تفسیر الروم — Ar-Room (30)

الٓمٓ ﴿١﴾

غُلِبَتِ ٱلرُّومُ ﴿٢﴾

فارس روم را شکست داد

فِىٓ أَدْنَى ٱلْأَرْضِ وَهُم مِّنۢ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ ﴿٣﴾

در نزدیک‌ترین سرزمین شام به سرزمین‌های فارس، وپس از پیروزی فارس بر آنها، به زودی روم بر آنها چیره خواهند شد

فِى بِضْعِ سِنِينَ ۗ لِلَّهِ ٱلْأَمْرُ مِن قَبْلُ وَمِنۢ بَعْدُ ۚ وَيَوْمَئِذٍۢ يَفْرَحُ ٱلْمُؤْمِنُونَ ﴿٤﴾

در زمانی‌که کمتر از سه سال، وبیشتر از ده سال نیست. تمام امور قبل وبعد پیروزی روم از آن الله است، وروزی‌که روم بر فارس پیروز می‌شود مؤمنان شاد می‌شوند

بِنَصْرِ ٱللَّهِ ۚ يَنصُرُ مَن يَشَآءُ ۖ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ ﴿٥﴾

به‌سبب یاری روم توسط الله شاد می‌شوند زیرا آنها اهل کتاب هستند، الله هرکس را بخواهد بر هرکس که بخواهد پیروز می‌گرداند، واو تعالی ذات شکست‌ناپذیری است که هرگز مغلوب نمی‌شود ونسبت به بندگان مؤمن خویش بسیار مهربان است

وَعْدَ ٱللَّهِ ۖ لَا يُخْلِفُ ٱللَّهُ وَعْدَهُۥ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ ﴿٦﴾

این پیروزی وعده اى از جانب الله متعال بود واو به هيچ وجه خلاف وعده نمى كند وبا محقق شدن آن، مؤمنان به وعده ی یاری الهی، یقین بیشتری پیدا می کنند، اما بیشتر مردم به سبب کفرشان این امر را درک نمی کنند

يَعْلَمُونَ ظَـٰهِرًۭا مِّنَ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَهُمْ عَنِ ٱلْـَٔاخِرَةِ هُمْ غَـٰفِلُونَ ﴿٧﴾

ایمان واحکام شریعت را نمی‌شناسند، وفقط ظاهری از زندگی دنیا را که به کسب معاش وساختن تمدن مادی مربوط است می‌شناسند، اما از آخرت که سرای زندگی حقیقی است رویگردان هستند، وبه آن اهمیت نمی‌دهند. م

أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا۟ فِىٓ أَنفُسِهِم ۗ مَّا خَلَقَ ٱللَّهُ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَآ إِلَّا بِٱلْحَقِّ وَأَجَلٍۢ مُّسَمًّۭى ۗ وَإِنَّ كَثِيرًۭا مِّنَ ٱلنَّاسِ بِلِقَآئِ رَبِّهِمْ لَكَـٰفِرُونَ ﴿٨﴾

آیا این مشرکان تکذیب کننده، در خویشتن نیندیشیده اند که پروردگار چگونه آن ها را آفریده وآراسته است. الله متعال آسمان ها وزمين وچيزهايى كه در ميان آن دو است را به حق آفريده وآن ها را بیهوده نیافریده، وبرای بقای آن ها مدتی معین، مشخص کرده، ولی بسیاری از مردم به دیدار پروردگارشان در روز قیامت، باور ندارند واز این رو با انجام عمل صالح ومورد رضایت پروردگار، برای معاد آماده نمی شوند. صفحه ۱ از ۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

أَوَلَمْ يَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَيَنظُرُوا۟ كَيْفَ كَانَ عَـٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۚ كَانُوٓا۟ أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةًۭ وَأَثَارُوا۟ ٱلْأَرْضَ وَعَمَرُوهَآ أَكْثَرَ مِمَّا عَمَرُوهَا وَجَآءَتْهُمْ رُسُلُهُم بِٱلْبَيِّنَـٰتِ ۖ فَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَـٰكِن كَانُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ﴿٩﴾

آیا اینها در زمین نگشته‌اند تا بیندیشند سرانجام امت‌های تکذیب‌کننده پیش از آنها چگونه بوده است، درحالی‌که آن امت‌ها از اینها نیرومندتر بودند، وزمین را برای کشاورزی وآبادانی زیر ورو کردند، وآن را بیشتر از اینها آباد کردند، ورسولان‌شان با دلایل وحجت‌های آشکار بر توحید الله آمدند اما تکذیب کردند، پس الله بر آنها ستم نکرد وقتی آنها را نابود ساخت، بلکه خود آنها به‌سبب کفرشان با قرار دادن خویش در معرض نابودی، بر خویشتن ستم می‌کردند

ثُمَّ كَانَ عَـٰقِبَةَ ٱلَّذِينَ أَسَـٰٓـُٔوا۟ ٱلسُّوٓأَىٰٓ أَن كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَـٰتِ ٱللَّهِ وَكَانُوا۟ بِهَا يَسْتَهْزِءُونَ ﴿١٠﴾

