Tafsir Al-Hijr (15) — الحجر

الٓر ۚ تِلْكَ ءَايَـٰتُ ٱلْكِتَـٰبِ وَقُرْءَانٍۢ مُّبِينٍۢ ﴿١﴾

Алиф, Лом, Ро. Бу каби ҳарфлар ҳақида "Бақара" сурасининг бошланишида айтиб ўтдик. Бу оятларнинг мартабалари жуда юксак. Зеро, улар Аллоҳ тарафидан нозил қилиниб, тавҳид ва шариатни шарҳлаб келган Қуръоннинг оятларидир

رُّبَمَا يَوَدُّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَوْ كَانُوا۟ مُسْلِمِينَ ﴿٢﴾

Қиёмат куни ҳамма ҳақиқат очилиб, дунёдаги куфрнинг ботиллиги фош бўлганидан кейин кофирлар мусулмон бўлишни орзу қилиб қоладилар

ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا۟ وَيَتَمَتَّعُوا۟ وَيُلْهِهِمُ ٱلْأَمَلُ ۖ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ ﴿٣﴾

Эй Пайғамбар, анави ҳақни тан олмаётганларни тек қўяверинг. Ҳайвонлар каби еб-ичиб, дунё лаззатларидан ҳузур қилиб, орзу-ҳавасларга берилиб, иймон ва солиҳ амалдан бегоналашибюраверсинлар. Яқинда Қиёмат куни Аллоҳга рўбарў келганларида бу ишлари билан нақадар катта зарар кўрганларини билиболадилар

وَمَآ أَهْلَكْنَا مِن قَرْيَةٍ إِلَّا وَلَهَا كِتَابٌۭ مَّعْلُومٌۭ ﴿٤﴾

Қайси бир золим шарҳарни ҳалок қилган бўлсак,унингАллоҳнингилмида тайин қилибқўйилган ўз битиги,вақти- соати бўлганки, уни ортга ҳам, олдга ҳам суриш мумкин бўлмаган. ما تسبق من أمة أجلها وما يستٔخرون

مَّا تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَهَا وَمَا يَسْتَـْٔخِرُونَ ﴿٥﴾

Қайси бир умматнинг ҳалок бўлиш вақти келса, ундан олдга ҳам ўтиб кета олмайди. ортда ҳам қола олмайди. Шундай экан,золимлар Аллоҳ уларни тек ташлабқўяётганига ғурурланмасинлар

وَقَالُوا۟ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِى نُزِّلَ عَلَيْهِ ٱلذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌۭ ﴿٦﴾

Маккадаги кофирлар Муҳаммад алайҳиссаломга дедилар: "Эй ўзига Қуръон нозил бўлди, деб даъво қилаётган одам, сен аниқ телбасан!"

لَّوْ مَا تَأْتِينَا بِٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّـٰدِقِينَ ﴿٧﴾

Гапинг рост бўлса, фаришталарни олиб кел-чи. Улар сенинг ҳақ эканингга ва бизнинг бошимизга азоб тушишига гувоҳлик берсинлар. بلغ Qur’on · Tafsir

مَا نُنَزِّلُ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةَ إِلَّا بِٱلْحَقِّ وَمَا كَانُوٓا۟ إِذًۭا مُّنظَرِينَ ﴿٨﴾

Аллоҳ уларнинг фаришталар келиши ҳақидаги талабларига раддия билдириб деди: "Биз фаришталарни ҳикмати илоҳийя кофирларни ҳалок этишни тақозо этган пайтда туширамиз. У пайтда фаришталар кофирларнинг иймонга келиболишларини кутибўтирмасдан, зудлик билан уларни жазолашга киришадилар"

إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا ٱلذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُۥ لَحَـٰفِظُونَ ﴿٩﴾

Одамларга эслатма бўлган бу Қуръонни Муҳаммад алайҳиссаломнинг қалбига индирган Бизмиз. Уни кўпайишу камайишдан,ўзгаришуалмашишдан сақлагувчилар ҳам Ўзимиз

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ فِى شِيَعِ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿١٠﴾

Эй Пайғамбар, Биз сиздан илгари ҳам ўтмишдаги кофирларнинг турли гуруҳларига пайғамбарлар юборганмиз. Умматингиз тарафидан тан олинмасликда сиз биринчи эмассиз. وما يأتيهم من رسول إلا كانوا به يستهزءون

وَمَا يَأْتِيهِم مِّن رَّسُولٍ إِلَّا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ ﴿١١﴾

