Təfsir Al-Hijr (15) — الحجر

الٓر ۚ تِلْكَ ءَايَـٰتُ ٱلْكِتَـٰبِ وَقُرْءَانٍۢ مُّبِينٍۢ ﴿١﴾

رُّبَمَا يَوَدُّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَوْ كَانُوا۟ مُسْلِمِينَ ﴿٢﴾

Allah tərəfindən nazil edilməsinə dəlalət edən, Allahın vəhdaniyyətini, dini əmrləri və qadağaları açıq-aydın izah edən Quran ayələridir. Qiyamət günü kafirlər, peyğəmbərlərin dünyada ikən onları xəbərdar etdiklərinin həqiqət olduğunu və onların dünyada batil yol üzərində olduqlarını anladıqda özlərinin, müsəl­man olma­la­rını arzulayacaq­lar

ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا۟ وَيَتَمَتَّعُوا۟ وَيُلْهِهِمُ ٱلْأَمَلُ ۖ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ ﴿٣﴾

Ey Peyğəbmər! Yalan sayan kimsələri tərk et, qoy onlar dünyada bir müddət heyvan kimi yeyib-içsinlər, fani dünya həyatının ləzzətləri ilə əylənsinlər və xam xə­yal­larla başlarını qatıb, iman gətirib, saleh əməllər etdməkdən yayınsınlar. Onlar, Qiyamət günü Allahın hüzuruna cəm olduqda,özlərinin ziyan içində olduqlarınıbiləcəklər

وَمَآ أَهْلَكْنَا مِن قَرْيَةٍ إِلَّا وَلَهَا كِتَابٌۭ مَّعْلُومٌۭ ﴿٤﴾

Biz, məhv etdiyimiz hər bir zalın di­yarın, Allah qatında əvvəlcədən təyin edilmiş mə­lum bir vaxtı vardır. Həlak onlara əvvəlcədən təyin edilmiş vaxtdan nə bir an tez gələr, nə də ki, gecikər. ما تسبق من أمة أجلها وما يستٔخرون

مَّا تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَهَا وَمَا يَسْتَـْٔخِرُونَ ﴿٥﴾

Heç bir ümmətin həlakı əvvəlcədən təyin edilmiş vaxtdan öncə gəlməz, nə də, həmin vaxt ərsəyə çatdıqda, gecikməz. Elə buna görə də, zalimlər, Allahın onlara əzabı geçikdirməsinə aldanmasınlar

وَقَالُوا۟ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِى نُزِّلَ عَلَيْهِ ٱلذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌۭ ﴿٦﴾

Məkkə müşrikləri Peyğəmbərə (sallallahu aleyhi və səlləm) belə dedilər: "Ey özü­nə Zikr na­zil edildiyini idda edən kimsə! Doğru­dan da,sən bu iddianla də­li­sən və dəlillər kimi hərəkət edirsən!

لَّوْ مَا تَأْتِينَا بِٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّـٰدِقِينَ ﴿٧﴾

Kaşki göndərilmiş peyğəmbər olduğuna və bizə əzab gələcəyi barədə verdiyin xəbərin doğruluğuna şahidlik edəcək bir mələk gətirəydin. بلغ Qur’an · Təfsir

مَا نُنَزِّلُ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةَ إِلَّا بِٱلْحَقِّ وَمَا كَانُوٓا۟ إِذًۭا مُّنظَرِينَ ﴿٨﴾

Uca Allah, onların mələklərin gəlməsi haqqında irəli sürdükləri fikirlərinə cavab olaraq belə buyurdu: "Biz mələkləri ancaq əzabla həlak olma vaxtınız yetişdikdə, müəyyən hikmət üçün endiri­rik. Əgər Biz, mələkləri göndərsək və onlar bundan sonra da iman gətirməsələr, bu za­man kafirlərə möhlət ve­ril­məz. Əksinə, əzab onlara daha tez bir vaxta gələr!"

إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا ٱلذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُۥ لَحَـٰفِظُونَ ﴿٩﴾

Şübhəsiz ki, bu Quranı insanlara bir öyüd-nəsihət olaraq Muhəmmədin (sallallahu aleyhi və səlləm) qəlbinə Biz na­zil etdik, əlbəttə, Biz də onu hər cür artırılıb-əskiltmədən, təbdildən və təhrifdən qo­ruya­ca­ğıq!"