سپس کسانی‌که با شرک به الله وانجام گناهان، مرتکب اعمال بدی شدند، سرانجام بسیار بدی داشتند؛ زیرا آیات الله را تکذیب کردند، وبه تمسخر وریشخند می‌گرفتند

ٱللَّهُ يَبْدَؤُا۟ ٱلْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ﴿١١﴾

الله آفرینش را بدون نمونۀ قبلی آغاز می‌کند، سپس آن را از بین می‌برد، سپس آن را بازمی‌گرداند، آن‌گاه در روز قیامت برای حسابرسی وجزا فقط به‌سوی او بازگردانده می‌شوید

وَيَوْمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يُبْلِسُ ٱلْمُجْرِمُونَ ﴿١٢﴾

وروزی‌که قیامت برپا می‌شود مجرمان از رحمت الله نومید می‌شوند، وآرزوی‌شان از بین می‌رود؛ چون دلیل آنها بر کفر بر الله بریده می‌شود

وَلَمْ يَكُن لَّهُم مِّن شُرَكَآئِهِمْ شُفَعَـٰٓؤُا۟ وَكَانُوا۟ بِشُرَكَآئِهِمْ كَـٰفِرِينَ ﴿١٣﴾

واز شریکان‌شان - که آنها را در دنیا عبادت می‌کردند- کسانی ندارند که برای نجات آنها از عذاب شفاعت کنند، وخودشان به شریکان خویش کافر می‌شوند، زیرا وقتی‌که به آنها نیاز دارند دست از یاری‌شان می‌کشند وهمگی در نابودی یکسان هستند

وَيَوْمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يَوْمَئِذٍۢ يَتَفَرَّقُونَ ﴿١٤﴾

وروزی‌که قیامت برپا می‌گردد مردم براساس اعمالی‌که در دنیا داشتند جزای متفاوتی دارند، برخی از آنها به علیین بالا برده می‌شوند، وبرخی دیگر به اسفل السافلین افکنده می‌شوند

فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ فَهُمْ فِى رَوْضَةٍۢ يُحْبَرُونَ ﴿١٥﴾

اما کسانی‌که به الله ایمان آورده‌اند واعمال صالح وپسندیده نزد او تعالی انجام داده‌اند، از نعمت‌هایی جاویدانی که در بهشت به آنها می‌رسد وهرگز پایان نمی‌یابد شادمان هستند

وَأَمَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَكَذَّبُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَا وَلِقَآئِ ٱلْـَٔاخِرَةِ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ فِى ٱلْعَذَابِ مُحْضَرُونَ ﴿١٦﴾

واما کسانی‌که به الله کفر ورزیده‌اند، وآیات نازل‌شدۀ ما بر رسولمان، ورستاخیز وحسابرسی را تکذیب کرده‌اند، در عذاب حاضر، وهمنشین آن عذاب می‌شوند. صفحه ۲ از ۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

فَسُبْحَـٰنَ ٱللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ وَحِينَ تُصْبِحُونَ ﴿١٧﴾

پس تسبیح الله را بگویید آن‌گاه که در وقت شب داخل می‌شوید؛ یعنی وقت دو نماز: مغرب وعشاء، وتسبیح او تعالی را بگویید آن‌گاه که در وقت صبح داخل می‌شوید؛ یعنی وقت نماز فجر. ي

وَلَهُ ٱلْحَمْدُ فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَعَشِيًّۭا وَحِينَ تُظْهِرُونَ ﴿١٨﴾

وتمام ستایش‌ها، تنها از آن او سبحانه است؛ در آسمان‌ها فرشتگان او را می‌ستایند، ودر زمین مخلوقاتش او را می‌ستایند، واو را آن‌گاه که به شامگاه داخل می‌شوید یعنی وقت نماز عصر تسبیح بگویید، وتسبیح او را بگویید آن‌گاه که در وقت ظهر داخل می‌شوید

يُخْرِجُ ٱلْحَىَّ مِنَ ٱلْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ ٱلْمَيِّتَ مِنَ ٱلْحَىِّ وَيُحْىِ ٱلْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ وَكَذَٰلِكَ تُخْرَجُونَ ﴿١٩﴾

زنده را از مرده درمی‌آورد، مانند اینکه انسان را از نطفه، وجوجه را از تخم بیرون می‌آورد؛ ومرده را از زنده درمی‌آورد، مثل اینکه نطفه را از انسان، وتخم را از ماکیان خارج می‌سازد. وزمین را پس از خشکی آن با فروفرستادن باران ورویانیدن گیاهان زنده می‌گرداند، وهمچنان‌که زمین را با رویانیدن گیاهان زنده می‌گرداند شما نیز برای حسابرسی وجزا از قبرهای‌تان درآورده می‌شوید

وَمِنْ ءَايَـٰتِهِۦٓ أَنْ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٍۢ ثُمَّ إِذَآ أَنتُم بَشَرٌۭ تَنتَشِرُونَ ﴿٢٠﴾

واز آیات بزرگ ودال بر قدرت ویگانگی الله متعال این است که: اصل شما را -ای مردم- از خاک آفرید، آنگاه که پدرتان را از آن خلق کرد. سپس شما به گونه ای گشتید که با زاد وولد، افزايش يافته ودر مشرق ومغرب زمین منتشر شدید