Ўтмишдаги кофир гуруҳлардан қайси бирига бир пайғамбар келса,уни ёлғончига чиқариб,масхара қилардилар

كَذَٰلِكَ نَسْلُكُهُۥ فِى قُلُوبِ ٱلْمُجْرِمِينَ ﴿١٢﴾

Ўтган умматларнингқалбларига ҳақни тан олмасликни жойлабқўйганимиз каби Макка мушриклари қалбига ҳам ҳақдан юз ўгириш фалокатини йўллаб қўямиз

لَا يُؤْمِنُونَ بِهِۦ ۖ وَقَدْ خَلَتْ سُنَّةُ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿١٣﴾

Гарчи Аллоҳнинг пайғамбарлар олиб келган ҳақни тан олмаганларни ҳалок қилиш ҳақидаги қонунияти ўтган бўлса ҳам улар Муҳаммад алайҳиссаломга нозил қилинган Қуръонга иймон келтирмайдилар. Ҳақни тан олмаётганлар бундан ибрат олсинлар

وَلَوْ فَتَحْنَا عَلَيْهِم بَابًۭا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ فَظَلُّوا۟ فِيهِ يَعْرُجُونَ ﴿١٤﴾

Анави ҳақни тан олмаётган саркашлар ҳақиқат очиқ-равшан далиллар билан ўз исботини топган бўлса ҳам,уларга Биз осмондан бир эшик очиб,унга сари кўтарила бошласалар ҳам

لَقَالُوٓا۟ إِنَّمَا سُكِّرَتْ أَبْصَـٰرُنَا بَلْ نَحْنُ قَوْمٌۭ مَّسْحُورُونَ ﴿١٥﴾

Уни тасдиқлаш ўрнига: "Кўзларимиз кўрмай қолди. Йўқ, бу кўраётганимиз сеҳрнинг таъсири, биз сеҳрланганмиз", деган бўлардилар. بلغ Qur’on · Tafsir

وَلَقَدْ جَعَلْنَا فِى ٱلسَّمَآءِ بُرُوجًۭا وَزَيَّنَّـٰهَا لِلنَّـٰظِرِينَ ﴿١٦﴾

Биз осмонда улкан-улкан юлдузларни яратдик. Одамлар қуруқлигу денгизда қоронғу кечаларда сафар қилсалар, улар орқали йўлларини топиб оладилар. Уларга қараб, томоша қиладиганлар учун уларни безаб, чиройли қилиб қўйдик.Токи,улардан Аллоҳнингқудратини кўрсатувчи далилларни топсинлар. وحفظنها من كل شيطن رجيم

وَحَفِظْنَـٰهَا مِن كُلِّ شَيْطَـٰنٍۢ رَّجِيمٍ ﴿١٧﴾

Аллоҳнинграҳматидан қувилган ҳар бир шайтондан осмонни ҳимояқилдик

إِلَّا مَنِ ٱسْتَرَقَ ٱلسَّمْعَ فَأَتْبَعَهُۥ شِهَابٌۭ مُّبِينٌۭ ﴿١٨﴾

Магар жинлардан биронтаси ўғринча Малайи Аълога қулоқ солиб, ниманидир эшитиб олса, унинг ортидан бир учар юлдуз қувиб етиб, куйдириб юборади

وَٱلْأَرْضَ مَدَدْنَـٰهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَٰسِىَ وَأَنۢبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ شَىْءٍۢ مَّوْزُونٍۢ ﴿١٩﴾

Одамлар бемалол жойлашиб олишлари учун ерни ёйдик. Қалқиб, титраб турмаслиги учун устига тоғларни ўрнатдик.Унда турли хил ўсимликлар ва мевалардан илоҳий ҳикмат тақозоэтган миқдорда ундириб-ўстирдик. وجعلنا لكم فيها معيش ومن لستمله برزقين

وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَـٰيِشَ وَمَن لَّسْتُمْ لَهُۥ بِرَٰزِقِينَ ﴿٢٠﴾

Эй одамлар, заминда шу дунё ҳаётида еб-ичишингиз, тирикчилик ўтказишингиз учун зарур бўлган омилларни, сизлар ризқини бера олмайдиган бошқа жонзотлар учун ҳам тирикчилик манбаини яратибқўйдик

وَإِن مِّن شَىْءٍ إِلَّا عِندَنَا خَزَآئِنُهُۥ وَمَا نُنَزِّلُهُۥٓ إِلَّا بِقَدَرٍۢ مَّعْلُومٍۢ ﴿٢١﴾