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ فِى شِيَعِ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿١٠﴾

Ey Peyğəmbər! Biz səndən öncə də küfür edən əv­vəlki mil­lət­lərə elçilər göndər­mişdik, onlar da özlərinə göndərilən peyğəmbərləri yalançı hesab etdilər. Ümmətinin səni yalançı hesab etməsində heç də peyğəmbərlərin birincisi deyilsən. وما يأتيهم من رسول إلا كانوا به يستهزءون

وَمَا يَأْتِيهِم مِّن رَّسُولٍ إِلَّا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ ﴿١١﴾

Küfür edən əv­vəlki mil­lət­lər, özlərinə göndərilən peyğəmbərləri yalançı sayıb, onlara istehza etdilər

كَذَٰلِكَ نَسْلُكُهُۥ فِى قُلُوبِ ٱلْمُجْرِمِينَ ﴿١٢﴾

Biz o əvvəlki millətlərin qəlblərinə peyğəmbərləri yalançı hesab etməyi saldığımız kimi, eyni şəkildə, üz çevirib, inadkarlıq etdiklərinə görə onu Məkkə müşriklərin qəlblərinə də salarıq

لَا يُؤْمِنُونَ بِهِۦ ۖ وَقَدْ خَلَتْ سُنَّةُ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿١٣﴾

Onlar hələ də Muhəmməd Peyğəmbərə (sallallahu aleyhi və səlləm) nazil edilən bu Qu­rana inan­mır­lar. Halbuki Allahın əvvəlki ümmətlərdən peyğəmbərlərin gətirdiklərini yalan sayanların necə həlak etməsi xəbər onlara gəlib çatmışdır. Elə isə qoyyalan sayanlar səndən ibrət alsınlar

وَلَوْ فَتَحْنَا عَلَيْهِم بَابًۭا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ فَظَلُّوا۟ فِيهِ يَعْرُجُونَ ﴿١٤﴾

O yalan sayanlar, inadkar insanlardır. Haqq onlara açıq-aydın dəlillərlə bəlli olsa, hətta onlar üçün göydən bir qapı aç­saydıq və onlar dayan­ma­dan oraya qalxsaydılar:

لَقَالُوٓا۟ إِنَّمَا سُكِّرَتْ أَبْصَـٰرُنَا بَلْ نَحْنُ قَوْمٌۭ مَّسْحُورُونَ ﴿١٥﴾

yenə də inanmayıb: "Göz­lərimiz du­manlıdır, əksinə, bizim gördüyümüz şeylər sehrin təsirindəndir, daha doğ­­ru­su biz sehr­‐ lən­mi­şik" – deyər­lər. بلغ Qur’an · Təfsir

وَلَقَدْ جَعَلْنَا فِى ٱلسَّمَآءِ بُرُوجًۭا وَزَيَّنَّـٰهَا لِلنَّـٰظِرِينَ ﴿١٦﴾

Biz, insanların səfərdə ikən səhra və dənizin zülmətlərində yolu tapmaları üçün səmada əzəmətli ulduzlar ya­rat­dıq və onların bununla uca Allahın qüdrətini dərk etsinlər deyə, göy üzünü səmaya baxan insanlar üçün ulduzlarla bəzədik. وحفظنها من كل شيطن رجيم

وَحَفِظْنَـٰهَا مِن كُلِّ شَيْطَـٰنٍۢ رَّجِيمٍ ﴿١٧﴾

Göy üzünü Allahın rəhmətindən qovulmuş hər bir şey­tan­dan mü­hafizə etdik

إِلَّا مَنِ ٱسْتَرَقَ ٱلسَّمْعَ فَأَتْبَعَهُۥ شِهَابٌۭ مُّبِينٌۭ ﴿١٨﴾

Yalnız mələklər toplumunu gizlincə dinləyib və buna görə də ona alovlu bir cisim yetişib onu yandırıb ya­xan şeytan və cin bundan müstəsnadır

وَٱلْأَرْضَ مَدَدْنَـٰهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَٰسِىَ وَأَنۢبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ شَىْءٍۢ مَّوْزُونٍۢ ﴿١٩﴾

Biz, insanların yer üzündə qərar tutub yaşamaları üçün oranı döşəyərək sərdik. Yeri üzünün onları yırğalamamasından ötrü orada möhkəm dağlar yaratdıq və Allahın hikmətinə müvafiq olaraq yer üzündə müəyyən ölçüdə göz oxşayan bit­ki­‐ lərin hər nö­vündən yetişdirdik. وجعلنا لكم فيها معيش ومن لستمله برزقين

وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَـٰيِشَ وَمَن لَّسْتُمْ لَهُۥ بِرَٰزِقِينَ ﴿٢٠﴾

Ey İnsanlar! Dünya həyatında olduğunuz müddətcə orada həm sizin üçün, həm də si­zin ruzi vermədik­lə­riniz insanların və heyvanların dolanmasıüçün yeyiləcək və içiləcək vasitələriyaratdıq

وَإِن مِّن شَىْءٍ إِلَّا عِندَنَا خَزَآئِنُهُۥ وَمَا نُنَزِّلُهُۥٓ إِلَّا بِقَدَرٍۢ مَّعْلُومٍۢ ﴿٢١﴾

İnsan və heyvanların faydalandığı hər şeyi var etməyi və insanları onunla faydalandırmağa qadir olan yalnız Bizik. Biz, var etdiyimiz hər bir şeyi hikmətimizin və iradəmizin tələbinə müvafiq olaraq yalnız mü­əyyən bir öl­çü­də var edirik

