنَا ٱلسَّمَآءَ سَقْفًۭا مَّحْفُوظًۭا ۖ وَهُمْ عَنْ ءَايَـٰتِهَا مُعْرِضُونَ ﴿٣٢﴾

Осмонни қулаб тушмайдиган, ёниб кетмайдиган устунсиз, таянчсиз шифт қилиб қўйдик. Мушриклар эса самодаги қуёш ва ой каби белгилардан юз ўгиряптилар,ل улардан ибрат олмаяптилар

وَهُوَ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ وَٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ ۖ كُلٌّۭ فِى فَلَكٍۢ يَسْبَحُونَ ﴿٣٣﴾

Дам олиш учун кечани яратган ҳам,тирикчилик ўтказиш учун кундузни яратган ҳам,куннингкунлигини кўрсатиб турадиган қуёшни яратган ҳам, туннинг тунлигини кўрсатиб турадиган ойни яратган ҳам ёлғиз Аллоҳдир. Ҳаммалари ўзига хос бир фалакда сузибюрадилар. Қилча ҳам четга чиқибкетмайдилар

وَمَا جَعَلْنَا لِبَشَرٍۢ مِّن قَبْلِكَ ٱلْخُلْدَ ۖ أَفَإِي۟ن مِّتَّ فَهُمُ ٱلْخَـٰلِدُونَ ﴿٣٤﴾

Эй Пайғамбар, сиздан олдин ҳам бирон одамни бу ҳаётда абадий тирик қолдирмаганмиз. Ажалингиз етиб, сиз ўласиз-у,улар абадий тирик қолар эканларми?!Асло!

كُلُّ نَفْسٍۢ ذَآئِقَةُ ٱلْمَوْتِ ۗ وَنَبْلُوكُم بِٱلشَّرِّ وَٱلْخَيْرِ فِتْنَةًۭ ۖ وَإِلَيْنَا تُرْجَعُونَ ﴿٣٥﴾

Мўмин бўлсин,кофир бўлсин,будунёда ҳар бир жон ўлим шарбатини тотмасдан қолмайди.Эй одамлар,сизларни ноз-неъматлар билан ҳам, меҳнат-машаққатлар билан ҳам синаймиз. Ўлганингиздан кейин эса ёлғиз Бизнинг ҳузуримизга қайтариласизлар. Ана шунда амалларингизга яраша жазоёки мукофотингизни оласизлар

وَإِذَا رَءَاكَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ إِن يَتَّخِذُونَكَ إِلَّا هُزُوًا أَهَـٰذَا ٱلَّذِى يَذْكُرُ ءَالِهَتَكُمْ وَهُم بِذِكْرِ ٱلرَّحْمَـٰنِ هُمْ كَـٰفِرُونَ ﴿٣٦﴾

Эй Пайғамбар, анави мушриклар сизни кўрганларида тобеларини сиздан узоқлаштириш учун сизни масхара қилишиб: "Худоларингизни айблаётган шуми?", дейдилар. Бу қилиқлари билан улар Аллоҳ уларга нозил қилган Қуръонга ва атоэтган неъматларга нонкўрлик қиладилар. Айбланишга уларнингўзлари лойиқроқдирлар

خُلِقَ ٱلْإِنسَـٰنُ مِنْ عَجَلٍۢ ۚ سَأُو۟رِيكُمْ ءَايَـٰتِى فَلَا تَسْتَعْجِلُونِ ﴿٣٧﴾

Инсон табиатан шошқалоқ. У ишларнинг вақти-соати келмасидан олдин шошилтираверади. Мушрикларнинг азобни шошилтиришлари ҳам шундан. Аллоҳ айтади: "Эй шошқалоқлар, яқинда ўша шошилтираётган нарсангизни - азобимни сизларга кўрсатаман. Шошилтираверманглар"

وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَـٰذَا ٱلْوَعْدُ إِن كُنتُمْ صَـٰدِقِينَ ﴿٣٨﴾

Қайта тирилишни инкор қиладиган кофирлар шошилтириб: "Эй мусулмонлар, агар рост гапираётган бўлсангизлар, айтинглар-чи, бизга ваъда қилаётганингиз қайта тирилиш қачон бўлади?", дейдилар

لَوْ يَعْلَمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ حِينَ لَا يَكُفُّونَ عَن وُجُوهِهِمُ ٱلنَّارَ وَلَا عَن ظُهُورِهِمْ وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ ﴿٣٩﴾

Қайта тирилишни инкор қилаётган анави кофирлар юзларидан ҳам, ортларидан ҳам ўтни тўса олмайдиган ва уларга ҳечқандай ёрдам берилмайдиган,улардан азобни ҳечнарса даф қила олмайдиган пайтни билсалар эди! بلغ Qur’on · Tafsir Шуни яхши билганларида азобни шошилтирмаган бўлардилар. بل تأتيهم بغتةفتبهتهم فلا يستطيعون ردها ولا هم ينظرون

بَلْ تَأْتِيهِم بَغْتَةًۭ فَتَبْهَتُهُمْ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ رَدَّهَا وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ ﴿٤٠﴾

Уларни қаттиқ азоблайдиган бу дўзах олдиндан хабар бериб эмас, тўсатдан келиб қолади. Уни қайтара олмай қоладилар.Уларга тавба қилиболишлари учун муҳлат ҳам берилмайди

وَلَقَدِ ٱسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍۢ مِّن قَبْلِكَ فَحَاقَ بِٱلَّذِينَ سَخِرُوا۟ مِنْهُم مَّا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ ﴿٤١﴾

Эй Пайғамбар, қавмингизнинг сизни масхара қилаётганлари янгилик эмас. Сиздан олдинги пайғамбарлар ҳам масхара қилинганлар. Пайғамбарлар азоб келишидан огоҳлантирсалар, кофирлар уни мазах қилардилар. Кейин айнан ўша мазах қилаётганлари - азобуларнингбошига тушди

