Tafsir Al-Jaathiya (45) — الجاثية

حمٓ ﴿١﴾

Бундай ҳарфлар ҳақида "Бақара" сурасинингаввалида айтибўтилди

تَنزِيلُ ٱلْكِتَـٰبِ مِنَ ٱللَّهِ ٱلْعَزِيزِ ٱلْحَكِيمِ ﴿٢﴾

Қуръоннинг нозил қилиниши ҳаммадан Ғолиб, Азиз ва ҳар бир яратишини, қадарини, тадбирини ҳикмат билан қиладиган Ҳаким Аллоҳ тарафидандир

إِنَّ فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ لَـَٔايَـٰتٍۢ لِّلْمُؤْمِنِينَ ﴿٣﴾

Осмонлару ерда Аллоҳнинг қудрати ва ягоналигига далолат қилувчи белгилар бордир. Улар мўминлар учундир. Чунки фақат мўминларгина белгилардан ибрат ола биладилар

وَفِى خَلْقِكُمْ وَمَا يَبُثُّ مِن دَآبَّةٍ ءَايَـٰتٌۭ لِّقَوْمٍۢ يُوقِنُونَ ﴿٤﴾

Эй одамлар, ўзларингизнинг дастлаб бир томчи сувдан лахта қонга, ундан гўшт парчасига айланиб, босқичма- босқич яратилишингизда ҳамда Аллоҳ ер юзига тарқатибқўйган жониворларда АллоҳнингЯратувчи эканига аниқ ишонадиган қавм учун У ЗотнингЯгона ва Қдратли эканига далолат қилувчи белгилар бордир

وَٱخْتِلَـٰفِ ٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ وَمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مِن رِّزْقٍۢ فَأَحْيَا بِهِ ٱلْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَتَصْرِيفِ ٱلرِّيَـٰحِ ءَايَـٰتٌۭ لِّقَوْمٍۢ يَعْقِلُونَ ﴿٥﴾

ءايت لقوم يعقلون Кеча ва кундузнинг кетма-кет келишида, Аллоҳ осмондан ёмғир ёғдириб, у билан қақраб ётган ерни яшнатиб, ўсимликларни ўстириб қўйишида, шамолларнинг фойда қайси тарафдан бўлишига қараб, ҳали у томондан, ҳали бу томондан эсиб туришида ақл юритадиган қавм учун белгилар бордир. Шу белгилар орқали улар Аллоҳнинг бирлигини, қайта тирилтира олишини ва ҳар ишга Қодир эканини билиболадилар

تِلْكَ ءَايَـٰتُ ٱللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِٱلْحَقِّ ۖ فَبِأَىِّ حَدِيثٍۭ بَعْدَ ٱللَّهِ وَءَايَـٰتِهِۦ يُؤْمِنُونَ ﴿٦﴾

Эй Пайғамбар, булар белгилар ва ҳужжатлардир. Уларни сизга ҳақ ила тиловат қилиб беряпмиз. Аллоҳнинг Ўз бандасига нозил қилган гапи ва ҳужжатлари турганда яна қайси гапга ишонадилар, қайси ҳужжатларни тасдиқ этадилар?! ويل لكل أفاك أثيم

وَيْلٌۭ لِّكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍۢ ﴿٧﴾

Ҳар бир кўп гуноҳ қилаверадиган каззобга ҳалокат бўлсин. بلغ Qur’on · Tafsir

يَسْمَعُ ءَايَـٰتِ ٱللَّهِ تُتْلَىٰ عَلَيْهِ ثُمَّ يُصِرُّ مُسْتَكْبِرًۭا كَأَن لَّمْ يَسْمَعْهَا ۖ فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍۢ ﴿٨﴾

Бу кофир ўзига тиловат қилиб берилаётган Қуръондаги Аллоҳнинг оятларини эшитади-да, ҳаққа эргашишдан ўзини катта олиб, худди уларни эшитмаётгандек, саркашлик билан куфру маъсиятларида боягидек давом этаверади. Эй Пайғамбар, унга охиратда жуда ёмон бўлиши, уни аламли азоб кутаётгани ҳақида хабар бериб қўйинг

وَإِذَا عَلِمَ مِنْ ءَايَـٰتِنَا شَيْـًٔا ٱتَّخَذَهَا هُزُوًا ۚ أُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌۭ مُّهِينٌۭ ﴿٩﴾

Унга Қуръондан бирон оят етиб борса, уни масхара қилади, устидан кулади. Ана ўша Қуръоннинг устидан куладиган масхарабозлар учун Қиёмат куни хор қилгувчи азоббордир