وَأَرْسَلْنَا ٱلرِّيَـٰحَ لَوَٰقِحَ فَأَنزَلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ فَأَسْقَيْنَـٰكُمُوهُ وَمَآ أَنتُمْ لَهُۥ بِخَـٰزِنِينَ ﴿٢٢﴾

Biz, küləklər göndərib buludları bir yerə cəm etdik. Cəm olan buludlardan yağmuru yağdırdıq və sizləri bu yağmur suyu ilə suladıq. Ey İnsanlar! Bu suyun yer üzündə bulaq olub, yerdən qaynayıb çıxması üçün onu bir yerə toplayan siz deyilsiniz. Onu bir yerə toplayıb saxlayan yalnız Uca Allahdır

وَإِنَّا لَنَحْنُ نُحْىِۦ وَنُمِيتُ وَنَحْنُ ٱلْوَٰرِثُونَ ﴿٢٣﴾

Şübhəsiz ki, Biz ölüləri yoxdan var edərək həm öldükdən sonra onları yenidən di­ril­dən, həm də dirilərin əcəli çatdıqda onları öldürən həm də ki, yerə və yer üzərində olan hər bir şeyə va­ris olub əbədi qalan da Bizik! بلغ Qur’an · Təfsir

وَلَقَدْ عَلِمْنَا ٱلْمُسْتَقْدِمِينَ مِنكُمْ وَلَقَدْ عَلِمْنَا ٱلْمُسْتَـْٔخِرِينَ ﴿٢٤﴾

Əlbəttə, sizdən əvvəl dünyaya gəlib, dünyasını dəyişənləri də və sizdən sonra kimlərin bu dünyaya dəlib-gedəcəyini də bilirik. Bundan heç bir şey Bizə gizli qalmaz

وَإِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَحْشُرُهُمْ ۚ إِنَّهُۥ حَكِيمٌ عَلِيمٌۭ ﴿٢٥﴾

Ey Peyğəmbər! Həqiqətən, Rəbbin Qiyamət günü yaxşılıq edən kimsələrin mükafatını, pislik edən kimsələrin də cəzasını vermək üçün onla­rı bir yerə toplayacaqdır. Şübhəsiz ki O, işlərində hikmət və elm sahibidir. Ona heç bir şeyi gizli qalmaz

وَلَقَدْ خَلَقْنَا ٱلْإِنسَـٰنَ مِن صَلْصَـٰلٍۢ مِّنْ حَمَإٍۢ مَّسْنُونٍۢ ﴿٢٦﴾

Biz Adəmi toxunduqda saxsı kimi səs çıxaran quru palçıqdan yaratdıq. Adəmin yaradıldığı palçıq, üzün müddət qaldığı üçün rənği qara, qoxusu dəyişmiş bir palçıq idi

وَٱلْجَآنَّ خَلَقْنَـٰهُ مِن قَبْلُ مِن نَّارِ ٱلسَّمُومِ ﴿٢٧﴾

Biz cinlərin babasını, Adəmi - aleyhissəlam - yaratmazdan daha öncə hərarəti olduqca şiddətli olan alovdan yaratmışdıq

وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّى خَـٰلِقٌۢ بَشَرًۭا مِّن صَلْصَـٰلٍۢ مِّنْ حَمَإٍۢ مَّسْنُونٍۢ ﴿٢٨﴾

Ey Peyğəmbər! Bir zaman Rəbbin mə­lək­lərə və onlarla birğə olan iblisə: "Mən, toxun­duqda saxsı kimi səs çıxa­ran, üzün müddət qaldığı üçün rənği qara və qoxusu dəyişmiş qu­ru palçıqdan bir bəşər yarada­cağam" - dediyini xatırla! فإذا سويته ونفخت فيه من روحى فقعواله سجدين

فَإِذَا سَوَّيْتُهُۥ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِى فَقَعُوا۟ لَهُۥ سَـٰجِدِينَ ﴿٢٩﴾

Mən ona surətini düzəldib, kamil bir biçimdə yaratdıqda, siz, əmrimə tabe olaraq, onu salamlamaq üçün ona səcdə edin!

فَسَجَدَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ ﴿٣٠﴾

Mələklər Rəbbinin əmrinə tabe oldular və Rəbbi onlara əmr etdiyi kimi hamısə ona səcdə etdilər

إِلَّآ إِبْلِيسَ أَبَىٰٓ أَن يَكُونَ مَعَ ٱلسَّـٰجِدِينَ ﴿٣١﴾

Lakin İblis - mələklərlə birgə olsada, amma bu işdə onlarla birgə olmadı - mələklərlə bir yerdə Adəmə səcdə etməkdən imtina etdi

قَالَ يَـٰٓإِبْلِيسُ مَا لَكَ أَلَّا تَكُونَ مَعَ ٱلسَّـٰجِدِينَ ﴿٣٢﴾

İblis Adəmə səcdə etməkdən imtina etdikdən sonra, uca Allah ona belə dedi: "Mənim əmrimə tabe olaraq Adəmə səcdə edən mələklərlə birgə səcdə etməyə sənə mane olan və səni, əmrimə asi olmağa sövq etdirən nədir?" بلغ Qur’an · Təfsir قال لم أكن لأسجدلبشر خلقته من صلصل من حمإ مسنون

قَالَ لَمْ أَكُن لِّأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُۥ مِن صَلْصَـٰلٍۢ مِّنْ حَمَإٍۢ مَّسْنُونٍۢ ﴿٣٣﴾

İblis lovğalanaraq dedi: Mənim, üzün müddət qaldığı üçün rənği qara və qoxusu dəyişmiş qu­ru palçıqdan yaratdığın bir bəşərə səcdə etməyim doğru olmaz!"