قُلْ مَن يَكْلَؤُكُم بِٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ مِنَ ٱلرَّحْمَـٰنِ ۗ بَلْ هُمْ عَن ذِكْرِ رَبِّهِم مُّعْرِضُونَ ﴿٤٢﴾

Эй Пайғамбар, анави азобни шошилтираётганларга айтинг: "Раҳмон сизларга азобюбориб, ҳалок этадиган бўлса, сизларни кеча-ю кундуз Ундан ким қутқара олади?" Йўқ! Улар Парвардигорларининг насиҳатларини эшитишдан, ҳужжатларини кўришдан юз ўгирувчилардир. Нодонлиги ва калтафаҳмлиги туфайли ҳеч нарсани ўйлаб кўрмайдилар, тафаккур қилмайдилар

أَمْ لَهُمْ ءَالِهَةٌۭ تَمْنَعُهُم مِّن دُونِنَا ۚ لَا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَ أَنفُسِهِمْ وَلَا هُم مِّنَّا يُصْحَبُونَ ﴿٤٣﴾

Ёки уларни Бизнинг азобимиздан ҳимоя қиладиган худолари борми? Ўша худолари ўзларига ўзлари ҳам ёрдам бера олмайдлир. Ўзларига фойда ҳам келтира олмайдилар, ўзларидан зарарни ҳам даф қила олмайдилар. Ўзига ёрдам бера олмаган бошқага қаёқдан ёрдам берсин!Улар Бизнингазобимиздан ҳам ҳимояқилинмаслар

بَلْ مَتَّعْنَا هَـٰٓؤُلَآءِ وَءَابَآءَهُمْ حَتَّىٰ طَالَ عَلَيْهِمُ ٱلْعُمُرُ ۗ أَفَلَا يَرَوْنَ أَنَّا نَأْتِى ٱلْأَرْضَ نَنقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَآ ۚ أَفَهُمُ ٱلْغَـٰلِبُونَ ﴿٤٤﴾

Асло! Ўша кофирларнинг ўзларини ҳам, ота-боболарини ҳам турли хил неъматлардан Биз баҳраманд этдик. Бу ишимиз истидрож, яъни, гуноҳларини янада кўпайтиришлари ва кўпроқ азобга лойиқ бўлишлари учун арқонни узун ташлаб қўйиш эди. Узоқ вақт ўтиши билан шунга алданиб, кофирликларида қотиб қолдилар. Анави неъматларимизга алданиб, азобни шошилтираётганлар Бизнинг заминни атрофларидан қисқартираётганимизни кўрмаяптиларми? Шундан ибрат олмайдиларми? Бошқаларнинг бошига келган кулфат уларнинг ҳам бошига келиб қолиши ҳақида ўйламайдиларми? Ахир улар ғолиб эмас, мағлуб бўладилар-ку!

قُلْ إِنَّمَآ أُنذِرُكُم بِٱلْوَحْىِ ۚ وَلَا يَسْمَعُ ٱلصُّمُّ ٱلدُّعَآءَ إِذَا مَا يُنذَرُونَ ﴿٤٥﴾

Эй Пайғамбар,айтинг:"Эй одамлар,мен сизларни Аллоҳнингазобидан Парвардигорим юбораётган ваҳий билан огоҳлантираман. Гунглар Аллоҳнинг азобидан огоҳлантирилаётганларида ҳақни эшитмайдилар ва қабул қилмайдилар. بلغ Qur’on · Tafsir

وَلَئِن مَّسَّتْهُمْ نَفْحَةٌۭ مِّنْ عَذَابِ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ يَـٰوَيْلَنَآ إِنَّا كُنَّا ظَـٰلِمِينَ ﴿٤٦﴾

Эй Пайғамбар, анави азобни шошилтираётганларга Парвардигорингиз азобидан салгина етиб борса: "Ҳолимизга вой, адо бўлдик, Аллоҳга ширк келтириш ва Муҳаммад алайҳиссалом олиб келган ҳақни ёлғон дейиш билан ўзимизга ўзимиз зулм қилган эканмиз", деб қоладилар

وَنَضَعُ ٱلْمَوَٰزِينَ ٱلْقِسْطَ لِيَوْمِ ٱلْقِيَـٰمَةِ فَلَا تُظْلَمُ نَفْسٌۭ شَيْـًۭٔا ۖ وَإِن كَانَ مِثْقَالَ حَبَّةٍۢ مِّنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنَا بِهَا ۗ وَكَفَىٰ بِنَا حَـٰسِبِينَ ﴿٤٧﴾

حسبين Қиёмат куни адолатли тарозуларни ўрнатамиз. Амаллар тўғри тортилади. У кунда биронта одамнинг савоби камайтирилмайди, гуноҳи кўпайтирилмайди. Тортилаётган нарса хардал уруғичалик майда бўлса ҳам тарозуга қўйилади. Бандаларимизнинг амалларини ҳисоб-китоб қилишда Ўзимиз етарлимиз

وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا مُوسَىٰ وَهَـٰرُونَ ٱلْفُرْقَانَ وَضِيَآءًۭ وَذِكْرًۭا لِّلْمُتَّقِينَ ﴿٤٨﴾

Биз Мусо ва Ҳорун алайҳимассаломга ҳақ билан ботилни, ҳалол билан ҳаромни ажратиб берадиган Тавротни мўмин тақводорлар учун ҳидоят ва эслатма-ибрат қилиббердик

ٱلَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِٱلْغَيْبِ وَهُم مِّنَ ٱلسَّاعَةِ مُشْفِقُونَ ﴿٤٩﴾

Кўрмасалар ҳам иймон келтирганлари сабабли Парвардигорларининг азобидан қўрқадиган, Қиёматни ўйлаб титрабкетадиган тақводорлар учун

وَهَـٰذَا ذِكْرٌۭ مُّبَارَكٌ أَنزَلْنَـٰهُ ۚ أَفَأَنتُمْ لَهُۥ مُنكِرُونَ ﴿٥٠﴾

Муҳаммад алайҳиссаломга нозилқилинган буҚуръон одамлар учун бир ибрат-насиҳатдир,фойдаси ва яхшилиги кўп бир неъматдир.Уни тан олмай,инкор қилгувчилар ҳали сизлармисизлар?