مِّن وَرَآئِهِمْ جَهَنَّمُ ۖ وَلَا يُغْنِى عَنْهُم مَّا كَسَبُوا۟ شَيْـًۭٔا وَلَا مَا ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَوْلِيَآءَ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿١٠﴾

Уларнинг олдида жаҳаннам турибди. Қиёмат куни уларни кутиб олади. Уларга касб қилиб топган мол-дунёлари ҳам,Алллоҳни қўйибтутинган дўстлари,ибодат қилаётган бутлари ҳам бирон нарсада асқотмас

هَـٰذَا هُدًۭى ۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِـَٔايَـٰتِ رَبِّهِمْ لَهُمْ عَذَابٌۭ مِّن رِّجْزٍ أَلِيمٌ ﴿١١﴾

Элчимиз Муҳаммадга нозил қилганимиз бу Китоб ҳақ йўлга бошлайди. Парвардигорлари нозил қилган оятларга куфр келтирганлар учун эса жуда ёмон оғриқли азоббордир

۞ ٱللَّهُ ٱلَّذِى سَخَّرَ لَكُمُ ٱلْبَحْرَ لِتَجْرِىَ ٱلْفُلْكُ فِيهِ بِأَمْرِهِۦ وَلِتَبْتَغُوا۟ مِن فَضْلِهِۦ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿١٢﴾

Эй одамлар, сизларга денгизни бўйсундириб берган ёлғиз Аллоҳдир. Токи, Унинг амри ила кемалар сузиб юрсин ва Унинг фазлу марҳаматидан умидвор бўлиб, ҳалол касб қилинглар. Шоядки, Аллоҳ ато этган неъматларга шукр қилсангизлар

وَسَخَّرَ لَكُم مَّا فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًۭا مِّنْهُ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍۢ لِّقَوْمٍۢ يَتَفَكَّرُونَ ﴿١٣﴾

Аллоҳ сизларга самолардаги ой, қуёш, юлдузлар каби ҳамма нарсаларни ва заминдаги дарёлар, дарахтлар, тоғлар каби ҳамма нарсаларни бўйсундирибқўйди. Бу ишда фикр юритиб, ибрат оладиган қавм учун Аллоҳнинг ягоналиги ва қудратига далолат қиладиган белгилар бордир

قُل لِّلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ يَغْفِرُوا۟ لِلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ أَيَّامَ ٱللَّهِ لِيَجْزِىَ قَوْمًۢا بِمَا كَانُوا۟ يَكْسِبُونَ ﴿١٤﴾

Эй Пайғамбар, Аллоҳга иймон келтирган ва пайғамбарини тасдиқ этган зотларга айтингки, ўзларига ёмонлик қилган, Аллоҳнинг неъматларига ҳам, қасосларига ҳам парво қилмайдиган кофирларни кечириб юбораверсинлар. Чунки Аллоҳ яқинда сабр қилган мўминларга ҳам, тажовузкорлик қилган кофирларга ҳам шу дунёда қилибўтган қилмишларига яраша жавобберади, мукофотлайди ёки жазолайди. بلغ Qur’on · Tafsir

مَنْ عَمِلَ صَـٰلِحًۭا فَلِنَفْسِهِۦ ۖ وَمَنْ أَسَآءَ فَعَلَيْهَا ۖ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ ﴿١٥﴾

Ким бир яхшилик қилса, унинг самараси ўзига бўлади. Аллоҳ унинг яхшилигидан Беҳожат. Ким ёмонлик қилса, унинг натижаси ҳам ўзига қайтади. Унинг қилган ёмонлиги Аллоҳга зарар бермайди. Кейин охиратда ҳаммангиз ёлғиз Бизга қайтасизлар ва ҳаммангизни муносибжазолаймиз ёки мукофотлаймиз

وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ ٱلْكِتَـٰبَ وَٱلْحُكْمَ وَٱلنُّبُوَّةَ وَرَزَقْنَـٰهُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَـٰتِ وَفَضَّلْنَـٰهُمْ عَلَى ٱلْعَـٰلَمِينَ ﴿١٦﴾

Бани Исроилга Тавротни ва убилан одамлар орасини ажрим қилиш имтиёзини атоэтдик.Аксар пайғамбарларни Иброҳим алайҳиссаломнинг зурриётидан чиқардик. Уларга турли хил покиза ризқлар бериб, ўз замонисидаги оламлардан афзал айладик