قَالَ فَٱخْرُجْ مِنْهَا فَإِنَّكَ رَجِيمٌۭ ﴿٣٤﴾

Bu zaman Uca Allah İblisə belə buyurdu:"Cənnətdən çıx!Artıq sən rəh­mətimdən qovuldun!

وَإِنَّ عَلَيْكَ ٱللَّعْنَةَ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلدِّينِ ﴿٣٥﴾

Qiyamət gününə qə­dər üzərində lənə­t ola­caq­dır və rəhmətimdən də qovulacaqsan!"

قَالَ رَبِّ فَأَنظِرْنِىٓ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ ﴿٣٦﴾

İblis dedi: Ey Rəbbim! Məxluqatın yenidən diriləcəkləri günə qədər mənə möhlət ver və o vaxta qədər məni öldürmə!"

قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ ٱلْمُنظَرِينَ ﴿٣٧﴾

Uca Allah ona belə buyurdu: "Elə isə sən, əcəli gecikdirilib möhlət verilən­lərdənsən

إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْوَقْتِ ٱلْمَعْلُومِ ﴿٣٨﴾

Bütün məxluqatın öldüyü,surun ilk üfürldüyü günə qədər!"

قَالَ رَبِّ بِمَآ أَغْوَيْتَنِى لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٣٩﴾

İblis dedi: "Ey Rəbbim! Sən məni yoldan çıxartdığına görə, mən də yer üzündə on­lara pis işləri gözəl göstərib onların ha­mı­‐ sınıdoğru yoldan az­dıracağam!

إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ ٱلْمُخْلَصِينَ ﴿٤٠﴾

Yalnız Sənə ibadət etmək üçün seçdiyin qul­larından başqa!" قال هذا صرط على مستقيم

قَالَ هَـٰذَا صِرَٰطٌ عَلَىَّ مُسْتَقِيمٌ ﴿٤١﴾

Allah dedi: "Bu, Mənə tə­­rəf gə­ti­rib çıxaran düz yoldur

إِنَّ عِبَادِى لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَـٰنٌ إِلَّا مَنِ ٱتَّبَعَكَ مِنَ ٱلْغَاوِينَ ﴿٤٢﴾

Şübhəsiz ki, yalnız sənə tabe olan az­ğın­lar­dan başqa, mə­nim ixlaslı qullarım üzə­rində onları azdırmaq üçün sənin heç bir gücün-güvvətin və hökmranlığın olmaz!". بلغ Qur’an · Təfsir وإ ن جهن م لموعدهم أجمعين

وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٤٣﴾

Həqiqətən, Cəhənnəm iblisin və ona tabe olan azğınların ha­mısına vəd olunmuş yer­dir. لها سبعةأبوب لكل باب منهم جزءمقسوم

لَهَا سَبْعَةُ أَبْوَٰبٍۢ لِّكُلِّ بَابٍۢ مِّنْهُمْ جُزْءٌۭ مَّقْسُومٌ ﴿٤٤﴾

Cəhənnəmin yeddi qapısı var­dır. Cəhənnəm əhli Cəhənnəmə o qapılardan daxil olarlar. O qapılarının hər birdən iblisə tabe onlardan sayları əvvəlcədən müəy­yən edilmiş kimsələr Cəhənnəmə daxil olacaqlar

إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى جَنَّـٰتٍۢ وَعُيُونٍ ﴿٤٥﴾

Uca Allahın əmrlərini yerinə yetirib, qadağalarından çəkinərək Ondan qorxan müttəqilər cənnətlərdə və bulaqlar başında olacaqlar

ٱدْخُلُوهَا بِسَلَـٰمٍ ءَامِنِينَ ﴿٤٦﴾

Cənnətə daxil olarkən onlara deyiləcək: "Oraya müsibətlərdən sağ-sala­mat və qorxulu şeylərdən xatircəmliklə da­xil olun!" ونزعنا ما فى صدورهم من غل إخونا عل سرر متقبلين

وَنَزَعْنَا مَا فِى صُدُورِهِم مِّنْ غِلٍّ إِخْوَٰنًا عَلَىٰ سُرُرٍۢ مُّتَقَـٰبِلِينَ ﴿٤٧﴾