وَمِنْ ءَايَـٰتِهِۦٓ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَٰجًۭا لِّتَسْكُنُوٓا۟ إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةًۭ وَرَحْمَةً ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍۢ لِّقَوْمٍۢ يَتَفَكَّرُونَ ﴿٢١﴾

لقوم يتفك رون ونیز از آیات بزرگ ودلالت‌کنندۀ او تعالی بر قدرت ویگانگی او این است که - ای مردان- از جنس خود شما همسرانی برای‌تان آفرید تا به‌سبب هم‌جنسی نفس‌های‌تان به آنها آرام گیرد، ومیان شما وآنها محبت ومهربانی قرار داد، به‌راستی‌که در این مورد برهان‌ها ودلالت‌های آشکاری است برای مردمی که می‌اندیشند؛ زیرا آنها هستند که از به‌کارانداختن عقل‌های‌شان فایده می‌برند

وَمِنْ ءَايَـٰتِهِۦ خَلْقُ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَٱخْتِلَـٰفُ أَلْسِنَتِكُمْ وَأَلْوَٰنِكُمْ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍۢ لِّلْعَـٰلِمِينَ ﴿٢٢﴾

واز جمله نشانه‌های بزرگ ودلالت‌کنندۀ الله بر قدرت ویگانگی او تعالی: آفرینش آسمان‌ها وزمین، واختلاف زبان‌های شما، واختلاف رنگ‌های‌تان است، به‌راستی‌که در این موارد برهان‌ها ودلالت‌هایی برای اهل علم وبصیرت است

وَمِنْ ءَايَـٰتِهِۦ مَنَامُكُم بِٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ وَٱبْتِغَآؤُكُم مِّن فَضْلِهِۦٓ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍۢ لِّقَوْمٍۢ يَسْمَعُونَ ﴿٢٣﴾

واز جمله آیات بزرگ ودلالت‌کنندۀ الله بر قدرت ویگانگی او تعالی: خوابتان در شب وروز است تا از خستگی کارها استراحت کنید، واز آیات او تعالی این است که روز را برای‌تان قرار داد تا در آن برای جستجوی روزی از پروردگارتان، پراکنده شوید، به‌راستی‌که در این مورد برهان‌ها ودلالت‌هایی است برای مردمی که با تدبر وپذیرش، گوش فرا می‌دهند. صفحه ۳ از ۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

وَمِنْ ءَايَـٰتِهِۦ يُرِيكُمُ ٱلْبَرْقَ خَوْفًۭا وَطَمَعًۭا وَيُنَزِّلُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ فَيُحْىِۦ بِهِ ٱلْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَآ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍۢ لِّقَوْمٍۢ يَعْقِلُونَ ﴿٢٤﴾

لٔايت لقوم يعقلون واز جمله آیات بزرگ ودلالت‌کنندۀ الله بر قدرت ویگانگی او تعالی این است که: برق را در آسمان برای‌تان نشان می‌دهد، وترس از صاعقه‌ها وامید به باران را یکجا در آن برای‌تان فراهم می‌آورد، وآب باران را از آسمان برای‌تان فرو می‌فرستد، آن‌گاه زمین را پس از اینکه خشک بود با گیاهانی که در آن می‌رویاند زنده می‌گرداند. به‌راستی‌که در این مورد برهان‌ها ودلالت‌های آشکاری است برای مردمی که می‌اندیشند، آن‌گاه با آنها بر رستاخیز پس از مرگ برای حسابرسی وجزا راهنمایی می‌شوند

وَمِنْ ءَايَـٰتِهِۦٓ أَن تَقُومَ ٱلسَّمَآءُ وَٱلْأَرْضُ بِأَمْرِهِۦ ۚ ثُمَّ إِذَا دَعَاكُمْ دَعْوَةًۭ مِّنَ ٱلْأَرْضِ إِذَآ أَنتُمْ تَخْرُجُونَ ﴿٢٥﴾

واز جمله آیات بزرگ ودلالت‌کنندۀ الله بر قدرت ویگانگی او تعالی: برپایی آسمان بدون سقوط، وزمین بدون انهدام، به فرمان او سبحانه است، سپس وقتی او سبحانه شما را با دمیدن فرشته در صور از زمین فراخواند به‌ناگاه از قبرهای‌تان برای حسابرسی وجزا درمی‌آیید.ل

وَلَهُۥ مَن فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۖ كُلٌّۭ لَّهُۥ قَـٰنِتُونَ ﴿٢٦﴾

وفرمانروایی وآفرینش وتقدیر هر مخلوقی که در آسمان‌ها ودر زمین است فقط برای او تعالی است. تمام مخلوقات الله که در آسمان‌ها وزمین هستند از او تعالی اطاعت می‌کنند وتسلیم فرمانش هستند

وَهُوَ ٱلَّذِى يَبْدَؤُا۟ ٱلْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ ۚ وَلَهُ ٱلْمَثَلُ ٱلْأَعْلَىٰ فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ ﴿٢٧﴾