وَءَاتَيْنَـٰهُم بَيِّنَـٰتٍۢ مِّنَ ٱلْأَمْرِ ۖ فَمَا ٱخْتَلَفُوٓا۟ إِلَّا مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلْعِلْمُ بَغْيًۢا بَيْنَهُمْ ۚ إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِى بَيْنَهُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ فِيمَا كَانُوا۟ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ ﴿١٧﴾

Уларга ҳақ билан ботилни ажратиб берадиган ҳужжатлар ато этдик. Уларга Бизнинг элчимиз Муҳаммад алайҳиссалом юборилиб, ўзларига қарши ҳужжат барпо бўлганидан кейингина ихтилоф чиқардилар. Уларни шу ихтилофга олибборган нарса ўзаробир-бирлари билан катталик, мансаб, обрў талашишлари бўлди. Эй Пайғамбар, Қиёмат куни уларнингбу ихтилофлари борасида ПарвардигорингизнингЎзи ҳукм чиқаради. Ўшанда ким ҳақ, ким ноҳақлигини баён қилади

ثُمَّ جَعَلْنَـٰكَ عَلَىٰ شَرِيعَةٍۢ مِّنَ ٱلْأَمْرِ فَٱتَّبِعْهَا وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَآءَ ٱلَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ ﴿١٨﴾

Кейин сизни иймонга ва солиҳ амалга даъват қилишдан иборат бўлган зиммангиздаги шу иш бўйича бир аниқ манҳаж, шариат йўлига йўллаб қўйдик. Бас, шу шариатга эргашинг. Ҳақни билмайдиган, таниймайдиганларнинг ҳавойи нафсларига эргашманг.Улар сизни ҳақ йўлдан оздирибюборадилар

إِنَّهُمْ لَن يُغْنُوا۟ عَنكَ مِنَ ٱللَّهِ شَيْـًۭٔا ۚ وَإِنَّ ٱلظَّـٰلِمِينَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَآءُ بَعْضٍۢ ۖ وَٱللَّهُ وَلِىُّ ٱلْمُتَّقِينَ ﴿١٩﴾

Ҳақни билмайдиганларнинг ҳавойи нафсларига эргашадиган бўлсангиз, улар сизни Аллоҳнинг бирон азобидан қутқара олмаслар. Ҳамма миллату элатлардаги золимлар ўзаро дўст бўлиб, мўминларга қарши бир-бирларини қўллаб-қувватлайдилар. Аллоҳ эса Ўзидан буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила қўрқадиган тақводорларнинг дўстидир

هَـٰذَا بَصَـٰٓئِرُ لِلنَّاسِ وَهُدًۭى وَرَحْمَةٌۭ لِّقَوْمٍۢ يُوقِنُونَ ﴿٢٠﴾

Элчимизга нозил қилинган бу Қуръон одамлар учун кўнгил кўзларидирки, у орқали ҳақ билан ботилни ажратиб оладилар. Унингҳақ эканига тўла ишонч ҳосил қилган қавм учун эса ҳаққа етакловчи ҳидоят ва раҳматдир. Чунки айнан ўшалар Парвардигорларини рози қилиш учун тўғри йўлдан борадилар.Кейин Аллоҳ уларни дўзахдан асраб, жаннатга киритади. بلغ Qur’on · Tafsir

أَمْ حَسِبَ ٱلَّذِينَ ٱجْتَرَحُوا۟ ٱلسَّيِّـَٔاتِ أَن نَّجْعَلَهُمْ كَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ سَوَآءًۭ مَّحْيَاهُمْ وَمَمَاتُهُمْ ۚ سَآءَ مَا يَحْكُمُونَ ﴿٢١﴾

يحكمون Куфру маъсиятларга ботганлар Аллоҳ бизни ҳам иймон келтириб, яхши амалларни қилган зотлар каби мукофотлайди ва биз дунёда ҳам, охиратда ҳам улар билан бир хил бўламиз, деб ўйлайдиларми? Уларнинг бу ҳукми нақадар манфур ҳукм!