۞ وَلَقَدْ ءَاتَيْنَآ إِبْرَٰهِيمَ رُشْدَهُۥ مِن قَبْلُ وَكُنَّا بِهِۦ عَـٰلِمِينَ ﴿٥١﴾

Иброҳимга ёшлигидаёқ қавмига қарши ҳужжатни ато этгандик. Биз уни билган эдик. Унинг шу ҳужжатга лойиқ эканини билганимиз учун уни атоэтгандик

إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِۦ مَا هَـٰذِهِ ٱلتَّمَاثِيلُ ٱلَّتِىٓ أَنتُمْ لَهَا عَـٰكِفُونَ ﴿٥٢﴾

Ўшанда отаси Озарга ва қавмига шундай деганди: "Сизлар ўз қўлларингиз билан ясаб олиб, тинимсиз ибодат қилаётганингиз бу ҳайкаллар ўзи нима?"

قَالُوا۟ وَجَدْنَآ ءَابَآءَنَا لَهَا عَـٰبِدِينَ ﴿٥٣﴾

Дедилар: "Ота-боболаримизнинг уларга сиғинганларини кўрганмиз. Улардан ўрнак олиб, биз ҳам ибодат қиламиз". بلغ Qur’on · Tafsir

قَالَ لَقَدْ كُنتُمْ أَنتُمْ وَءَابَآؤُكُمْ فِى ضَلَـٰلٍۢ مُّبِينٍۢ ﴿٥٤﴾

Иброҳим уларга деди: "Эй тобелар, сизлар ҳам, ўша эргашаётганингиз ота-боболарингиз ҳам ҳақ йўлидан озгансизлар, очиқ залолатда бўлгансизлар"

قَالُوٓا۟ أَجِئْتَنَا بِٱلْحَقِّ أَمْ أَنتَ مِنَ ٱللَّـٰعِبِينَ ﴿٥٥﴾

Қавми унга деди:"Айтаётган гапларингжиддийми ёки ҳазиллашяпсанми?"

قَالَ بَل رَّبُّكُمْ رَبُّ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ٱلَّذِى فَطَرَهُنَّ وَأَنَا۠ عَلَىٰ ذَٰلِكُم مِّنَ ٱلشَّـٰهِدِينَ ﴿٥٦﴾

Иброҳим деди: "Жиддий гапиряпман. Ҳазил эмас. Сизларнинг Парвардигорингиз осмонлару ернинг ҳам Парвардигоридир. Уларни йўқдан бор қилган Зотдир. Парвардигорим осмонлару ерни яратганига, бутларингизнингэса бу ишга ҳеч қандай алоқаси йўқ эканига гувоҳлик бераман

وَتَٱللَّهِ لَأَكِيدَنَّ أَصْنَـٰمَكُم بَعْدَ أَن تُوَلُّوا۟ مُدْبِرِينَ ﴿٥٧﴾

Иброҳим қавмига эшиттирмасдан шундай деди: "Аллоҳга қасамки, ҳайитларингизни нишонлашга кетган пайтингизда бутларингизни нимадир қиламан". فجعلهم جذذا إلا كبيرا لهم لعلهم إليهيرجعون

فَجَعَلَهُمْ جُذَٰذًا إِلَّا كَبِيرًۭا لَّهُمْ لَعَلَّهُمْ إِلَيْهِ يَرْجِعُونَ ﴿٥٨﴾

Иброҳим алайҳиссалом уларнинг ҳамма бутларини майда-майда қилиб юборди. Фақат энг каттасини қолдирди. Нима ҳодиса юз берганини ўшандан сўрасалар, деган ўйда шундай қилди

قَالُوا۟ مَن فَعَلَ هَـٰذَا بِـَٔالِهَتِنَآ إِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿٥٩﴾

Қайтиб келган пайтларида бутларининг майда-майда бўлиб ётганини кўриб, бир-бирларига қараб: "Маъбудаларимизни ким бундай қилди? Улуғланиши, муқаддасланиши керак бўлган бутларимизни таҳқирлаган ўша кимса аниқ золимлардандир", дедилар. قالواسمعنا فتى يذكرهم يقال له إبرهيم

قَالُوا۟ سَمِعْنَا فَتًۭى يَذْكُرُهُمْ يُقَالُ لَهُۥٓ إِبْرَٰهِيمُ ﴿٦٠﴾

Айримлари шундай дедилар: "Уларни айблаб, улар ҳақида ёмон гаплар айтиб юрадиган Иброҳим исмли бир йигитни эшитгандик.Ўша парчалабюборган бўлиши мумкин"

قَالُوا۟ فَأْتُوا۟ بِهِۦ عَلَىٰٓ أَعْيُنِ ٱلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَشْهَدُونَ ﴿٦١﴾

Уларнинг катталари дедилар: "Иброҳимни ҳамма одамлар кўрадиган жойга олиб келинглар. Унинг ўз қилмишига иқрор бўлишини ҳамма кўрсин. Ана шунда унингиқрори ўзига қарши ҳужжат бўлади". بلغ Qur’on · Tafsir

قَالُوٓا۟ ءَأَنتَ فَعَلْتَ هَـٰذَا بِـَٔالِهَتِنَا يَـٰٓإِبْرَٰهِيمُ ﴿٦٢﴾

Иброҳим алайҳиссаломни олиб келиб, ундан сўрадилар: "Эй Иброҳим, маъбудаларимизга нисбатан бу манфур ишни сен қилдингми?" قال بل فعله كبيرهم هذا فسٔلوهم إن كانواينطقون

