تفسیر المعارج — Al-Ma'aarij (70)

سَأَلَ سَآئِلٌۢ بِعَذَابٍۢ وَاقِعٍۢ ﴿١﴾

یکی از مشرکان از روی استهزاء خواست که عذاب بر او وقومش واقع شود اگر این عذاب حاصل می‌شود، درحالی‌که این عذاب در روز قیامت واقع می‌شود. للكفرين ليس له دافع

لِّلْكَـٰفِرِينَ لَيْسَ لَهُۥ دَافِعٌۭ ﴿٢﴾

برای کافران به الله؛ وکسی نیست که این عذاب را بازگرداند

مِّنَ ٱللَّهِ ذِى ٱلْمَعَارِجِ ﴿٣﴾

از جانب الله که دارای علو ودرجات وبخشش‌ها ونعمت‌های بزرگ ونیکو است

تَعْرُجُ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ وَٱلرُّوحُ إِلَيْهِ فِى يَوْمٍۢ كَانَ مِقْدَارُهُۥ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍۢ ﴿٤﴾

در روز قیامت که روزی طولانی وبه اندازۀ پنجاه هزار سال است، فرشتگان وجبرئیل در آن درجات به‌سوی او بالا می‌روند

فَٱصْبِرْ صَبْرًۭا جَمِيلًا ﴿٥﴾

پس - ای رسول- بدون بی‌قراری وگله‌مندی صبر کن. إن هم يرونه بعيدا

إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُۥ بَعِيدًۭا ﴿٦﴾

زیرا آنها این عذاب را دور ووقوع آن را محال می‌دانند. ونرىه قريبا

وَنَرَىٰهُ قَرِيبًۭا ﴿٧﴾

وما آن را بدون تردید نزدیک وواقع‌شدنی می‌دانیم

يَوْمَ تَكُونُ ٱلسَّمَآءُ كَٱلْمُهْلِ ﴿٨﴾

روزی‌که آسمان مانند مس وطلا وسایر فلزهای گداخته‌شده مذاب می‌شود

وَتَكُونُ ٱلْجِبَالُ كَٱلْعِهْنِ ﴿٩﴾

وکوه‌ها از نظر سبکی مانند پشم‌ها می‌شوند. ولا يسٔل حميمحميما

وَلَا يَسْـَٔلُ حَمِيمٌ حَمِيمًۭا ﴿١٠﴾

وهیچ خویشاوندی از حال خویشاوندش نمی‌پرسد، زیرا هرکس به خویشتن مشغول است. صفحه ۱ از ۵ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

يُبَصَّرُونَهُمْ ۚ يَوَدُّ ٱلْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِى مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍۭ بِبَنِيهِ ﴿١١﴾

هر انسانی به خویشاوندش نشان داده می‌شود وبر او پوشیده نمی‌ماند، با این وجود به‌سبب هراس زیاد، هیچ‌کس از هیچ‌کس دیگر نمی‌پرسد، وکسی‌که مستحق جهنم است دوست دارد که به جای خویش فرزندانش را برای عذاب پیش کند. وصحبته وأخيه

وَصَـٰحِبَتِهِۦ وَأَخِيهِ ﴿١٢﴾

وهمسر وبرادرش را فدیه دهد

وَفَصِيلَتِهِ ٱلَّتِى تُـْٔوِيهِ ﴿١٣﴾

وفامیل‌های نزدیکش را فدیه بدهد، همان کسانی‌که در سختی‌ها کنارش بودند

وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًۭا ثُمَّ يُنجِيهِ ﴿١٤﴾

وتمام انسان‌ها وجن‌ها وهر آنچه را در روی زمین است فدیه بدهد، تا رها شود واز عذاب جهنم نجات یابد

كَلَّآ ۖ إِنَّهَا لَظَىٰ ﴿١٥﴾

امر چنانکه این جنایتکار آرزو می‌کند نیست، زیرا آتش آخرت زبانه وشعله می‌کشد. نزاعة للش و

نَزَّاعَةًۭ لِّلشَّوَىٰ ﴿١٦﴾

از حرارت واشتعال زیاد پوست سر را به شدت برمی‌کند. تدعوا من أدبر وتولى

تَدْعُوا۟ مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّىٰ ﴿١٧﴾

هرکس را که از حق روی گردانده، واز آن دور شده است وبه آن ایمان نیاورده وعمل نکرده است