واو سبحانه ذاتی است که آفرینش را بدون نمونۀ قبلی آغاز می‌کند، سپس آن را پس از نابود کردنش بازمی‌گرداند، وبازگرداندن از آغاز کردن آسان‌تر است، وهر یک از این دو بر او تعالی آسان است زیرا او تعالی هر وقت چیزی را اراده کند به او می‌فرماید: (کن: باش) به‌ناگاه موجود می‌شود، ودر هر یک از صفات جلال و کمال که به آن توصیف می‌شود صفت برتر از آن اوست، واو تعالی ذات شکست‌ناپذیری است که مغلوب نمی‌شود، ودر آفرینش وتدبیرش بسیار دانا است

ضَرَبَ لَكُم مَّثَلًۭا مِّنْ أَنفُسِكُمْ ۖ هَل لَّكُم مِّن مَّا مَلَكَتْ أَيْمَـٰنُكُم مِّن شُرَكَآءَ فِى مَا رَزَقْنَـٰكُمْ فَأَنتُمْ فِيهِ سَوَآءٌۭ تَخَافُونَهُمْ كَخِيفَتِكُمْ أَنفُسَكُمْ ۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلْـَٔايَـٰتِ لِقَوْمٍۢ يَعْقِلُونَ ﴿٢٨﴾

ای مشرکان- الله مثالی برگرفته از خودتان برای شما زده است: آیا از میان بردگان وغلام‌های‌تان شریکی دارید که در اموال‌تان به صورت یکسان با شما مشارکت کنند، وبترسید که اموال‌تان را با شما تقسیم کنند چنان‌که یکی از شما از شریک آزادش می‌ترسد که مالش را با او قسمت کند؟ آیا برای خودتان این کار را از بردگان‌تان راضی می‌شوید؟ بدون تردید بر این کار راضی نمی‌شوید، پس الله سزاوارتر است به اینکه از میان مخلوقات وبندگانش شریکی در فرمانروایی خویش نداشته باشد. همانند بیان این مثال‌ها وغیر آن حجت‌ها ودلایل گوناگون را برای مردمی که می‌اندیشند بیان می‌کنیم، زیرا آنها هستند که از این موارد بهره می‌برند

بَلِ ٱتَّبَعَ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓا۟ أَهْوَآءَهُم بِغَيْرِ عِلْمٍۢ ۖ فَمَن يَهْدِى مَنْ أَضَلَّ ٱللَّهُ ۖ وَمَا لَهُم مِّن نَّـٰصِرِينَ ﴿٢٩﴾

سبب گمراهی آنان، نبود دلیل کافی وعدم بیان آن ها نیست، بلکه سبب آن، پیروی از هوا وهوس، تقلید از پدرانشان وجهل نسبت به حق الهی بر آنان، می باشد. پس فردی که الله متعال او را گمراه کرده؛ چه کسی می تواند او را به هدایت كند؟! هیچ کس نمی تواند او را توفیق دهد، ویارانی ندارند که عذاب الهی را از آنان دور کنند. صفحه ۴ از ۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًۭا ۚ فِطْرَتَ ٱللَّهِ ٱلَّتِى فَطَرَ ٱلنَّاسَ عَلَيْهَا ۚ لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ ٱللَّهِ ۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلْقَيِّمُ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ ﴿٣٠﴾

پس - ای رسول- تو وکسانی‌که همراه تو هستند به دینی که الله روی تو را به‌سوی آن گرداند روی آورید، واز تمام ادیان به‌سوی آن متمایل شوید، همان دین اسلام که مردم به صورت طبیعی به آن تمایل دارند. هیچ تغییری برای آفرینش الله وجود ندارد. این است دین راستی‌که هیچ انحرافی در آن نیست، اما بیشتر مردم نمی‌دانند که دین حقیقی همین دین است

۞ مُنِيبِينَ إِلَيْهِ وَٱتَّقُوهُ وَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَلَا تَكُونُوا۟ مِنَ ٱلْمُشْرِكِينَ ﴿٣١﴾

وبا توبه از گناهان‌تان به‌سوی او سبحانه بازگردید، وبا اجرای اوامر واجتناب از نواهی او تعالی از او بترسید، ونماز را به کامل‌ترین وجه برپا دارید، واز مشرکان که با فطرت مخالفت می‌کنند وهمراه الله دیگران را در عبادت خویش شریک می‌گردانند نباشید

مِنَ ٱلَّذِينَ فَرَّقُوا۟ دِينَهُمْ وَكَانُوا۟ شِيَعًۭا ۖ كُلُّ حِزْبٍۭ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ ﴿٣٢﴾

واز مشرکان که دین‌شان را تغییر دادند، وبه بخشی از آن ایمان آوردند، وبه بخشی دیگر کفر ورزیدند، وبه گروه‌ها واحزاب تقسیم شدند، وهر حزب از آنها با باطلی که بر آن هستند شادمان‌هستند نباشید کهرتنها خودشان را بر حق، ودیگران را بر باطل می‌پندارند

وَإِذَا مَسَّ ٱلنَّاسَ ضُرٌّۭ دَعَوْا۟ رَبَّهُم مُّنِيبِينَ إِلَيْهِ ثُمَّ إِذَآ أَذَاقَهُم مِّنْهُ رَحْمَةً إِذَا فَرِيقٌۭ مِّنْهُم بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ ﴿٣٣﴾