قَالَ بَلْ فَعَلَهُۥ كَبِيرُهُمْ هَـٰذَا فَسْـَٔلُوهُمْ إِن كَانُوا۟ يَنطِقُونَ ﴿٦٣﴾

Иброҳим алайҳиссалом уларнинг устидан кулиб, одамларнинг кўз ўнгида бутларнинг ожизлигини намойиш қилиб, шундай деди: "Бу ишни мен қилмадим. Уни бутларнинг каттаси қилди. Агар гапирадиган бўлсалар, ўзларидан сўранглар"

فَرَجَعُوٓا۟ إِلَىٰٓ أَنفُسِهِمْ فَقَالُوٓا۟ إِنَّكُمْ أَنتُمُ ٱلظَّـٰلِمُونَ ﴿٦٤﴾

Ўзларига келиб, ўйлаб қарасалар, бутлари ҳақиқатан фойда ҳам, зарар ҳам келтира олмас экан. Уларга ибодат қилиб,ўзлари ўзларига зулм қилаётган эканлар

ثُمَّ نُكِسُوا۟ عَلَىٰ رُءُوسِهِمْ لَقَدْ عَلِمْتَ مَا هَـٰٓؤُلَآءِ يَنطِقُونَ ﴿٦٥﴾

Кейин яна саркашлик билан ҳақни тан олмасликларига қайтиб дедилар: "Эй Иброҳим, сен бутларнинг гапира олмаслигини яхши биласан-ку. Нега бизни улардан сўрашга буюрасан?" Шуни ўзларининг фойдасига ҳужжат қилмоқчи бўлгандилар. Бўлмади. Ўзларининг зарарига ҳужжат бўлиб қолди

قَالَ أَفَتَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُكُمْ شَيْـًۭٔا وَلَا يَضُرُّكُمْ ﴿٦٦﴾

Иброҳим уларни рад этибдеди: "Аллоҳни қўйиб, ҳеч қандай фойда ҳам, зарар ҳам келтира олмайдиган бутларга ибодат қиласизларми? Улар бошқалар тугул, ўзларига ҳам фойда келтира олмайдилар, ўзларидан ҳам зарарни даф қилолмайдилар"

أُفٍّۢ لَّكُمْ وَلِمَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ ۖ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ﴿٦٧﴾

Ўзингизга ҳам, Аллоҳни қўйиб, сизлар сиғинаётган, фойда ҳам, зарар ҳам келтира олмайдиган шу бутларингизга ҳам суф-е. Ақл юритмайсизларми?

قَالُوا۟ حَرِّقُوهُ وَٱنصُرُوٓا۟ ءَالِهَتَكُمْ إِن كُنتُمْ فَـٰعِلِينَ ﴿٦٨﴾

Ҳужжат билан бас кела олмаганларидан кейин куч ишлатишга ўтдилар. Дедилар: "Иброҳимни ёқинглар. У парчалабташлаган бутларингизга ёрдам бериб, уни қаттиқ жазоланглар"

قُلْنَا يَـٰنَارُ كُونِى بَرْدًۭا وَسَلَـٰمًا عَلَىٰٓ إِبْرَٰهِيمَ ﴿٦٩﴾

Улар ўт ёқиб,Иброҳимни унга отдилар.Биз айтдик:«Эй олов,сен Иброҳим учун салқин ва омонлик бўл!»У шундай бўлди. Иброҳимга озор етмади. بلغ Qur’on · Tafsir

وَأَرَادُوا۟ بِهِۦ كَيْدًۭا فَجَعَلْنَـٰهُمُ ٱلْأَخْسَرِينَ ﴿٧٠﴾

Иброҳим алайҳиссаломни қавми найранг ишлатиб, ўтда ёқмоқчи бўлди. Уларнинг найрангини барбод қилиб, ўзларини мағлуб этдик

وَنَجَّيْنَـٰهُ وَلُوطًا إِلَى ٱلْأَرْضِ ٱلَّتِى بَـٰرَكْنَا فِيهَا لِلْعَـٰلَمِينَ ﴿٧١﴾

Уни ва Лутни қутқариб, иккисини Биз пайғамбарларни ўша жойга юбориш ва у ердаги махлуқотларга кўп яхшиликлар атоэтишбилан муборак қилганل Шомга юбордик

وَوَهَبْنَا لَهُۥٓ إِسْحَـٰقَ وَيَعْقُوبَ نَافِلَةًۭ ۖ وَكُلًّۭا جَعَلْنَا صَـٰلِحِينَ ﴿٧٢﴾

Парвардигорига дуо қилиб, фарзанд сўраганида унга Исҳоқни ато этдик. Ортидан Яъқубни ҳам зиёда қилиб бердик.Ва барчаларини Аллоҳга итоат этадиган солиҳ бандалар қилдик

وَجَعَلْنَـٰهُمْ أَئِمَّةًۭ يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَيْنَآ إِلَيْهِمْ فِعْلَ ٱلْخَيْرَٰتِ وَإِقَامَ ٱلصَّلَوٰةِ وَإِيتَآءَ ٱلزَّكَوٰةِ ۖ وَكَانُوا۟ لَنَا عَـٰبِدِينَ ﴿٧٣﴾

Уларни Бизнинг амримиз билан одамларни ҳидоятга бошлайдиган, Аллоҳнинг изни ила ёлғиз Аллоҳга банда бўлишга чақирадиган пешволар қилдик. Уларга яхшиликлар қилишни, намозни тўкис адо этишни, закот беришни ваҳий қилдик.Улар Бизга бўйсунадиган бўлдилар

وَلُوطًا ءَاتَيْنَـٰهُ حُكْمًۭا وَعِلْمًۭا وَنَجَّيْنَـٰهُ مِنَ ٱلْقَرْيَةِ ٱلَّتِى كَانَت تَّعْمَلُ ٱلْخَبَـٰٓئِثَ ۗ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ قَوْمَ سَوْءٍۢ فَـٰسِقِينَ ﴿٧٤﴾