Одамлар ёки ҳайвонлар фойдаланадиган ҳар бир нарсани Биз бор қилганмиз ва улардан фойдаланиш имконини ҳам Биз берганмиз. Улардан Ўзимизнинг истагимиз ва ҳикматимиз тақозо этган миқдоринигина яратамиз

وَأَرْسَلْنَا ٱلرِّيَـٰحَ لَوَٰقِحَ فَأَنزَلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ فَأَسْقَيْنَـٰكُمُوهُ وَمَآ أَنتُمْ لَهُۥ بِخَـٰزِنِينَ ﴿٢٢﴾

Шамолларни булутларни урчитадиган қилиб юбордик. Урчитилган булутлардан ёмғир ёғдириб, сизларни суғордик. Эй одамлар, сизлар у сувларни булоқлар ёки қудуқларда тўплаб олишингиз шарт эмас. Аллоҳнинг Ўзи уни сизларга тўплабберади

وَإِنَّا لَنَحْنُ نُحْىِۦ وَنُمِيتُ وَنَحْنُ ٱلْوَٰرِثُونَ ﴿٢٣﴾

Сизларни йўқдан бор қилган ҳам, ўлганингиздан кейин қайта тирилтирадиган ҳам Бизмиз. Ажаллари етгач, одамларнингжонини оладиган ҳам Бизмиз.Замин ва ундаги бор нарсаларга ворис бўлибқоладиган ҳам Бизмиз. بلغ Qur’on · Tafsir

وَلَقَدْ عَلِمْنَا ٱلْمُسْتَقْدِمِينَ مِنكُمْ وَلَقَدْ عَلِمْنَا ٱلْمُسْتَـْٔخِرِينَ ﴿٢٤﴾

Сизлардан олдин туғилиб, яшаб ўтганларни ҳам билганмиз. Сизлардан кейин келадиганларни ҳам билганмиз. Бирон нарса биздан яширин бўла олмас

وَإِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَحْشُرُهُمْ ۚ إِنَّهُۥ حَكِيمٌ عَلِيمٌۭ ﴿٢٥﴾

Эй Пайғамбар, Қиёмат куни ҳаммани Парвардигорингизнинг Ўзи тўплар ва яхшиларга мукофотини, ёмонларга эса жазосини берар.У тадбирини ҳикмат билан қиладиган ва ҳамма нарсадан Хабардор Зотдир

وَلَقَدْ خَلَقْنَا ٱلْإِنسَـٰنَ مِن صَلْصَـٰلٍۢ مِّنْ حَمَإٍۢ مَّسْنُونٍۢ ﴿٢٦﴾

Биз (инсоният отаси) Одамни (сопол сингари) куп-қуруқ яратдик. Узоқ туриб қолгани учун ранги қорайиб, ҳиди ҳам айнибқолган лойдан

وَٱلْجَآنَّ خَلَقْنَـٰهُ مِن قَبْلُ مِن نَّارِ ٱلسَّمُومِ ﴿٢٧﴾

Жинларнинготасини эса Одам алайҳиссаломдан олдин ҳарорати жуда баланд оловдан яратдик

وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّى خَـٰلِقٌۢ بَشَرًۭا مِّن صَلْصَـٰلٍۢ مِّنْ حَمَإٍۢ مَّسْنُونٍۢ ﴿٢٨﴾

Эй Пайғамбар, эсланг! Парвардигорингиз фаришталарга ва Иблисга деди: "Мен қуруқ лойдан, айниган қора балчиқдан инсон яратувчиман". فإذا سويته ونفخت فيه من روحى فقعواله سجدين

فَإِذَا سَوَّيْتُهُۥ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِى فَقَعُوا۟ لَهُۥ سَـٰجِدِينَ ﴿٢٩﴾

Унинг суратини расо этиб, мукаммал қилиб яратганимдан кейин фармонимга бўйсуниб, унга салом бериш тарзида сажда қилинглар

فَسَجَدَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ ﴿٣٠﴾

Фаришталар фармонга бўйсуниб, ҳаммалари сажда қилдилар

إِلَّآ إِبْلِيسَ أَبَىٰٓ أَن يَكُونَ مَعَ ٱلسَّـٰجِدِينَ ﴿٣١﴾

Лекин ўзи фаришта бўлмаса ҳам уларнингорасида турган Иблис Одамга сажда қилишдан бош тортди