وَخَلَقَ ٱللَّهُ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ بِٱلْحَقِّ وَلِتُجْزَىٰ كُلُّ نَفْسٍۭ بِمَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ ﴿٢٢﴾

Аллоҳ осмонларуерни етук ҳикмат ила яратди.Уларни беҳудага яратмади.Токи,ҳар бир жон яхшилик қиладими, ёмонлик қиладими, қилмишига яраша жазо ёки мукофотини олсин. Аллоҳ уларга зулм қилмайди. Яхшиликларини камайтириб қўймайди, ёмонликларини ошириб ҳам юбормайди

أَفَرَءَيْتَ مَنِ ٱتَّخَذَ إِلَـٰهَهُۥ هَوَىٰهُ وَأَضَلَّهُ ٱللَّهُ عَلَىٰ عِلْمٍۢ وَخَتَمَ عَلَىٰ سَمْعِهِۦ وَقَلْبِهِۦ وَجَعَلَ عَلَىٰ بَصَرِهِۦ غِشَـٰوَةًۭ فَمَن يَهْدِيهِ مِنۢ بَعْدِ ٱللَّهِ ۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ﴿٢٣﴾

Эй Пайғамбар, ҳавойи нафсига эргашиб, уни худди маъбуддек кўрадиган кимсага бир қаранг. Аллоҳ уни билган ҳолида адаштириб қўйган. У ўзи адаштирилишга лойиқ бўлган. Унинг қулоғи ва қалбини муҳрлаган. Энди унинг қулоғига фойдали гаплар кирмайди. Аллоҳ унинг кўзига парда тортиб қўйган. Энди у ҳақни кўра олмайди. Аллоҳ адаштириб қўйганидан кейин энди унга ким ҳам тавфиқ бера оларди?! Бас, ҳавойи нафсга эргашишнинг зарарларини, Аллоҳнинг шариатига эргашишнинг фойдаларини кўриб, улардан ибрат олмайсизларми?

وَقَالُوا۟ مَا هِىَ إِلَّا حَيَاتُنَا ٱلدُّنْيَا نَمُوتُ وَنَحْيَا وَمَا يُهْلِكُنَآ إِلَّا ٱلدَّهْرُ ۚ وَمَا لَهُم بِذَٰلِكَ مِنْ عِلْمٍ ۖ إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ ﴿٢٤﴾

Қайта тирилишни инкор қиладиган кофирлар шундай дейдилар:"Шудунёдаги ҳаётимиздан бошқа ҳаёт йўқ.Бир авлод ўлиб, бошқаси туғилиб, ҳаёт шу тахлит давом этаверади. Бизни фақат вақт ўтиши, кеча ва кундузнинг алмашиниб туриши ўлдиради, холос". Лекин уларда қайта тирилишни инкор қилишга илмий асос йўқ. Улар фақат гумон-тахмин қиладилар, холос. Гумон эса ҳаргиз ҳақиқатнингўрнини боса олмас

وَإِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ ءَايَـٰتُنَا بَيِّنَـٰتٍۢ مَّا كَانَ حُجَّتَهُمْ إِلَّآ أَن قَالُوا۟ ٱئْتُوا۟ بِـَٔابَآئِنَآ إِن كُنتُمْ صَـٰدِقِينَ ﴿٢٥﴾

Қайта тирилишни инкор қиладиган мушрикларга оятларимиз очиқ-равшан тарзда ўқиб берилганда уларнинг ҳужжатлари Пайғамбар алайҳиссаломга: "Ўлимдан кейин яна ҳаёт бор, деган даъвойинглар рост бўлса, ўлиб кетган ота-боболаримизни тирилтирибберинглар-чи", дейишдан бошқа нарса бўлмади

قُلِ ٱللَّهُ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يَجْمَعُكُمْ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَـٰمَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ ﴿٢٦﴾

Эй Пайғамбар, уларга айтинг: "Аллоҳ сизларни яратиб тирилтирган, кейин ўлдиради, кейин яна ўлганингиздан сўнг ҳисоб-китоб қилиш ва жазо ёки мукофот бериш учун Қиёмат кунида тўплайди. Бу кунинг келишига заррача шак-шубҳа йўқ. Лекин одамларнинг кўплари билмайдилар. Шу сабабли солиҳ амаллар қилиб, ўша кун учун тайёргарлик кўрмайдилар". بلغ Qur’on · Tafsir

وَلِلَّهِ مُلْكُ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَيَوْمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يَوْمَئِذٍۢ يَخْسَرُ ٱلْمُبْطِلُونَ ﴿٢٧﴾

Самолар мулки ҳам, замин мулки ҳам Аллоҳникидир. Ундан ўзга чин маъбуд йўқдир. Қиёмат куни Аллоҳ мурдаларни ҳисоб-китоб қилиш ва жазо ёки мукофот бериш учун қайта тирилтирганда Аллоҳдан бошқага бандалик қилган ва ҳақни ноҳаққа, ноҳақни эса ҳаққа чиқаришга уринган ботил аҳли зарарга йўлиқади