Лутга даъвогарлар ва жавобгарлар орасини ажрим қилиб бериш неъматини ато этдик. Унга динини ўргатдик ва уни бузуқлик қиладиган қавми устига тушган азобдан қутқарибқолдик.Улар Парвардигорларинингтоатидан бош тортиб,бузуқчилик қиладиган бузуқ қавм эдилар

وَأَدْخَلْنَـٰهُ فِى رَحْمَتِنَآ ۖ إِنَّهُۥ مِنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ ﴿٧٥﴾

Уни қавми йўлиққан азобдан қутқариб, Ўз раҳматимизга олдик. У буйруқларимизни бажарадиган ва тақиқларимиздан тийиладиган солиҳлардандир

وَنُوحًا إِذْ نَادَىٰ مِن قَبْلُ فَٱسْتَجَبْنَا لَهُۥ فَنَجَّيْنَـٰهُ وَأَهْلَهُۥ مِنَ ٱلْكَرْبِ ٱلْعَظِيمِ ﴿٧٦﴾

Эй Пайғамбар, Нуҳ қиссасини эсланг! Иброҳим ва Лутдан олдин у Аллоҳга нидо қилди. Унинг нидосини мустажоб айлаб,тилаганини бердик.Унингўзини ҳам,тобелари бўлмиш мўминларни ҳам буюк ғамдан халос этдик

وَنَصَرْنَـٰهُ مِنَ ٱلْقَوْمِ ٱلَّذِينَ كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَآ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ قَوْمَ سَوْءٍۢ فَأَغْرَقْنَـٰهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٧٧﴾

Унингҳақ эканини тасдиқловчи оят-аломатлар билан уни қўллаб-қувватладик ва ҳақни ёлғон дейдиган қавмнинг макру ҳийласидан қутқардик. Улар бузуқ, ёмон қавм эди. Бас, уларнинг ҳаммасини ғарқ қилдик, ҳалок этдик. بلغ Qur’on · Tafsir

وَدَاوُۥدَ وَسُلَيْمَـٰنَ إِذْ يَحْكُمَانِ فِى ٱلْحَرْثِ إِذْ نَفَشَتْ فِيهِ غَنَمُ ٱلْقَوْمِ وَكُنَّا لِحُكْمِهِمْ شَـٰهِدِينَ ﴿٧٨﴾

Эй Пайғамбар, Довуд ва унинг ўғли Сулаймон алайҳимассаломлар қиссасини эсланг. Улар бир масалада ҳукм қилгандилар. Бир одамнинг қўйлари бошқа одамнинг экинзорига кириб, уни пайҳон қилиб юборган экан. Биз бу ҳукмга гувоҳ бўлганмиз.Ундан бирон нарса Биздан яширин қолган эмас

فَفَهَّمْنَـٰهَا سُلَيْمَـٰنَ ۚ وَكُلًّا ءَاتَيْنَا حُكْمًۭا وَعِلْمًۭا ۚ وَسَخَّرْنَا مَعَ دَاوُۥدَ ٱلْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَٱلطَّيْرَ ۚ وَكُنَّا فَـٰعِلِينَ ﴿٧٩﴾

Масаланингтўғри ечимини ота Довудга эмас, ўғил Сулаймонга уқтирдик. Ҳар иккисига пайғамбарликни ва шариат ҳукмларига оид илмни ато этдик. Бу борада фақат Сулаймоннинг ўзини хослаб қўймадик. Тоғларни ва қушларни бўйсундирдик. Довуд билан бирга тасбеҳ айтадиган бўлдилар. Уқтирган ҳам, ҳукм ва илмни берган ҳам, бўйсундирган ҳам Биз бўлдик

وَعَلَّمْنَـٰهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍۢ لَّكُمْ لِتُحْصِنَكُم مِّنۢ بَأْسِكُمْ ۖ فَهَلْ أَنتُمْ شَـٰكِرُونَ ﴿٨٠﴾

Сулаймон эмас, Довудга баданингизга тиғ зарбини ўтказмайдиган совутлар ясашни ўргатдик. Эй одамлар, Аллоҳ атоэтган бу неъматга шукр қиласизларми?

وَلِسُلَيْمَـٰنَ ٱلرِّيحَ عَاصِفَةًۭ تَجْرِى بِأَمْرِهِۦٓ إِلَى ٱلْأَرْضِ ٱلَّتِى بَـٰرَكْنَا فِيهَا ۚ وَكُنَّا بِكُلِّ شَىْءٍ عَـٰلِمِينَ ﴿٨١﴾

Сулаймонга эса қаттиқ эсадиган шамолни бўйсундириббердик. У Сулаймоннингамри билан Биз пайғамбарларни юбориш ва кўп яхшиликлар ато этиш ила муборак қилган Шом тарафларга қараб эсади. Биз ҳамма нарсани Билгувчидирмиз. Ҳеч нарса Биздан яширин қола олмас

وَمِنَ ٱلشَّيَـٰطِينِ مَن يَغُوصُونَ لَهُۥ وَيَعْمَلُونَ عَمَلًۭا دُونَ ذَٰلِكَ ۖ وَكُنَّا لَهُمْ حَـٰفِظِينَ ﴿٨٢﴾

Шайтонлардан денгизга шўнғиб, дур-гавҳарларни олиб чиқадиганларини ҳам, ундан бошқа қурилиш каби ишларни бажарадиганларини ҳам бўйсундириб бердик. Уларнинг сонини ҳам, ишларини ҳам назорат қилиб турдик. Бирон нарса эътиборимиздан четда қолмади

۞ وَأَيُّوبَ إِذْ نَادَىٰ رَبَّهُۥٓ أَنِّى مَسَّنِىَ ٱلضُّرُّ وَأَنتَ أَرْحَمُ ٱلرَّٰحِمِينَ ﴿٨٣﴾