Biz onların qəlblərindəki kin-kü­durət və düşmənçilik hisslərini çıxarıb kənar et­dik. On­lar taxtlar üstündə oturub bir- birilərinə baxan və bir-birilərini sevən qar­daş­lar ola­caq­lar. لا يمسهم فيها نصب وما هم منها بمخرجين

لَا يَمَسُّهُمْ فِيهَا نَصَبٌۭ وَمَا هُم مِّنْهَا بِمُخْرَجِينَ ﴿٤٨﴾

Onlara orada heç bir yor­ğunluq toxunmayacaq və on­lar ora­­dan çıxarıl­mayacaqlar. Əksinə, orada əbədi qalacaqlar

۞ نَبِّئْ عِبَادِىٓ أَنِّىٓ أَنَا ٱلْغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ ﴿٤٩﴾

Ey Peyğəmbər! Qullarımdan Mənə tövbə edənləri ba­ğışlayıb, rəhm edəcəyimi onlara bildir

وَأَنَّ عَذَابِى هُوَ ٱلْعَذَابُ ٱلْأَلِيمُ ﴿٥٠﴾

Əzabım isə ağrılı-acılı əzab­olduğunu onlara bildir ki, qoy Mənə tövbə edib bağışlamama nail olub və əzabımdan xatircəm olsunlar! ونبئهم عن ضيف إبرهيم

وَنَبِّئْهُمْ عَن ضَيْفِ إِبْرَٰهِيمَ ﴿٥١﴾

Onlara, İbrahimə - aleyhissəlam - oğlan övladı ilə müjdələmək və Lut qövmünü həlak etmək üçün gələn mələk qo­naq­ları barə­sində də xəbər ver! بلغ Qur’an · Təfsir إذ دخلواعليه فقالواسلما قال إنا منكم وجلون

إِذْ دَخَلُوا۟ عَلَيْهِ فَقَالُوا۟ سَلَـٰمًۭا قَالَ إِنَّا مِنكُمْ وَجِلُونَ ﴿٥٢﴾

Onlar İbrahimin yanına daxil olduqda ona: "Sənə salam olsun!" – de­di­lər. İbrahim də onlara daha gözəl bir şəkildə salam qaytardı və onların bəşər övladından olduqlarını zənn edərək onların yemələri üçün onlara qızarmış bir buzov gətirdi. İbrahim də qonaqların yeməyə əl uzatmadıqlarını görüb dedi: "Doğrusu, biz sizdən qorxuruq!". قالوالا توجل إنا نبشرك بغلم عليم

قَالُوا۟ لَا تَوْجَلْ إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَـٰمٍ عَلِيمٍۢ ﴿٥٣﴾

Mələklərdən olan elçilər İbrahimə: "Qorxma! Biz sənə, səni sevindirəcək bir xəbər verəcəyik. Sənin bilikli bir oğlan övladın olacaqdır!" – dedilər

قَالَ أَبَشَّرْتُمُونِى عَلَىٰٓ أَن مَّسَّنِىَ ٱلْكِبَرُ فَبِمَ تُبَشِّرُونَ ﴿٥٤﴾

İbrahim –mələklərin, onun bir oğlan övladı olacağı müjdələməsinə təəccüb edərək– olara dedi: "Qocalıq mə­ni haq­ladığı bir vaxtda mənə oğlan övladımın olacağı ilə müj­də ve­rir­si­niz? Məni nə ilə müjdələ­yirsiniz?"

قَالُوا۟ بَشَّرْنَـٰكَ بِٱلْحَقِّ فَلَا تَكُن مِّنَ ٱلْقَـٰنِطِينَ ﴿٥٥﴾

Mələklərdən olan elçilər İbrahimə dedilər: "Biz sənə heç bir şəkk-şübhə olmayan həqi­qət­lə müjdə veririk. Səni müjdələdiyimiz şey barədə əsla ümidsizliyə qapananlardan olma!"

قَالَ وَمَن يَقْنَطُ مِن رَّحْمَةِ رَبِّهِۦٓ إِلَّا ٱلضَّآلُّونَ ﴿٥٦﴾

İbrahim mələklərə belə cavab verdi: "Allahın doğru yol­­undan azan­lardan başqa, Rəb­bi­nin mər­həmətindən kim ümidini üzər?!"

قَالَ فَمَا خَطْبُكُمْ أَيُّهَا ٱلْمُرْسَلُونَ ﴿٥٧﴾

İbrahim mələklərə dedi: "Bir deyin görək, sizi Uca Allah yanından buraya gətirən səbəb nədir?"

قَالُوٓا۟ إِنَّآ أُرْسِلْنَآ إِلَىٰ قَوْمٍۢ مُّجْرِمِينَ ﴿٥٨﴾

Mələklərdən olan elçilər İbrahimə dedilər: "Allah bizi fəsadı və şəri çox böyük olan Lut qövmünü məhv etmək üçün göndərdi!"