قَالَ يَـٰٓإِبْلِيسُ مَا لَكَ أَلَّا تَكُونَ مَعَ ٱلسَّـٰجِدِينَ ﴿٣٢﴾

Иблис Одамга сажда қилишдан бош тортгач, Аллоҳ унга деди: "Фаришталар фармонимни бажариб, Одамга сажда қилдилар. Не сабабдан сен уларга қўшилмадинг?" بلغ Qur’on · Tafsir قال لم أكن لأسجدلبشر خلقته من صلصل من حمإ مسنون

قَالَ لَمْ أَكُن لِّأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُۥ مِن صَلْصَـٰلٍۢ مِّنْ حَمَإٍۢ مَّسْنُونٍۢ ﴿٣٣﴾

Иблис мутакаббирлик қилиб деди: "Менинг қуруқ лойдан, айниган қора балчиқдан яратилган махлуққа сажда қилишим тўғри эмас"

قَالَ فَٱخْرُجْ مِنْهَا فَإِنَّكَ رَجِيمٌۭ ﴿٣٤﴾

Аллоҳ Иблисга деди: "Чиқ жаннатдан. Энди сен қувилгансан"

وَإِنَّ عَلَيْكَ ٱللَّعْنَةَ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلدِّينِ ﴿٣٥﴾

ТоҚиёмат кунига қадар сенга лаънат бўлгай,раҳматимдан қувилгайсан

قَالَ رَبِّ فَأَنظِرْنِىٓ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ ﴿٣٦﴾

Иблис деди: "Парвардигорим, одамлар қайта тириладиган кунга қадар менга ҳаёт бер, жонимни олма"

قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ ٱلْمُنظَرِينَ ﴿٣٧﴾

Аллоҳ деди:"Сен ажали кечиктирилган,муҳлат берилганлардансан"

إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْوَقْتِ ٱلْمَعْلُومِ ﴿٣٨﴾

Биринчи сур чалинган пайтдаги ҳамма махлуқотлар ўладиган кунгача

قَالَ رَبِّ بِمَآ أَغْوَيْتَنِى لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٣٩﴾

Иблис деди: "Парвардигорим, мени йўлдан оздирганинг туфайли мен ҳам уларга ер юзида гуноҳ ишларни чиройли қилибкўрсатиб,ҳаммаларини тўғри йўлдан оздираман"

إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ ٱلْمُخْلَصِينَ ﴿٤٠﴾

Ўзинг танлаб олган муваҳҳид бандаларинг бундан мустасно. قال هذا صرط على مستقيم

قَالَ هَـٰذَا صِرَٰطٌ عَلَىَّ مُسْتَقِيمٌ ﴿٤١﴾

Аллоҳ деди: "Мана шу Менга олибкеладиган тўғри йўлдир"

إِنَّ عِبَادِى لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَـٰنٌ إِلَّا مَنِ ٱتَّبَعَكَ مِنَ ٱلْغَاوِينَ ﴿٤٢﴾

Менга ихлос билан ибодат қиладиган бандаларимни йўлдан уришга кучинг етмайди. Сенга эргашган гумроҳлар бундан мустасно. بلغ Qur’on · Tafsir وإ ن جهن م لموعدهم أجمعين

وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٤٣﴾

Иблиснингҳам, унга эргашган гумроҳларнингҳам ваъда қилинган жойи жаҳаннамдир. لها سبعةأبوب لكل باب منهم جزءمقسوم

لَهَا سَبْعَةُ أَبْوَٰبٍۢ لِّكُلِّ بَابٍۢ مِّنْهُمْ جُزْءٌۭ مَّقْسُومٌ ﴿٤٤﴾

Жаҳаннамнингетти эшиги бўлиб,ҳар бир эшикдан Иблиснингтобеларидан тайинлабқўйилган бир қисми киради

إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى جَنَّـٰتٍۢ وَعُيُونٍ ﴿٤٥﴾

Павардигорларидан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилган зотлар жаннатлар ва булоқлар ичра бўлурлар

ٱدْخُلُوهَا بِسَلَـٰمٍ ءَامِنِينَ ﴿٤٦﴾

Жаннатларга кираётганларида уларга: "Ҳар қандай хавфу хатардан қўрқмасдан, тинчлик-омонлик ила бемалол кираверинглар", дейилади. ونزعنا ما فى صدورهم من غل إخونا عل سرر متقبلين

وَنَزَعْنَا مَا فِى صُدُورِهِم مِّنْ غِلٍّ إِخْوَٰنًا عَلَىٰ سُرُرٍۢ مُّتَقَـٰبِلِينَ ﴿٤٧﴾