ووقتی آسیبی مانند بیماری یا فقر یا قحطی به مشرکان برسد با تضرع وپناه‌بردن وبازگشت به پروردگارشان سبحانه، تنها او را می‌خوانند تا مصیبتی را که به آنها رسیده است از آنها برطرف سازد، سپس وقتی با کشف مصیبت بر آنها مهربانی می‌کند، به‌ناگاه گروهی از آنها به شریک‌قرار دادن دیگران همراه الله در دعا بازمی‌گردند

لِيَكْفُرُوا۟ بِمَآ ءَاتَيْنَـٰهُمْ ۚ فَتَمَتَّعُوا۟ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ ﴿٣٤﴾

چون به نعمت‌های الله - از جمله نعمت زدودن آسیب- کفر ورزیدند وبه آنچه در این زندگی در برابرشان بود برخوردار شدند به زودی در روز قیامت به چشمان خویش خواهند دید که در گمراهی آشکاری بوده‌اند. أم أنزلنا عليهم سلطنا فهو يتكلم بما كانوا به يشركون

أَمْ أَنزَلْنَا عَلَيْهِمْ سُلْطَـٰنًۭا فَهُوَ يَتَكَلَّمُ بِمَا كَانُوا۟ بِهِۦ يُشْرِكُونَ ﴿٣٥﴾

چه چیزی آنها را به شرک به الله فراخواند درحالی‌که هیچ دلیلی نداشتند؟! زیرا هیچ حجت ودلیلی از کتابی بر آنها فرو نفرستادیم تا بر شرک خویش به الله بر آن استدلال کنند، وخودشان نیز کتابی ندارند که از شرک آنها سخن بگوید، ودرستی کفری را که بر آن بودند برای‌شان تأیید کند

وَإِذَآ أَذَقْنَا ٱلنَّاسَ رَحْمَةًۭ فَرِحُوا۟ بِهَا ۖ وَإِن تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌۢ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ إِذَا هُمْ يَقْنَطُونَ ﴿٣٦﴾

وهرگاه یکی از نعمت‌های خویش مانند سلامتی وثروت را به مردم بچشانیم بیش از حد شاد می‌گردند وتکبر می‌ورزند، واگر به‌سبب گناهانی که مرتکب شده‌اند بیماری وفقری که آنها را غمگین می‌سازد به آنها برسد، به‌ناگاه از رحمت الله مأیوس می‌گردند، واز برطرف‌شدن آسیبی که آنها را اندوهگین ساخته است نومید می‌شوند

أَوَلَمْ يَرَوْا۟ أَنَّ ٱللَّهَ يَبْسُطُ ٱلرِّزْقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقْدِرُ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍۢ لِّقَوْمٍۢ يُؤْمِنُونَ ﴿٣٧﴾

آیا ندیده‌اند که الله رزق وروزی را برای هر یک از بندگانش که بخواهد برای امتحان او می‌گشاید که آیا شکر می‌گزارد یا ناسپاسی می‌کند؟ وآن را برای هر یک از آنها که بخواهد برای آزمایش تنگ می‌گرداند که آیا صبر می‌کند یا خشم می‌گیرد؟! به‌راستی‌که در گستراندن روزی برای برخی، وتنگ‌گردانیدن آن برای برخی، صفحه ۵ از ۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر برای مؤمنان دلالت‌هایی بر لطف ورحمت الله است

فَـَٔاتِ ذَا ٱلْقُرْبَىٰ حَقَّهُۥ وَٱلْمِسْكِينَ وَٱبْنَ ٱلسَّبِيلِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌۭ لِّلَّذِينَ يُرِيدُونَ وَجْهَ ٱللَّهِ ۖ وَأُو۟لَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُفْلِحُونَ ﴿٣٨﴾

پس -ای مسلمان- به خویشاوندان خود چنان که شایسته است، نیکی كن وبا آنان در ارتباط باش، وبه نیازمندان برای رفع نیازشان کمک کن، وبه مسافر غریبی که در راه مانده، یاری رسان. بخشش در امور ذکر شده برای کسانی که رضایت الهی را می خواهند، بهتر است. کسانی که این کمک ها را انجام داده واین حقوق را ادا می کنند؛ همان رستگارانی هستند که به بهشت مطلوبشان دست یافته واز عذابی که می ترسند؛ نجات می یابند

وَمَآ ءَاتَيْتُم مِّن رِّبًۭا لِّيَرْبُوَا۟ فِىٓ أَمْوَٰلِ ٱلنَّاسِ فَلَا يَرْبُوا۟ عِندَ ٱللَّهِ ۖ وَمَآ ءَاتَيْتُم مِّن زَكَوٰةٍۢ تُرِيدُونَ وَجْهَ ٱللَّهِ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُضْعِفُونَ ﴿٣٩﴾

وپاداش اموالی که به یکی از مردم می‌پردازید به این هدف که همراه مال اضافه‌ای آن را بازگرداند نزد الله افزایش نمی‌یابد، وآنچه از اموال‌تان را که به کسی بدهید تا نیازی را با آن برطرف سازد وبا آن وجه الله را اراده کنید، نه جایگاه وپاداشی از جانب مردم؛ اینها هستند که مزدشان نزد الله افزوده می‌شود