Эй Пайғамбар, Айюб алайҳиссаломнинг қиссасини эсланг. У балога гирифтор бўлгач, Парвардигорига дуо қилиб шундай деди: "Парвардигорим, мен бетоблик ва оиламдан жудо бўлиш мусибатига йўлиқдим. Сен барча раҳм қилгувчиларнинг раҳм қилгувчироғисан. Мендан бу мусибатни даф қил"

فَٱسْتَجَبْنَا لَهُۥ فَكَشَفْنَا مَا بِهِۦ مِن ضُرٍّۢ ۖ وَءَاتَيْنَـٰهُ أَهْلَهُۥ وَمِثْلَهُم مَّعَهُمْ رَحْمَةًۭ مِّنْ عِندِنَا وَذِكْرَىٰ لِلْعَـٰبِدِينَ ﴿٨٤﴾

Унингдуосини ижобат қилиб, мусибатини аритдик. Йўқотган оиласи ва болаларини қайтариб бердик. Яна ўшанча зиёдасини ҳам ато этдик. Бу ишларни Ўзимиз тарафимиздан бўлган бир раҳмат ила ҳамда Аллоҳга ибодат қиладиган, бўйсунадиган зотларга эслатма-ибрат бўлиши учун, улар ҳам Айюбдек сабр қилишлари учун шундай қилдик. بلغ Qur’on · Tafsir ل

وَإِسْمَـٰعِيلَ وَإِدْرِيسَ وَذَا ٱلْكِفْلِ ۖ كُلٌّۭ مِّنَ ٱلصَّـٰبِرِينَ ﴿٨٥﴾

Эй Пайғамбар, Исмоил, Идрис ва Зул-кифл алайҳимуссаломларни эсланг. Уларнинг ҳар бирини синовлар чоғида ва Аллоҳ юклаган вазифаларни адоэтишда сабр-бардошли бандалардан қилдик

وَأَدْخَلْنَـٰهُمْ فِى رَحْمَتِنَآ ۖ إِنَّهُم مِّنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ ﴿٨٦﴾

Уларни раҳматимизга олиб, пайғамбарлар қилдик ва жаннатга киритдик. Улар Парвардигорига итоат этадиган, ичи ҳам,таши ҳам пок бўлган солиҳ бандалардир

وَذَا ٱلنُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَـٰضِبًۭا فَظَنَّ أَن لَّن نَّقْدِرَ عَلَيْهِ فَنَادَىٰ فِى ٱلظُّلُمَـٰتِ أَن لَّآ إِلَـٰهَ إِلَّآ أَنتَ سُبْحَـٰنَكَ إِنِّى كُنتُ مِنَ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿٨٧﴾

Эй Пайғамбар, балиқ қорнида ўтирган Юнус алайҳиссаломнинг қиссасини эсланг. У қавмининг тинимсиз гуноҳ қилаверганидан ғазабланиб, Парвардигорининг изнисиз кетган эди. Бу ишим учун жазоланмайман, деб ўйлаганди. Натижада балиқ уни ютиб юборганидан кейин тор жойга қамалиб қийналганди. Кейин балиқ қорнидаги қоронғуликлар ичра гуноҳини тан олиб, тавба айлаб, шундай дуо қилганди: "Сендан ўзга чин маъбуд йўқдир.Сен ҳар қандай нуқсондан Пок ва Олийсан.Мен золимлардан бўлдим"

فَٱسْتَجَبْنَا لَهُۥ وَنَجَّيْنَـٰهُ مِنَ ٱلْغَمِّ ۚ وَكَذَٰلِكَ نُـۨجِى ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿٨٨﴾

Унинг дуосини ижобат айлаб, мусибатини аритиб, уни қоронғуликлардан, балиқ қорнидан чиқариб олдик. Мусибатга йўлиқиб,ортидан дуоқилган мўминларга ҳам худди Юнусга нажот бергандек нажот берурмиз

وَزَكَرِيَّآ إِذْ نَادَىٰ رَبَّهُۥ رَبِّ لَا تَذَرْنِى فَرْدًۭا وَأَنتَ خَيْرُ ٱلْوَٰرِثِينَ ﴿٨٩﴾

Эй Пайғамбар, Закариё алайҳиссаломнинг қиссасини эсланг. У Парвардигорига дуо қилиб шундай деди: "Парвардигорим, мени фарзандсиз ёлғиз ташлаб қўйма. Бу борада энг яхши кўмак бергувчи Ўзингсан. Менга ортимда қоладиган бир фарзанд атоэт"

فَٱسْتَجَبْنَا لَهُۥ وَوَهَبْنَا لَهُۥ يَحْيَىٰ وَأَصْلَحْنَا لَهُۥ زَوْجَهُۥٓ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ يُسَـٰرِعُونَ فِى ٱلْخَيْرَٰتِ وَيَدْعُونَنَا رَغَبًۭا وَرَهَبًۭا ۖ وَكَانُوا۟ لَنَا خَـٰشِعِينَ ﴿٩٠﴾

وكانوا لنا خشعين Унинг дуосини ижобат айлаб, унга бир фарзандни - Яҳёни ато этдик. Туғмас аёлига шифо бердик ва у фарзанд кўрди. Закариё ҳам, унинг аёли ҳам, ўғли ҳам эзгу ишларга ошиқадиган, Бизнинг савобимизни умид қилиб, дуо қиладиган, азобимиздан қўрқадиган, доим Бизга илтижоэтадиган солиҳ бандалар бўлдилар

وَٱلَّتِىٓ أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِيهَا مِن رُّوحِنَا وَجَعَلْنَـٰهَا وَٱبْنَهَآ ءَايَةًۭ لِّلْعَـٰلَمِينَ ﴿٩١﴾