Уларнинг дилларидаги гина-кудуратларни чиқариб ташладик. Сўриларда бир-бирларига қараб яқин дўстлардек ўтирадилар. لا يمسهم فيها نصب وما هم منها بمخرجين

لَا يَمَسُّهُمْ فِيهَا نَصَبٌۭ وَمَا هُم مِّنْهَا بِمُخْرَجِينَ ﴿٤٨﴾

У ерда ҳеч чарчамайдилар. У ерда абадий қоладилар. Ҳеч қачон чиқарибюборилмайдилар

۞ نَبِّئْ عِبَادِىٓ أَنِّىٓ أَنَا ٱلْغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ ﴿٤٩﴾

Эй Пайғамбар, уларга билдирибқўйингки, мен тавба қилган бандамни Кечиргувчи ва унга Меҳрибон Зотдирман

وَأَنَّ عَذَابِى هُوَ ٱلْعَذَابُ ٱلْأَلِيمُ ﴿٥٠﴾

Уларга яна шуни ҳам билдириб қўйингки, азобим жуда оғриқли азобдир. Бас, мағфиратимга ноил бўлиш ва азобимдан омонда бўлиш учун Менга тавба қилсинлар. ونبئهم عن ضيف إبرهيم

وَنَبِّئْهُمْ عَن ضَيْفِ إِبْرَٰهِيمَ ﴿٥١﴾

Уларга Иброҳим алайҳиссаломнинг олдига бола кўриши ва Лут қавмининг ҳалок бўлиши ҳақидаги хабар билан меҳмон бўлибкелган фаришталар ҳақида хабар беринг. بلغ Qur’on · Tafsir إذ دخلواعليه فقالواسلما قال إنا منكم وجلون

إِذْ دَخَلُوا۟ عَلَيْهِ فَقَالُوا۟ سَلَـٰمًۭا قَالَ إِنَّا مِنكُمْ وَجِلُونَ ﴿٥٢﴾

Фаришталар Иброҳимнинг олдига кириб: "Салом", деганларида уларнинг саломидан гўзалроқ тарзда алик олди ва уларга пиширилган бузоқнинг гўштини олиб келди. Чунки уларни одамлар, деб ўйлаганди. Улар эса таомни емадилар. Шунда Иброҳим: "Биз сизлардан қўрқяпмиз", деди. قالوالا توجل إنا نبشرك بغلم عليم

قَالُوا۟ لَا تَوْجَلْ إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَـٰمٍ عَلِيمٍۢ ﴿٥٣﴾

Фаришталар дедилар: "Қўрқма. Биз сен хурсанд бўладиган бир хабарни айтамиз. Яқинда сенинг бир билимдон ўғлинг бўлади"

قَالَ أَبَشَّرْتُمُونِى عَلَىٰٓ أَن مَّسَّنِىَ ٱلْكِبَرُ فَبِمَ تُبَشِّرُونَ ﴿٥٤﴾

Иброҳим ўзининг бола кўриши ҳақидаги бу хушхабардан ажабланиб деди: "Кексайиб қолган пайтимда менга бу хушхабарни олиб келдингларми? Нимага асосланиб, бу хушхабарни айтяпсизлар?"

قَالُوا۟ بَشَّرْنَـٰكَ بِٱلْحَقِّ فَلَا تَكُن مِّنَ ٱلْقَـٰنِطِينَ ﴿٥٥﴾

Фаришталар Иброҳимга дедилар: "Келтирган хушхабаримиз чин, унинг ҳақлигига шубҳа йўқ. Сен ноумид бандалардан бўлма!"

قَالَ وَمَن يَقْنَطُ مِن رَّحْمَةِ رَبِّهِۦٓ إِلَّا ٱلضَّآلُّونَ ﴿٥٦﴾

Иброҳим деди:"Аллоҳнингтўғри йўлидан озганларгина Парвардигорининграҳматидан ноумид бўладилар"

قَالَ فَمَا خَطْبُكُمْ أَيُّهَا ٱلْمُرْسَلُونَ ﴿٥٧﴾

Иброҳим деди:"Эй Аллоҳ тарафидан юборилган элчилар,нима юмуш билан келдингиз?"