ٱللَّهُ ٱلَّذِى خَلَقَكُمْ ثُمَّ رَزَقَكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ۖ هَلْ مِن شُرَكَآئِكُم مَّن يَفْعَلُ مِن ذَٰلِكُم مِّن شَىْءٍۢ ۚ سُبْحَـٰنَهُۥ وَتَعَـٰلَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ ﴿٤٠﴾

وتعل عما يشركون ى فقط الله همان ذاتی است که شما را به تنهایی آفرید، سپس به شما روزی داد، سپس شما را می‌میراند سپس شما را برای رستاخیز زنده می‌گرداند، آیا از میان بت‌های‌تان که آنها را به جای او تعالی عبادت می‌کنید کسی هست که ذره‌ای از این موارد را انجام دهد؟! او سبحانه از آنچه که مشرکان می‌گویند وباور دارند برتر و منزه است

ظَهَرَ ٱلْفَسَادُ فِى ٱلْبَرِّ وَٱلْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِى ٱلنَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعْضَ ٱلَّذِى عَمِلُوا۟ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ﴿٤١﴾

به سبب گناهان مردم، در دریا وخشکی، فساد وتباهی از جمله خشکسالی، کم بارانی، فراوانی بیماری ها وامراض واگیردار، پدیدار گشته است تا الله متعال سزای برخی از اعمال بدشان را در زندگی دنیا به آنان بچشاند، باشد که توبه کرده وبه سوی او بازگردند

قُلْ سِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَٱنظُرُوا۟ كَيْفَ كَانَ عَـٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلُ ۚ كَانَ أَكْثَرُهُم مُّشْرِكِينَ ﴿٤٢﴾

ای رسول- به این مشرکان بگو: در زمین بگردید، وبیندیشید که سرانجام امت‌های تکذیب‌کننده پیش از شما چگونه بوده است؟ به تحقیق که سرانجام بدی داشته‌اند، بیشتر آنها به الله مشرک بودند، ودیگران را همراه او عبادت می‌کردند، پس به‌سبب شریک‌قرار دادن برای الله نابود شدند

فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ ٱلْقَيِّمِ مِن قَبْلِ أَن يَأْتِىَ يَوْمٌۭ لَّا مَرَدَّ لَهُۥ مِنَ ٱللَّهِ ۖ يَوْمَئِذٍۢ يَصَّدَّعُونَ ﴿٤٣﴾

پس - ای رسول- به‌سوی دین راست اسلام که هیچ انحرافی در آن نیست روی آور پیش از آن‌که روز قیامت بیاید که وقتی فرا رسد هیچ بازگرداننده‌ای ندارد، در آن روز مردم تقسیم می‌شوند: گروهی از آنها در بهشت نعمت داده می‌شوند، وگروهی در جهنم عذاب می‌شوند

مَن كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُۥ ۖ وَمَنْ عَمِلَ صَـٰلِحًۭا فَلِأَنفُسِهِمْ يَمْهَدُونَ ﴿٤٤﴾

هرکس بر الله کفر ورزد، زیان کفرش - یعنی جاودانگی در جهنم- به خودش بازمی‌گردد، وکسانی که اعمال صالح انجام دهند وبا آن وجه الله را بجویند ورود به بهشت وبهره‌مندی از نعمت‌های آن را برای خودشان فراهم آورده‌اند وبرای همیشه در آن می‌مانند. صفحه ۶ از ۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

لِيَجْزِىَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ مِن فَضْلِهِۦٓ ۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلْكَـٰفِرِينَ ﴿٤٥﴾

تا به کسانی که به الله ایمان آورده اند واعمال نیک وپسندیده ی الهی انجام می دهند، از روی فضل واحسانش، پاداش دهد. به راستی او بی باوران به خود و پیامبرانش را دوست ندارد، بلکه به شدیدترین شیوه بر آنان خشم می گیرد وبه زودی آنان را در قیامت عذاب می دهد

وَمِنْ ءَايَـٰتِهِۦٓ أَن يُرْسِلَ ٱلرِّيَاحَ مُبَشِّرَٰتٍۢ وَلِيُذِيقَكُم مِّن رَّحْمَتِهِۦ وَلِتَجْرِىَ ٱلْفُلْكُ بِأَمْرِهِۦ وَلِتَبْتَغُوا۟ مِن فَضْلِهِۦ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿٤٦﴾

ولعل كم تشكرون واز آیات بزرگ ودلالت‌کنندۀ الله بر قدرت ویگانگی او: این است که بادها را می‌فرستد که نزدیکی نزول باران را به بندگان مژده می‌دهند، و- ای مردم- تا از رحمت خویش با گیاهان وخیر وبرکت وگشایشی که پس از باران حاصل می‌شود به شما بچشاند، وتا اینکه به ارادۀ او کشتی‌ها در دریا به حرکت درآیند، وبه این هدف که با تجارت در دریا از فضل او بجویید، وامید است که شکر نعمت‌های الله را به جای آورید تا از آن برای‌تان بیفزاید