وَجَمَعَ فَأَوْعَىٰٓ ﴿١٨﴾

ومال جمع کرده، ودر انفاق از آن در راه الله بخل ورزیده است فرا می‌خواند

۞ إِنَّ ٱلْإِنسَـٰنَ خُلِقَ هَلُوعًا ﴿١٩﴾

به‌راستی‌که انسان بسیار حریص آفریده شده است

إِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ جَزُوعًۭا ﴿٢٠﴾

هرگاه آسیبی همچون بیماری یا فقر به او رسد کم‌صبر است. صفحه ۲ از ۵ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

وَإِذَا مَسَّهُ ٱلْخَيْرُ مَنُوعًا ﴿٢١﴾

وهرگاه فراخ‌حالی وثروت که می‌پسندد به او رسد، برای بخشش آن در راه الله بسیار منع‌کننده است

إِلَّا ٱلْمُصَلِّينَ ﴿٢٢﴾

جز نمازگزاران، که از این صفات نکوهیده پاک هستند

ٱلَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ دَآئِمُونَ ﴿٢٣﴾

همان کسانی‌که بر نمازشان مواظبت می‌کنند، واز آن غافل نمی‌شوند، وآن را در وقتی که برایشقمشخص شده است برپا می‌دارند

وَٱلَّذِينَ فِىٓ أَمْوَٰلِهِمْ حَقٌّۭ مَّعْلُومٌۭ ﴿٢٤﴾

وهمان کسانی‌که سهمی مشخص ومفروض در اموال‌شان است

لِّلسَّآئِلِ وَٱلْمَحْرُومِ ﴿٢٥﴾

وآن را به کسی‌که از آنها تقاضا کند، وبه کسی‌که از آنها تقاضا نکند وبه هر سببی از روزی محروم شده است می‌پردازند

وَٱلَّذِينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ ٱلدِّينِ ﴿٢٦﴾

وهمان کسانی‌که روز قیامت را تصدیق می‌کنند، روزی‌که الله هرکس را متناسب با عملش جزا می‌دهد

وَٱلَّذِينَ هُم مِّنْ عَذَابِ رَبِّهِم مُّشْفِقُونَ ﴿٢٧﴾

وهمان کسانی‌که با وجود اعمال صالحی که پیش فرستاده‌اند از عذاب پروردگارشان می‌ترسند. إن عذاب ربهم غير مأمون

إِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُونٍۢ ﴿٢٨﴾

به‌راستی‌که عذاب پروردگارشان امر ترسناکی است که هیچ عاقلی از آن ایمن نیست

وَٱلَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَـٰفِظُونَ ﴿٢٩﴾

وهمان کسانی‌که عورت‌های‌شان را با پوشاندن ودورکردن از فواحش حفظ می‌کنند

إِلَّا عَلَىٰٓ أَزْوَٰجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَـٰنُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ ﴿٣٠﴾

مگر از همسران‌شان یا کنیزانی که در اختیار دارند، که در بهره‌بردن از آنها از طریق جماع یا غير آن مورد سرزنش نیستند. صفحه ۳ از ۵ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

فَمَنِ ٱبْتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلْعَادُونَ ﴿٣١﴾

پس کسانی‌که بهره‌بردن از غیر همسران وکنیزان را بجویند، اینها همان متجاوزان از حدود الله هستند

وَٱلَّذِينَ هُمْ لِأَمَـٰنَـٰتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَٰعُونَ ﴿٣٢﴾

وهمان‌ها که از اموال واسرار وسایر اموری که بر آن امین قرار داده شده‌اند، واز پیمان‌های‌شان که با مردم پیمان بسته‌اند محافظت می‌کنند، ودر امانت‌های‌شان خیانت نمی‌کنند، وپیمان‌های‌شان را نمی‌شکنند

وَٱلَّذِينَ هُم بِشَهَـٰدَٰتِهِمْ قَآئِمُونَ ﴿٣٣﴾

وکسانی که بر ادای شهادت هایشان به طور شایسته، متعهد هستند وخویشاوندی ودشمنی در اداى آن تأثیرى نمى گذارد

وَٱلَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ ﴿٣٤﴾

وهمان‌ها که با ادای نمازهای‌شان در وقت مخصوص آن، وبا طهارت وطمأنینه، بر نمازها مداومت می‌کنند، وهیچ‌چیز آنها را از نماز غافل نمی‌سازد

أُو۟لَـٰٓئِكَ فِى جَنَّـٰتٍۢ مُّكْرَمُونَ ﴿٣٥﴾

کسانی‌که صفات مذکور را دارند، به‌سبب نعمت‌هایی جاویدان، ونگاه کردن به وجه گرامی الله که به آن می‌رسند در بهشت‌ها مورد اکرام واحترام هستند

فَمَالِ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ قِبَلَكَ مُهْطِعِينَ ﴿٣٦﴾

ای رسول- به چه سبب این مشرکان شتابان به‌سوی تو می‌آیند وتو را تکذیب می‌کنند؟!

عَنِ ٱلْيَمِينِ وَعَنِ ٱلشِّمَالِ عِزِينَ ﴿٣٧﴾

گروه گروه تو را از راست وچپ احاطه می‌کنند

أَيَطْمَعُ كُلُّ ٱمْرِئٍۢ مِّنْهُمْ أَن يُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيمٍۢ ﴿٣٨﴾

آیا هر یک از آنها آرزو دارد که الله او را وارد بهشت پرنعمت کند، واز نعمت‌هایی جاویدانش برخوردار شود، درحالی‌که بر کفرش باقی است؟!

كَلَّآ ۖ إِنَّا خَلَقْنَـٰهُم مِّمَّا يَعْلَمُونَ ﴿٣٩﴾

امر آن‌گونه که تصور کردند نیست؛ زیرا ما آنها را از آنچه می‌شناسند آفریدیم. به تحقیق آنها را از آب پستی آفریده‌ایم، پس آنها ضعیفانی هستند که مالک هیچ سود وزیانی برای خودشان نیستند، پس چگونه تکبر می‌ورزند؟!

فَلَآ أُقْسِمُ بِرَبِّ ٱلْمَشَـٰرِقِ وَٱلْمَغَـٰرِبِ إِنَّا لَقَـٰدِرُونَ ﴿٤٠﴾

الله متعال به ذات بزرگوارشان که پروردگار مشرق ها ومغرب های خورشید وماه وسایر ستارگان هستند، سوگند یاد فرموده که ما توانا هستیم. صفحه ۴ از ۵ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

عَلَىٰٓ أَن نُّبَدِّلَ خَيْرًۭا مِّنْهُمْ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ ﴿٤١﴾

از نابودی آنها وآوردن کسانی دیگر به جای آنها که از الله فرمان‌برداری کنند، ناتوان نیستیم، وهرگاه این کار را اراده کنیم مغلوب نمی‌شویم

فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا۟ وَيَلْعَبُوا۟ حَتَّىٰ يُلَـٰقُوا۟ يَوْمَهُمُ ٱلَّذِى يُوعَدُونَ ﴿٤٢﴾

پس - ای رسول- آنها را واگذار تا در باطل وگمراهی خویش غوطه‌ور شوند، ودر زندگی دنیا بازی کنند تا اینکه روز قیامت را که در قرآن به آن وعده داده شده‌اند ملاقات کنند

يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ ٱلْأَجْدَاثِ سِرَاعًۭا كَأَنَّهُمْ إِلَىٰ نُصُبٍۢ يُوفِضُونَ ﴿٤٣﴾

روزی‌که شتابان از قبرهای‌شان خارج می‌شوند گویی به‌سوی پرچمی با هم مسابقه می‌دهند

خَـٰشِعَةً أَبْصَـٰرُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌۭ ۚ ذَٰلِكَ ٱلْيَوْمُ ٱلَّذِى كَانُوا۟ يُوعَدُونَ ﴿٤٤﴾

درحالی‌که چشمان‌شان فرو افتاده، وذلتی آنها را می‌پوشاند، این همان روزی است که در دنیا به آن وعده داده می‌شدند، اما اهمیتی به آن نمی‌دادند. صفحه ۵ از ۵ moc.hgelp