قَالُوٓا۟ إِنَّآ أُرْسِلْنَآ إِلَىٰ قَوْمٍۢ مُّجْرِمِينَ ﴿٥٨﴾

Фаришталар дедилар: "Бизни Аллоҳ жуда улкан ёмонликлар, бузуқликлар қилган Лут қавмини ҳалок этишга юборди"

إِلَّآ ءَالَ لُوطٍ إِنَّا لَمُنَجُّوهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٥٩﴾

Лут оиласи ва тобелари - мўминлар бундан мустасно.Улар ҳалок бўлмайдилар.Биз уларнингҳаммасини қутқариб қоламиз

إِلَّا ٱمْرَأَتَهُۥ قَدَّرْنَآ ۙ إِنَّهَا لَمِنَ ٱلْغَـٰبِرِينَ ﴿٦٠﴾

Фақат хотини бундан мустасно.Биз унингҳалок бўлувчилар билан бирга қолишини ҳукм қилдик. بلغ Qur’on · Tafsir

فَلَمَّا جَآءَ ءَالَ لُوطٍ ٱلْمُرْسَلُونَ ﴿٦١﴾

Элчи фаришталар Лут оиласига одам суратида келишгач... قال إنكم قوم م نكرون

قَالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌۭ مُّنكَرُونَ ﴿٦٢﴾

Лут алайҳиссалом уларга деди:"Сизлар нотаниш одамларсиз". قالوابل جئنك بما كانوافيه يمترون

قَالُوا۟ بَلْ جِئْنَـٰكَ بِمَا كَانُوا۟ فِيهِ يَمْتَرُونَ ﴿٦٣﴾

Элчи фаришталар Лутга дедилар: "Қўрқма, эй Лут, қавминг азоб келишига шубҳа қилаётган эди. Биз улар шубҳаланаётган ўша азобни олибкелдик"

وَأَتَيْنَـٰكَ بِٱلْحَقِّ وَإِنَّا لَصَـٰدِقُونَ ﴿٦٤﴾

Биз чиндан келдик. Бу ишнинг ҳазили йўқ. Биз рост сўзлагувчилармиз

فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍۢ مِّنَ ٱلَّيْلِ وَٱتَّبِعْ أَدْبَـٰرَهُمْ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنكُمْ أَحَدٌۭ وَٱمْضُوا۟ حَيْثُ تُؤْمَرُونَ ﴿٦٥﴾

Кечанинг бир қисми ўтгач, оиланг билан йўлга чиқ. Уларнинг ортидан кузатиб бор. Сизлардан биронтангиз нима бўлаётганини билиш учун ортига қарамасин. Аллоҳ буюрган тарафга қарабюраверинглар

وَقَضَيْنَآ إِلَيْهِ ذَٰلِكَ ٱلْأَمْرَ أَنَّ دَابِرَ هَـٰٓؤُلَآءِ مَقْطُوعٌۭ مُّصْبِحِينَ ﴿٦٦﴾

Лутга ваҳий орқали ўша фармонни билдирдик. Фармон анави қавмнинг тонг чоғида таг-туги билан қирилиб кетиши ҳақида эди

وَجَآءَ أَهْلُ ٱلْمَدِينَةِ يَسْتَبْشِرُونَ ﴿٦٧﴾

Садум аҳли Лутнингмеҳмонлари билан бузуқлик қилиш иштиёқида хурсанд бўлибкелдилар

قَالَ إِنَّ هَـٰٓؤُلَآءِ ضَيْفِى فَلَا تَفْضَحُونِ ﴿٦٨﴾

Лут уларга деди: "Улар менингмеҳмонларим. Бузуқлик қилмоқчи бўлиб, мени шарманда қилманглар"

وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَلَا تُخْزُونِ ﴿٦٩﴾

Аллоҳдан қўрқиб,шаштинглардан қайтинглар ва бубеҳаё қилиғинглар билан менингшаънимни булғаманглар

قَالُوٓا۟ أَوَلَمْ نَنْهَكَ عَنِ ٱلْعَـٰلَمِينَ ﴿٧٠﴾

Қавми деди:"Сени биронта одамни меҳмон қилишдан қайтармаганмидик?" بلغ Qur’on · Tafsir

قَالَ هَـٰٓؤُلَآءِ بَنَاتِىٓ إِن كُنتُمْ فَـٰعِلِينَ ﴿٧١﴾

Лут алайҳиссалом меҳмонлари олдида ўз узрини билдириш учун: "Мақсадингиз шаҳватингизни қондириш бўлса, анави қизларим турибди, ўшаларни никоҳлаб олинглар", деди. لعمرك إن هم لفى سكرتهم يعمهون