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ رُسُلًا إِلَىٰ قَوْمِهِمْ فَجَآءُوهُم بِٱلْبَيِّنَـٰتِ فَٱنتَقَمْنَا مِنَ ٱلَّذِينَ أَجْرَمُوا۟ ۖ وَكَانَ حَقًّا عَلَيْنَا نَصْرُ ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿٤٧﴾

و- ای رسول- پیش از تو رسولانی را به‌سوی امت‌های‌شان فرستاده‌ایم، که با دلایل وبرهان‌های دلالت‌کننده بر راستگویی ما نزدشان آمدند، اما آنچه را که رسولان‌شان آوردند تکذیب کردند، آن‌گاه از کسانی‌که بدی‌ها را مرتکب شدند انتقام گرفتیم، وآنها را با عذاب خویش نابود کردیم، ورسولان ومؤمنان به آنها را از نابودی نجات دادیم، ونجات‌ ویاری مؤمنان حقی است که آن را بر خویشتن واجب کرده‌ایم

ٱللَّهُ ٱلَّذِى يُرْسِلُ ٱلرِّيَـٰحَ فَتُثِيرُ سَحَابًۭا فَيَبْسُطُهُۥ فِى ٱلسَّمَآءِ كَيْفَ يَشَآءُ وَيَجْعَلُهُۥ كِسَفًۭا فَتَرَى ٱلْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلَـٰلِهِۦ ۖ فَإِذَآ أَصَابَ بِهِۦ مَن يَشَآءُ مِنْ عِبَادِهِۦٓ إِذَا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ ﴿٤٨﴾

الله متعال همان ذاتی است که بادها را به حرکت در می آورد ومی فرستد، سپس این بادها، ابرها را بر می انگیزند ومی جنبانند، سپس آن را به صورت اندک یا زیاد، هر طورى که بخواهد در آسمان می گستراند، وآن را به قطعاتی تبدیل می کند، سپس -ای تماشاگر- باران را می بینی که از وسط این ابرها بیرون می آید. وهر گاه باران را با رحمت خويش براى یکی از (سرزمين هاى) بندگانش که می خواهد، برساند، آنان را با نازل شدن باران، شاد می گردند، چرا که روییدن گیاهان مورد نیاز خود وحیواناتشان را در پی دارد. وإن كانوا من قبل أن ينزل عليهم من قبله لمبلسين

وَإِن كَانُوا۟ مِن قَبْلِ أَن يُنَزَّلَ عَلَيْهِم مِّن قَبْلِهِۦ لَمُبْلِسِينَ ﴿٤٩﴾

وبه تحقیق پیش از آن‌که الله باران را بر آنها فرو فرستد از نزول آن بر خودشان نومید بودند

فَٱنظُرْ إِلَىٰٓ ءَاثَـٰرِ رَحْمَتِ ٱللَّهِ كَيْفَ يُحْىِ ٱلْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَآ ۚ إِنَّ ذَٰلِكَ لَمُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰ ۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ ﴿٥٠﴾

پس - ای رسول- به آثار باران که الله آن را رحمتی برای بندگانش می‌فرستد بنگر، که چگونه الله زمین را پس از اینکه خشک وسخت بود با رویانیدن انواع گیاهان زنده می‌گرداند، همانا کسی‌که این زمین خشکیده را زنده گردانید همان ذاتی است که مردگان را زنده برمی‌انگیزاند، واو بر هر چیزی تواناست، وهیچ‌چیز او را ناتوان نمی‌سازد. ر ولئن أ رسلنا ريحا فرأ وه مص ف الظلوا من بعده يكفرون

وَلَئِنْ أَرْسَلْنَا رِيحًۭا فَرَأَوْهُ مُصْفَرًّۭا لَّظَلُّوا۟ مِنۢ بَعْدِهِۦ يَكْفُرُونَ ﴿٥١﴾

واگر بر کشتزارها وگیاهان‌شان بادی بفرستیم که آن را تباه سازد، آن‌گاه کشتزارهای‌شان را پس از اینکه سبز بود زردرنگ ببینند به‌طور قطع پس از مشاهدۀ آنها نعمت‌های سابق الله را با وجود فراوانی آنها ناسپاسی می‌کنند. صفحه ۷ از ۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

فَإِنَّكَ لَا تُسْمِعُ ٱلْمَوْتَىٰ وَلَا تُسْمِعُ ٱلصُّمَّ ٱلدُّعَآءَ إِذَا وَلَّوْا۟ مُدْبِرِينَ ﴿٥٢﴾

پس همان‌گونه که تو نه می‌توانی صدایت را به گوش مردگان برسانی ونه به گوش کران، درحالی‌که از تو دور شده‌اند تا بیشتر از شنیدن صدای تو جلوگیری کنند، همچنین نمی‌توانی هرکسی را که شبیه اینها در رویگردانی وبهره‌نبردن باشد هدایت کنی

وَمَآ أَنتَ بِهَـٰدِ ٱلْعُمْىِ عَن ضَلَـٰلَتِهِمْ ۖ إِن تُسْمِعُ إِلَّا مَن يُؤْمِنُ بِـَٔايَـٰتِنَا فَهُم مُّسْلِمُونَ ﴿٥٣﴾