Эй Пайғамбар, Марям алайҳиссаломнинг қиссасини эсланг. У ўз номусини зинодан сақлади. Аллоҳ унга Жаброил алайҳиссаломни юборди ва у пуфлади. Шу билан Ийсо алайҳиссаломга ҳомиладор бўлди. Унинг ўзи ҳам, ўғли ҳам одамларга Аллоҳнинг қудратини, ҳар ишга қодир эканини, отасиз ҳам ярата олишини намойиш этувчи бир эслатма-ибрат бўлдилар. بلغ Qur’on · Tafsir

إِنَّ هَـٰذِهِۦٓ أُمَّتُكُمْ أُمَّةًۭ وَٰحِدَةًۭ وَأَنَا۠ رَبُّكُمْ فَٱعْبُدُونِ ﴿٩٢﴾

Эй одамлар, мана шу сизнинг миллатингиздир. У ягона, бир миллатдир, яъни, тавҳид умматидир, Ислом дини умматидир. Мен эса Парвардигорингизман. Бас, холис Менгагина ибодат қилинглар

وَتَقَطَّعُوٓا۟ أَمْرَهُم بَيْنَهُمْ ۖ كُلٌّ إِلَيْنَا رَٰجِعُونَ ﴿٩٣﴾

Одамлар эса фирқа-фирқа бўлибкетдилар. Улар орасида муваҳҳиди ҳам, мушрики ҳам, кофири ҳам, мўмини ҳам бор. Шу фирқаларнингҳаммаси Қиёмат куни фақат Бизнингҳузуримизга қайтадилар. Ўшанда уларга амалларига яраша жазоёки мукофот берурмиз

فَمَن يَعْمَلْ مِنَ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ وَهُوَ مُؤْمِنٌۭ فَلَا كُفْرَانَ لِسَعْيِهِۦ وَإِنَّا لَهُۥ كَـٰتِبُونَ ﴿٩٤﴾

Аллоҳга, Унинг пайғамбарларига ва охират кунига иймон келтиргани ҳолда яхши амаллар қилган одамнинг ҳаракати зое кетмас. Аллоҳ унга савобини ортиғи билан берур. Қайта тирилган пайтида бу дунёда қилиб ўтган яхши ишларини номаи аъмолида кўриб,қувонибкетади

وَحَرَٰمٌ عَلَىٰ قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَـٰهَآ أَنَّهُمْ لَا يَرْجِعُونَ ﴿٩٥﴾

Қайси бир шаҳар халқини Биз кофирлиги туфайли ҳалок қилган бўлсак, уларнинг яна ҳаётга қайтиши амри маҳолдир. Уларга яна дунёга қайтиб, тавба қилиболишларига имкон берилмас

حَتَّىٰٓ إِذَا فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَمَأْجُوجُ وَهُم مِّن كُلِّ حَدَبٍۢ يَنسِلُونَ ﴿٩٦﴾

ТоЯъжужва Маъжужтўғони очилиб, улар ҳар бир тепаликдан оқибкеладиган вақтгача қайтмайдилар

وَٱقْتَرَبَ ٱلْوَعْدُ ٱلْحَقُّ فَإِذَا هِىَ شَـٰخِصَةٌ أَبْصَـٰرُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ يَـٰوَيْلَنَا قَدْ كُنَّا فِى غَفْلَةٍۢ مِّنْ هَـٰذَا بَلْ كُنَّا ظَـٰلِمِينَ ﴿٩٧﴾

Қиёмат яқинлашиб, унинг қўрқинчлари, даҳшатлари кўрингач, кофирларнинг кўзлари қотиб қолиб: "Эй воҳ, хароб бўлдик, биз у дунёда бепарво ўйнаб-кулиб юраверибмиз, бу кун учун тайёргарлик қилмабмиз, яна ҳам тўғрироғи, куфру исён билан ўзимизга ўзимиз жабр қилибмиз", деб қоладилар

إِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنتُمْ لَهَا وَٰرِدُونَ ﴿٩٨﴾

Эй мушриклар, ўзларингиз ҳам, Аллоҳни қўйиб ибодат қилаётган бутларингиз ҳам, инс бўладими, жин бўладими, жаҳаннам ёқилғисидир. Ўзингиз ҳам, ўшаلбутларингиз ҳам унга кирасизлар

لَوْ كَانَ هَـٰٓؤُلَآءِ ءَالِهَةًۭ مَّا وَرَدُوهَا ۖ وَكُلٌّۭ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٩٩﴾

Улар сиғинаётган бутлар худолар бўлганида эди, бандаларига қўшилиб дўзахга кирмаган бўлардилар. Уларнинг ҳаммалари, обидлари ҳам, маъбудлари ҳам дўзахга тушадилар ва унда абадий қоладилар, ҳеч қачон ундан чиқмайдилар. بلغ Qur’on · Tafsir لهم فيها زفير وهم فيها لا يسمعون

لَهُمْ فِيهَا زَفِيرٌۭ وَهُمْ فِيهَا لَا يَسْمَعُونَ ﴿١٠٠﴾

Улар азобнинг қаттиқлигидан ҳеч нарсани эшитмайдилар, фақат инграйдилар, холос

إِنَّ ٱلَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُم مِّنَّا ٱلْحُسْنَىٰٓ أُو۟لَـٰٓئِكَ عَنْهَا مُبْعَدُونَ ﴿١٠١﴾

Мушриклар: "Ийсо ва ибодат қилинган фаришталар дўзахга кирадилар", дедилар. Бунга жавобан Аллоҳ деди: "Олдин ҳам Аллоҳ билганки,Ийсоалайҳиссалом кабилар бахтли зотлардир.Улар дўзахдан узоқлаштирилурлар"

لَا يَسْمَعُونَ حَسِيسَهَا ۖ وَهُمْ فِى مَا ٱشْتَهَتْ أَنفُسُهُمْ خَـٰلِدُونَ ﴿١٠٢﴾

Дўзахнинг овози, оловнинг чисирлаб ёниши уларга эшитилмайди. Улар кўнгиллари тусаган неъматлар, лаззатлар ичра абадий қоладилар. Бу неъматлар, бу лаззатлар ҳеч қачон тугамайди