لَعَمْرُكَ إِنَّهُمْ لَفِى سَكْرَتِهِمْ يَعْمَهُونَ ﴿٧٢﴾

Эй Пайғамбар, ҳаётингизга қасамки, Лут қавми шаҳват гирдобида тентирабюрибдилар

فَأَخَذَتْهُمُ ٱلصَّيْحَةُ مُشْرِقِينَ ﴿٧٣﴾

Қуёш чиқиш пайтида уларни бир даҳшатли, ҳалокатга олибборадиган қичқириқ тутди. فجعلنا عليها سافلها وأمطرنا عليهم حجارةمن سجيل

فَجَعَلْنَا عَـٰلِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ حِجَارَةًۭ مِّن سِجِّيلٍ ﴿٧٤﴾

Шаҳарни остин-устун қилиб, уларнингустига сопол тошлар ёғдирдик. إن فىذلك لٔايت للمتوسمين

إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍۢ لِّلْمُتَوَسِّمِينَ ﴿٧٥﴾

Лут қавми йўлиққан ҳалокатда фикр юрита оладиган фаросатли одамлар учун оят-аломатлар бор. وإن ها لبسبيل مقيم

وَإِنَّهَا لَبِسَبِيلٍۢ مُّقِيمٍ ﴿٧٦﴾

Лут қавминингшаҳари тоҚиёматгача турадиган бир йўлустидадир.Ўтган йўловчилар уни кўрадилар. إن فى ذلك لٔايةللمؤمنين

إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَةًۭ لِّلْمُؤْمِنِينَ ﴿٧٧﴾

Буҳодисада ибрат оладиган мўминлар учун ўзига хос белгилар,ишоралар бор

وَإِن كَانَ أَصْحَـٰبُ ٱلْأَيْكَةِ لَظَـٰلِمِينَ ﴿٧٨﴾

Дарахтлари кўп шаҳарнинг эгалари бўлган Шуайбнинг қавми Аллоҳга куфр келтириш, пайғамбари Шуайбни ёлғончига чиқариш билан золим бўлганди

فَٱنتَقَمْنَا مِنْهُمْ وَإِنَّهُمَا لَبِإِمَامٍۢ مُّبِينٍۢ ﴿٧٩﴾

Кейин Биз улардан интиқом олиб, уларни жазоладик. Лут қавмининг шаҳарлари ҳам, Шуайб халқининг манзиллари ҳам очиқ йўлустида турибди.Ёнидан ўтган йўловчи уларни кўради

وَلَقَدْ كَذَّبَ أَصْحَـٰبُ ٱلْحِجْرِ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿٨٠﴾

Самуд қавми Ҳижоз билан Шом орасидаги Ҳижр номли шаҳарда яшаганлар.Улар ҳам Солиҳ алайҳиссаломни тан олмаслик билан ҳамма пайғамбарларни ёлғончига чиқарганлар. بلغ Qur’on · Tafsir وءاتينهم ءايتنا فكانواعنها معرضين

وَءَاتَيْنَـٰهُمْ ءَايَـٰتِنَا فَكَانُوا۟ عَنْهَا مُعْرِضِينَ ﴿٨١﴾

Уларга Солиҳ алайҳиссаломнинг чиндан Парвардигори тарафидан юборилган пайғамбар эканига далолат қилувчи ҳужжатларни, жумладан, ўша туяни бердик. Аммо улар бу ҳужжатларга эътибор бермадилар, парво қилмадилар

وَكَانُوا۟ يَنْحِتُونَ مِنَ ٱلْجِبَالِ بُيُوتًا ءَامِنِينَ ﴿٨٢﴾

Тоғни йўниб, уйлар ясаб, хавфсиз, тинч яшардилар

فَأَخَذَتْهُمُ ٱلصَّيْحَةُ مُصْبِحِينَ ﴿٨٣﴾

Тонгпайтида уларни даҳшатли қичқириқ тутди

فَمَآ أَغْنَىٰ عَنْهُم مَّا كَانُوا۟ يَكْسِبُونَ ﴿٨٤﴾

Топган-тутган мол-дунёлари ҳам,уй-жойлари ҳам уларни Аллоҳнингазобидан ҳимоя қила олмади

وَمَا خَلَقْنَا ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَآ إِلَّا بِٱلْحَقِّ ۗ وَإِنَّ ٱلسَّاعَةَ لَـَٔاتِيَةٌۭ ۖ فَٱصْفَحِ ٱلصَّفْحَ ٱلْجَمِيلَ ﴿٨٥﴾

Биз осмонлару ерни ва улар орасидаги нарсаларни ҳеч бир ҳикматсиз, бекорга, шунчаки яратмадик. Уларнинг ҳаммасини ҳақ билан яратдик. Қиёмат келишига шак-шубҳа йўқ. Шундай экан, эй Пайғамбар, сизни ёлғончига чиқараётганлардан чиройли тарзда юз ўгиринг,уларни яхшилик билан кечирибқўяверинг