وتو نمی‌توانی کسی را که از راه راست گمراه شده است با رساندن صدای خویش به گوش او آن‌گونه که سودمند واقع شود به پیمودن راه درست راهنمایی کنی، تو تنها می‌توانی کسی را که به آیات ما ایمان می‌آورد بشنوانی، زیرا اوست که از سخنان تو بهره می‌برد، وآنها در برابر فرمان ما تسلیم وفروتن هستند

۞ ٱللَّهُ ٱلَّذِى خَلَقَكُم مِّن ضَعْفٍۢ ثُمَّ جَعَلَ مِنۢ بَعْدِ ضَعْفٍۢ قُوَّةًۭ ثُمَّ جَعَلَ مِنۢ بَعْدِ قُوَّةٍۢ ضَعْفًۭا وَشَيْبَةًۭ ۚ يَخْلُقُ مَا يَشَآءُ ۖ وَهُوَ ٱلْعَلِيمُ ٱلْقَدِيرُ ﴿٥٤﴾

ای مردم- الله همان ذاتی است که شما را از آبی ناچیز آفرید، سپس بعد از ناتوانی کودکی‌تان قدرت مردانگی را قرار داد، سپس بعد از قدرت مردانگی، ناتوانی سالخوردگی وفرتوتی را قرار داد، الله آنچه از ناتوانی وقدرت را که بخواهد می‌آفریند، واو تعالی از هر چیزی آگاه است، وهیچ‌چیز بر او پوشیده نمی‌ماند، وذات توانایی است که هیچ‌چیز او را ناتوان نمی‌سازد

وَيَوْمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يُقْسِمُ ٱلْمُجْرِمُونَ مَا لَبِثُوا۟ غَيْرَ سَاعَةٍۢ ۚ كَذَٰلِكَ كَانُوا۟ يُؤْفَكُونَ ﴿٥٥﴾

وروزی‌که قیامت برپا می‌شود مجرمان سوگند یاد می‌کنند که جز لحظه‌ای در قبرهای‌شان نمانده‌اند. همان‌گونه که از دانستن مدت ماندن خویش در قبرهای‌شان گمراه شدند در دنیا نیز از حقیقت گمراه بودند

وَقَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْعِلْمَ وَٱلْإِيمَـٰنَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِى كِتَـٰبِ ٱللَّهِ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْبَعْثِ ۖ فَهَـٰذَا يَوْمُ ٱلْبَعْثِ وَلَـٰكِنَّكُمْ كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ ﴿٥٦﴾

تعلمون وپیامبران وفرشتگانی که الله متعال به آنان علم بخشيده بود، گفتند: بی گمان شما طبق آنچه که الله در علم سابق خویش نوشته است، از روز آفرینش تان تا روز برانگیختنتان که آن را انکار کردید، ماندگار بوديد، واین روزی است که مردم از گورهایشان برانگیخته می شوند، اما شما نمی دانستید که رستاخیز واقع می شود، و آن را انکار کردید

فَيَوْمَئِذٍۢ لَّا يَنفَعُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ مَعْذِرَتُهُمْ وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ ﴿٥٧﴾

پس روزی‌که الله مخلوقات را برای حسابرسی وجزا برمی‌انگیزد عذرهای دروغین ستمکاران سودی به آنها نمی‌رساند، وراضی کردن الله با توبه وبازگشت به‌سوی او تعالی از آنها خواسته نمی‌شود؛ چون فرصت این کار گذشته است

وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِى هَـٰذَا ٱلْقُرْءَانِ مِن كُلِّ مَثَلٍۢ ۚ وَلَئِن جِئْتَهُم بِـَٔايَةٍۢ لَّيَقُولَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا مُبْطِلُونَ ﴿٥٨﴾

وبه تحقیق که در این قرآن- برای عنایت به مردم- هرگونه مثالی آورده‌ایم؛ تا حق از باطل برای‌شان مشخص شود، و- ای رسول- اگر دلیلی بر راستگویی خویش بیاوری به‌طور قطع کسانی‌که به الله کفر ورزیده‌اند خواهند گفت: شما در آنچه که آورده‌اید جز بر باطل نیستید. صفحه ۸ از ۹ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

كَذَٰلِكَ يَطْبَعُ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِ ٱلَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ ﴿٥٩﴾

مانند زدن این مهر بر دل‌های اینها که هرگاه آیه‌ای برای‌شان بیاید به آن ایمان نمی‌آورند، الله بر دل‌های تمام کسانی‌که نمی‌دانند آنچه برای‌شان آورده‌ای حقیقت است، مهر می‌نهد. ق

فَٱصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ ٱللَّهِ حَقٌّۭ ۖ وَلَا يَسْتَخِفَّنَّكَ ٱلَّذِينَ لَا يُوقِنُونَ ﴿٦٠﴾

پس - ای رسول- در برابر قومت که تو را تکذیب می‌کنند شکیبایی پیشه کن، زیرا وعدۀ الله بر پیروزی وقدرت‌یافتن تو، حقیقت ثابتی است که هیچ تردیدی در آن راه ندارد، ونباید کسانی‌که به برانگیخته‌شدن خویش یقین ندارند، تو را به عجله‌ وعدم صبر وادار کنند. صفحه ۹ از ۹ moc.hgelp