إِلَّآ ءَالَ لُوطٍ إِنَّا لَمُنَجُّوهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٥٩﴾

Ancaq Lutun ailəsi və ona tabe olan möminlər bu əzabdan müstəsnadırlar. Onlara əsla əzab olunmaz. Biz onların hamısını bu əzabdan salamat edə­cəyik!

إِلَّا ٱمْرَأَتَهُۥ قَدَّرْنَآ ۙ إِنَّهَا لَمِنَ ٱلْغَـٰبِرِينَ ﴿٦٠﴾

Yalnız Lutun arvadından baş­qa.Biz onun geridə əzab içində qa­lan­lardan ol­ma­sına hökm verdik!". بلغ Qur’an · Təfsir

فَلَمَّا جَآءَ ءَالَ لُوطٍ ٱلْمُرْسَلُونَ ﴿٦١﴾

Göndərilən elçi mələklər kişi simasında Lut əhlinin ya­nı­na gəl­dik­ləri zaman قال إنكم قوم م نكرون

قَالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌۭ مُّنكَرُونَ ﴿٦٢﴾

Lut - aleyhissəlam - onlara dedi: "Biz sizi tanımadığımız bir qövmdənsiniz!". قالوابل جئنك بما كانوافيه يمترون

قَالُوا۟ بَلْ جِئْنَـٰكَ بِمَا كَانُوا۟ فِيهِ يَمْتَرُونَ ﴿٦٣﴾

Mələklərdən olan elçilər Luta dedilər: "Ey Lut! Qorxma, biz sənin ya­nına qövmünün şübhə et­diyi onları məhv edəcək əzab ilə gəl­mi­şik

وَأَتَيْنَـٰكَ بِٱلْحَقِّ وَإِنَّا لَصَـٰدِقُونَ ﴿٦٤﴾

Biz sənin yanına zarafat olmayan, doğru bir xə­bərlə gəl­mişik. Şübhəsiz ki, biz sənə verdiyimiz xəbərdə doğru danı­şanlarıq

فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍۢ مِّنَ ٱلَّيْلِ وَٱتَّبِعْ أَدْبَـٰرَهُمْ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنكُمْ أَحَدٌۭ وَٱمْضُوا۟ حَيْثُ تُؤْمَرُونَ ﴿٦٥﴾

Gecədən bir müddət keçdikdən sonra ailəni götürərək yola çıx və səndə onların ar­xa­sın­ca get. Sizdən heç kəs onların başına nə gəldiyini görmək üçün çevri­lib arxaya bax­ma­sın. Beləliklə də, Allahın sizə getmənizi əmr etdiyi yerə qədər irəliləyib gedin!"

وَقَضَيْنَآ إِلَيْهِ ذَٰلِكَ ٱلْأَمْرَ أَنَّ دَابِرَ هَـٰٓؤُلَآءِ مَقْطُوعٌۭ مُّصْبِحِينَ ﴿٦٦﴾

Biz Luta üçün əzəldən yazdığımız əmri, sübh çağı o qövmün sonuncusu da həlak olana qədər kökü kəsi­lərək hamısı məhv olacaqlarını vəhy edərək bildirdik

وَجَآءَ أَهْلُ ٱلْمَدِينَةِ يَسْتَبْشِرُونَ ﴿٦٧﴾

Sədum əhalisi, Lutun qonaqları ilə fahişə əməli etmək ümüdü ilə sevinərək onun yanına gəl­di­lər

قَالَ إِنَّ هَـٰٓؤُلَآءِ ضَيْفِى فَلَا تَفْضَحُونِ ﴿٦٨﴾

Lut onlara belə dedi: "Bunlar mə­nim qo­naq­la­rımdır. Onlara etmək istədiyiniz şeylə məni bia­bır et­mə­yin!

وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَلَا تُخْزُونِ ﴿٦٩﴾

Bu fahişə əməldən əlçəkərək Allahdan qorxun və bu iyrənc əməlinizlə mə­nihör­mət­dən salmayın!"

قَالُوٓا۟ أَوَلَمْ نَنْهَكَ عَنِ ٱلْعَـٰلَمِينَ ﴿٧٠﴾

Qövmü ona dedi: "Məgər biz sənə hər hansı bir kimsəni qo­naq sax­lamağı qada­ğan et­mə­mi­şdikmi?" بلغ Qur’an · Təfsir

قَالَ هَـٰٓؤُلَآءِ بَنَاتِىٓ إِن كُنتُمْ فَـٰعِلِينَ ﴿٧١﴾

Lut - aleyhissəlam - qonaqlarının qarşısında özünə üzr qazandıraraq onlara belə dedi: "Bunlar mənim, sizə zövcə ola biləcək qızlarım­dır! Əgər şəhvətinizi ödəmək istəyir­siniz­sə, on­larla evlənin!" لعمرك إن هم لفى سكرتهم يعمهون

لَعَمْرُكَ إِنَّهُمْ لَفِى سَكْرَتِهِمْ يَعْمَهُونَ ﴿٧٢﴾

EyPeyğəmbər!Sənin ca­nına and olsun ki,Lutun qövmü şəhvətlərinin tüğyanında tərəddüd edib durdular