إِنَّ رَبَّكَ هُوَ ٱلْخَلَّـٰقُ ٱلْعَلِيمُ ﴿٨٦﴾

Эй Пайғамбар,ҳамма нарсани яратган ҳам,ҳамма нарсадан хабардор ҳам ёлғиз Парвардигорингиздир

وَلَقَدْ ءَاتَيْنَـٰكَ سَبْعًۭا مِّنَ ٱلْمَثَانِى وَٱلْقُرْءَانَ ٱلْعَظِيمَ ﴿٨٧﴾

Сизга етти оятли "Фотиҳа" сурасини ва улуғҚуръонни бердик

لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعْنَا بِهِۦٓ أَزْوَٰجًۭا مِّنْهُمْ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَٱخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ ﴿٨٨﴾

Улардан айримларига Биз ато этган арзимас, ўткинчи дунёвий нарсаларга кўзингизни тикманг. Сизни ёлғончига чиқарганлари учун хафа ҳам бўлманг.Мўминларга тавозели бўлинг

وَقُلْ إِنِّىٓ أَنَا ٱلنَّذِيرُ ٱلْمُبِينُ ﴿٨٩﴾

Эй Пайғамбар,айтинг:"Мен очиқ-ошкор азобдан огоҳлантирувчиман". بلغ Qur’on · Tafsir

كَمَآ أَنزَلْنَا عَلَى ٱلْمُقْتَسِمِينَ ﴿٩٠﴾

Аллоҳнинг китобларини бир неча қисмларга ажратиб, айрим қисмларига ишонадиган, бошқаларига эса куфр келтирадиган кимсаларга тушган азобсизларга ҳам тушибқолишидан огоҳлантираман

ٱلَّذِينَ جَعَلُوا۟ ٱلْقُرْءَانَ عِضِينَ ﴿٩١﴾

Қуръонни бир неча қисмларга ажратиб, уни сеҳр, фолбинлик, шеър, дедилар. فوربك لنسٔلن هم أجمعين

فَوَرَبِّكَ لَنَسْـَٔلَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٩٢﴾

Эй Пайғамбар,Қиёмат куни Қуръонни бўлак-бўлак қилганларнингҳаммасини сўроққа тутамиз. عما كانوا يعملون

عَمَّا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ﴿٩٣﴾

Уларни шу дунёда қилибўтган куфр ва гуноҳлари борасида сўроққа тутамиз

فَٱصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ ٱلْمُشْرِكِينَ ﴿٩٤﴾

Эй Пайғамбар, Аллоҳ сизга буюрган даъват ишини очиқ эълон қилинг. Мушрикларнинг гап-сўзларига ва қилиқларига парво қилманг

إِنَّا كَفَيْنَـٰكَ ٱلْمُسْتَهْزِءِينَ ﴿٩٥﴾

Улардан қўрқманг, Қурайш кофирларининг пешволари тарафидан бўладиган масхара ва найрангларни даф қилишга сиз учун Биз кифоя қиламиз

ٱلَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَـٰهًا ءَاخَرَ ۚ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ ﴿٩٦﴾

Улар Аллоҳ билан бирга бошқа бутларни ҳам ўзларига маъбуд қилиб оладилар. Мушрикликларнинг ёмон оқибатини яқинда билиболадилар. ولقد نعلمأنك يضيق صدرك بما يقولون

وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِمَا يَقُولُونَ ﴿٩٧﴾

Эй Пайғамбар, улар сизни ёлғончига чиқариб, масхара қилиб, устингиздан кулаётганларидан юрагингиз сиқилишини биламиз

فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَكُن مِّنَ ٱلسَّـٰجِدِينَ ﴿٩٨﴾

Аллоҳга тасбеҳ айтиб, Уни Зоти илоҳийяга нолойиқ нуқсонлардан поклаб, Унга комил сифатлари ила сано айтиб, Аллоҳга ибодат қилгувчилардан, намоз ўқигувчилардан бўлинг. Юрак сиқилишинингдавоси шундадир. بلغ Qur’on · Tafsir

وَٱعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّىٰ يَأْتِيَكَ ٱلْيَقِينُ ﴿٩٩﴾

Тоўлим келгунига қадар Парвардигорингизга ибодат қилишда бардавом бўлинг. Manba: Al-Muxtasar fi tafsiril Qur’anil Karim