لَا يَحْزُنُهُمُ ٱلْفَزَعُ ٱلْأَكْبَرُ وَتَتَلَقَّىٰهُمُ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ هَـٰذَا يَوْمُكُمُ ٱلَّذِى كُنتُمْ تُوعَدُونَ ﴿١٠٣﴾

Дўзахийларни олов куйдирадиган даҳшатли куннинг ваҳимаси уларни қўрқитмайди. Уларни фаришталар табриклаб: "У дунёда сизларга ваъда қилинган кун мана шу, неъматлардан баҳраманд бўлиб, яйраб, қувнаб юраверинглар", деб кутиб оладилар

يَوْمَ نَطْوِى ٱلسَّمَآءَ كَطَىِّ ٱلسِّجِلِّ لِلْكُتُبِ ۚ كَمَا بَدَأْنَآ أَوَّلَ خَلْقٍۢ نُّعِيدُهُۥ ۚ وَعْدًا عَلَيْنَآ ۚ إِنَّا كُنَّا فَـٰعِلِينَ ﴿١٠٤﴾

У кунда осмонни худди ёзилган мактубни ёпгандек ёпамиз.Одамларни дастлабқандай яратилган бўлса,ўшандек ҳолида тўплаймиз. Биз шундай қилишга ваъда қилганмиз. Бизда ваъдага хилоф қилиш бўлмайди. Биз қилган ваъдамизни албатта бажарамиз

وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِى ٱلزَّبُورِ مِنۢ بَعْدِ ٱلذِّكْرِ أَنَّ ٱلْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِىَ ٱلصَّـٰلِحُونَ ﴿١٠٥﴾

Лавҳул-Маҳфузга битибқўйганимиздан кейин пайғамбарларга нозил қилинган китобларга ҳам ёзибқўйганмизки, заминга Аллоҳнинг итоатгўй, солиҳ бандалари ворис бўлгай. Улар Муҳаммад алайҳиссаломнинг умматидир. إن فى هذا لبلغا لقوم عبدين

إِنَّ فِى هَـٰذَا لَبَلَـٰغًۭا لِّقَوْمٍ عَـٰبِدِينَ ﴿١٠٦﴾

Биз нозил қилган Қуръонда Парвардигорларига ибодат қиладиган, амрига бўйсунадиган қавм учун етарли ибрат бор. Зеро, бу ибратдан фақат уларгина фойдалана оладилар

وَمَآ أَرْسَلْنَـٰكَ إِلَّا رَحْمَةًۭ لِّلْعَـٰلَمِينَ ﴿١٠٧﴾

Эй Муҳаммад, сизни ҳамма халқларга фақат раҳмат қилиб юбордик. Зеро, сиз одамларни ҳидоятга бошлаш ва Аллоҳнингазобидан қутқаришга ҳариссиз. بلغ Qur’on · Tafsir

قُلْ إِنَّمَا يُوحَىٰٓ إِلَىَّ أَنَّمَآ إِلَـٰهُكُمْ إِلَـٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ ۖ فَهَلْ أَنتُم مُّسْلِمُونَ ﴿١٠٨﴾

Эй Пайғамбар, айтинг: "Менга Парвардигорим тарафидан чин маъбудингиз якка-ёлғиз, ҳеч бир шериги йўқ Аллоҳ экани ҳақида ваҳий келади. Бас, Унга иймон келтириб, амрига бўйсуниб, мусулмон бўлинглар

فَإِن تَوَلَّوْا۟ فَقُلْ ءَاذَنتُكُمْ عَلَىٰ سَوَآءٍۢ ۖ وَإِنْ أَدْرِىٓ أَقَرِيبٌ أَم بَعِيدٌۭ مَّا تُوعَدُونَ ﴿١٠٩﴾

Эй Пайғамбар, улар сиз олиб келган ҳақдан юз ўгирсалар, айтинг: "Ҳеч кимни ажратмасдан, ҳаммага баробар билдирдим.Аллоҳнингазобҳақидаги ваъдаси қачон тушишини билмайман"

إِنَّهُۥ يَعْلَمُ ٱلْجَهْرَ مِنَ ٱلْقَوْلِ وَيَعْلَمُ مَا تَكْتُمُونَ ﴿١١٠﴾

Аллоҳ сизлар ошкора айтган гапларингизни ҳам, беркитаётган гапларингизни ҳам билур. Ҳеч нарса У Зотдан яширин қола олмас. Яқинда муносибжазоёки мукофитингизни берур. وإن أدرى لعله فتنة ل كم ومتع إلى حين

وَإِنْ أَدْرِى لَعَلَّهُۥ فِتْنَةٌۭ لَّكُمْ وَمَتَـٰعٌ إِلَىٰ حِينٍۢ ﴿١١١﴾

Азобнингкечикаётгани эҳтимол сизлар учун бир синовдир, истидрождир - гуноҳинглар кўпайиб, каттароқ жазога лойиқ бўлгунингларча қўйибберишдир. Эҳтимол Аллоҳгагина аён бўлган вақти-соати келгунига қадар фойдаланиб туришдир

قَـٰلَ رَبِّ ٱحْكُم بِٱلْحَقِّ ۗ وَرَبُّنَا ٱلرَّحْمَـٰنُ ٱلْمُسْتَعَانُ عَلَىٰ مَا تَصِفُونَ ﴿١١٢﴾

Пайғамбар алайҳиссалом Парвардигорига дуо қилиб деди: "Парвардигорим, биз билан кофирлигида қотиб қолган қавмимиз ўртасида ҳақ ҳукмингни чиқаргин". Сизлар айтаётган ҳақни ёлғонга чиқариш ва куфрга қарши Раҳмон Парвардигоримиздан мадад сўраймиз. Manba: Al-Muxtasar fi tafsiril Qur’anil Karim