فَأَخَذَتْهُمُ ٱلصَّيْحَةُ مُشْرِقِينَ ﴿٧٣﴾

Günəş doğanda onları həlak edici qor­xunc bir səs yaxaladı. فجعلنا عليها سافلها وأمطرنا عليهم حجارةمن سجيل

فَجَعَلْنَا عَـٰلِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ حِجَارَةًۭ مِّن سِجِّيلٍ ﴿٧٤﴾

Oranın üstünü altına gərirərək diyarlarını tərsinə çe­vir­ərək və onların üzərinə möhkəm gil­daşlar yağdırdıq. إن فىذلك لٔايت للمتوسمين

إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍۢ لِّلْمُتَوَسِّمِينَ ﴿٧٥﴾

Şübhəsiz ki, Lut qövmünün həlak edilməsi haqqında zikir edilən bu ayələrdə başa düşən­lər üçün dəlillər vardır. وإن ها لبسبيل مقيم

وَإِنَّهَا لَبِسَبِيلٍۢ مُّقِيمٍ ﴿٧٦﴾

Lut qövmünün diyarı,oradan keçməkdə olan müsafirlərin gördüklərisabit bir yer üzərindədir. إن فى ذلك لٔايةللمؤمنين

إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَةًۭ لِّلْمُؤْمِنِينَ ﴿٧٧﴾

Şübhəsiz ki,Lut qövmünün başına gələn bu hadisə də,möminlərin ibrət almaları üçün neçə-neçə dəlillər vardır!

وَإِن كَانَ أَصْحَـٰبُ ٱلْأَيْكَةِ لَظَـٰلِمِينَ ﴿٧٨﴾

Sıx meşəlikdə yaşayan şəhər xalqı, Şueyb tayfası da, Allaha küfür edib və özlərinə göndərilən Allahın elçisi Şüeybi yalan saydıqlarına görə zalımlardan oldular

فَٱنتَقَمْنَا مِنْهُمْ وَإِنَّهُمَا لَبِإِمَامٍۢ مُّبِينٍۢ ﴿٧٩﴾

Onları əzabla yaxalayaraq onlardan da intiqam al­dıq.Lut qövmünün yaşadıqları diyar və Şueyb əshabının yurdu oradan keçən kimsələrin açlıq-aydın görə biləcəyi bir yol üzərində yerləşirdi

وَلَقَدْ كَذَّبَ أَصْحَـٰبُ ٱلْحِجْرِ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿٨٠﴾

Hicr əhalisi olan (Hicir, Hicaz və Şam arasında yerləşən bir yerdir) Səmud qövmüdə özlərinə göndərilən Salehi peyğəmbəri ya­lançı saymaqla, göndərilən bütün Peyğəmbərləri yalançı saymış oldular. بلغ Qur’an · Təfsir وءاتينهم ءايتنا فكانواعنها معرضين

وَءَاتَيْنَـٰهُمْ ءَايَـٰتِنَا فَكَانُوا۟ عَنْهَا مُعْرِضِينَ ﴿٨١﴾

Biz onlara Salehin həqiqətən də Allah tərəfindən göndərilən bir elçi olduğuna dəlalət edən ayələr və dəlillər verdik. Bunlardan biridə göndərdiyimiz dişi dəvə idi, lakin onlar bu ayələr və dəlillər­dən düşünüb öyüd-nəsihət almadılar və bunlar barədə heç düşünmədilər

وَكَانُوا۟ يَنْحِتُونَ مِنَ ٱلْجِبَالِ بُيُوتًا ءَامِنِينَ ﴿٨٢﴾

Onlar qorxduqları şeydən əmin-amanlıqda yaşamaları üçün dağları yarıb orada özlərinə evlər düzəldirdilər

فَأَخَذَتْهُمُ ٱلصَّيْحَةُ مُصْبِحِينَ ﴿٨٣﴾

Beləliklə, sübh vaxtı zəliledici ildırım əzabı onları yaxaladı

فَمَآ أَغْنَىٰ عَنْهُم مَّا كَانُوا۟ يَكْسِبُونَ ﴿٨٤﴾

Qurduqları möhkəm evlər, yığdıqları var-dövlət, qazandıqları dünya malı, Allahın əzabın on­la­rdan sovuşdura bilmədi

وَمَا خَلَقْنَا ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَآ إِلَّا بِٱلْحَقِّ ۗ وَإِنَّ ٱلسَّاعَةَ لَـَٔاتِيَةٌۭ ۖ فَٱصْفَحِ ٱلصَّفْحَ ٱلْجَمِيلَ ﴿٨٥﴾

Biz göyləri, yeri və on­la­rın ara­sında olanları heç bir hikmətsiz, boş yerə yaratmadıq. Biz bütün bunların hamısını yalnız haqq ilə yaratdıq. O saat mütləq gələ­cəkdir, bu barədə əsla şəkk-şübhə ola bilməz. Ey Peyğəmbər! Odur ki, səni yalan sayanlardan üz çevir və onları gö­zəl tərzdə bağışla!

إِنَّ رَبَّكَ هُوَ ٱلْخَلَّـٰقُ ٱلْعَلِيمُ ﴿٨٦﴾

Ey Peyğəmbər! Həqiqətən, Rəbbin hər şeyi yara­dan­dır və hər bir şeyi bi­ləndir!

وَلَقَدْ ءَاتَيْنَـٰكَ سَبْعًۭا مِّنَ ٱلْمَثَانِى وَٱلْقُرْءَانَ ٱلْعَظِيمَ ﴿٨٧﴾

Biz sənə yed­di ayə­dən ibarət Fatihə surəsini verdik. Bu ayələr, əzəmətli Quran ayələridir

لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعْنَا بِهِۦٓ أَزْوَٰجًۭا مِّنْهُمْ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَٱخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ ﴿٨٨﴾

Kafirlərdən bəzilərinə verdi­yimiz müxtəlif növlü fani dünya ma­lı­na gö­zü­nü dik­mə, onların səni yalançı saydıqlarına görə qəm-qüssə etmə və mömin­lər­ə qarşı da təvazökar ol!

وَقُلْ إِنِّىٓ أَنَا ٱلنَّذِيرُ ٱلْمُبِينُ ﴿٨٩﴾

Ey Peyğəmbər! Onlara de: "Şübhəsiz ki, mən sizi əzabdan açıq-aş­kar çəkindirən bir peyğəmbərəm!". بلغ Qur’an · Təfsir

كَمَآ أَنزَلْنَا عَلَى ٱلْمُقْتَسِمِينَ ﴿٩٠﴾

Mən sizi, Allahın kitablarını hissələrə ayıraraq, bu kitabların bir qisminə iman edib, digər bir qismini isə inkar edən kimsələrə Allahın endirdiyi əzabın eyni ilə sizə də endirməsinə qarşı sizləri xəbardar edirəm!

ٱلَّذِينَ جَعَلُوا۟ ٱلْقُرْءَانَ عِضِينَ ﴿٩١﴾

Quranı hissələrə böl­ənlər belə dedilər: "O, sehrdir, yaxud kahinlik əsəridir, yaxud da şeirdir". فوربك لنسٔلن هم أجمعين

فَوَرَبِّكَ لَنَسْـَٔلَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٩٢﴾

EyPeyğəmbər!Rəbbinə and olsun ki,Biz qiyamət günü Quranı hissələrə bölənlərin hamısından soruşa­ca­ğıq – عما كانوا يعملون

عَمَّا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ﴿٩٣﴾

Biz onlardan dünyada etdiklər küfr və günahların sorğu-sualını edəcəyik!

فَٱصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ ٱلْمُشْرِكِينَ ﴿٩٤﴾

Ey Peyğəmbər! Artıq sən, Allahın sənə dəvət etməyi əmr etdiyi şeyləri açıq-aş­kar şəkildə bə­yan et və müşriklərin söylədiklərinə və etdiklərinə də fikir vermə!

إِنَّا كَفَيْنَـٰكَ ٱلْمُسْتَهْزِءِينَ ﴿٩٥﴾

Onlardan qorxma. Sənə istehza edən­Qureyişin küfür imamlarının hiylələrinə qarşı sözsüz ki, Biz sənə yetərik

ٱلَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَـٰهًا ءَاخَرَ ۚ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ ﴿٩٦﴾

O kəslər ki, Allahla yanaşı baş­qa bir məbudun Allahın şə­riki olduğunu qərar verirlər. Onlar tez­lik­lə qərar verdikləri bu pis şirkin aqibətinin nə olduğunu bilib,anlayacaqlar. ولقد نعلمأنك يضيق صدرك بما يقولون

وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِمَا يَقُولُونَ ﴿٩٧﴾

Ey Peyğəmbər! Şübhəsiz ki, Biz onların səni yalan saydıqlarına və sənə istehza etdiklərinə görə qəl­binin daraldığını bi­lirik

فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَكُن مِّنَ ٱلسَّـٰجِدِينَ ﴿٩٨﴾

Elə isə sən, Allaha layiq olmayan şeylərdən Onu uca tutaraq və kamil sifətləri ilə həmd-səna edərək Ona sığın. Uca Allaha ibadət edənlərdən və Onun üçün namaz qılanlardan ol!Çünkiqəlbinin daralmasının əlacıyalnız budur. بلغ Qur’an · Təfsir

وَٱعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّىٰ يَأْتِيَكَ ٱلْيَقِينُ ﴿٩٩﴾

Rəbbinə ibadət etməkdə davamlı ol. Ölüm sənə gəlincəyə qədər və həyatda olduğun müddətcə bu hal üzərində qalmağa davam et! Mənbə: Əl-Muxtəsər fi təfsiril-Qur’anil-Kərim