وَتَرَىٰ كُلَّ أُمَّةٍۢ جَاثِيَةًۭ ۚ كُلُّ أُمَّةٍۢ تُدْعَىٰٓ إِلَىٰ كِتَـٰبِهَا ٱلْيَوْمَ تُجْزَوْنَ مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿٢٨﴾

Эй Пайғамбар, у кунда ҳар бир умматни тиз чўккан ҳолда ўзини нима қилишларини кутаётганини кўрасиз. Ҳар бир уммат икки елкасидаги фаришталар ёзибборган номаи аъмолига чақирилади. Эй одамлар, бу кунда дунёда қилибўтган яхши-ёмон амалларингизга яраша жазоёки мукофот олурсизлар

هَـٰذَا كِتَـٰبُنَا يَنطِقُ عَلَيْكُم بِٱلْحَقِّ ۚ إِنَّا كُنَّا نَسْتَنسِخُ مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿٢٩﴾

Фаришталар қилган ишларингизни ёзиб бориб, китоб ҳолига келган бу китоб фақат ростни сўзлайди ва сизларга қарши ҳақли гувоҳлик беради. Бас, уни ўқинглар. Биз елкангиздаги фаришталарга дунёда қилиб ўтган ишларингизни ёзибборишни буюрганмиз

فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ فَيُدْخِلُهُمْ رَبُّهُمْ فِى رَحْمَتِهِۦ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْمُبِينُ ﴿٣٠﴾

Бас, иймон келтириб, яхши ишларни қилган зотларни Парвардигорлари Ўз раҳматига, жаннатига киритади. Аллоҳ уларга атоэтган мана шу мукофот ёрқин, мислсиз муваффақиятдир

وَأَمَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَفَلَمْ تَكُنْ ءَايَـٰتِى تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ فَٱسْتَكْبَرْتُمْ وَكُنتُمْ قَوْمًۭا مُّجْرِمِينَ ﴿٣١﴾

Аллоҳга куфр келтирганларга эса зуғум билан шундай дейилур: "Оятларим сизларга ўқиб берилмаганмиди?! Сизлар эса уларга иймон келтиришдан ўзларингизни катта олмаганмидингизлар?! Куфру маъсиятларга ботган жиноятчи қавм бўлмаганмидингизлар?!"ن ق

وَإِذَا قِيلَ إِنَّ وَعْدَ ٱللَّهِ حَقٌّۭ وَٱلسَّاعَةُ لَا رَيْبَ فِيهَا قُلْتُم مَّا نَدْرِى مَا ٱلسَّاعَةُ إِن نَّظُنُّ إِلَّا ظَنًّۭا وَمَا نَحْنُ بِمُسْتَيْقِنِينَ ﴿٣٢﴾

Сизларга: "Аллоҳнинг бандаларига берган уларни қайта тирилтириб, қилган ишларига яраша жазо ёки мукофот бериши ҳақидаги ваъдаси ҳақдир. Қиёматнинг юз бериши ҳақдир. Унга тайёргарлик кўринглар", дейилса, "Биз Қиёмат нималигини билмаймиз. У ҳақдаги гумонимиз жуда заиф, унинг юз бериш эҳтимоли жуда кам, деб биламиз. Унинг содир бўлишига ишончимиз тўла эмас", дедингизлар. وبدا لهم سئات ما عملواوحاق بهم ما كانوابه يستهزءون

وَبَدَا لَهُمْ سَيِّـَٔاتُ مَا عَمِلُوا۟ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ ﴿٣٣﴾

Уларга дунёда қилиб ўтган куфру маъсиятлари ошкор бўлиб, уларни азоб қуршаб олди. Улар мана шу азоб устидан кулгандилар, уни масхара қилгандилар. بلغ Qur’on · Tafsir

وَقِيلَ ٱلْيَوْمَ نَنسَىٰكُمْ كَمَا نَسِيتُمْ لِقَآءَ يَوْمِكُمْ هَـٰذَا وَمَأْوَىٰكُمُ ٱلنَّارُ وَمَا لَكُم مِّن نَّـٰصِرِينَ ﴿٣٤﴾

Аллоҳ уларга деди: "Шу кунги учрашувни унутиб, унинг учун иймон ва солиҳ амал ила тайёргарлик кўрмаганларингиздек, Биз ҳам бугун сизларни тарк қилиб, дўзахга улоқтирамиз. Энди жойингиз жаҳаннамдир. Энди сизларни Аллоҳнингазобидан қутқарибқоладиган ҳечқандай мададкорлар йўқ"

ذَٰلِكُم بِأَنَّكُمُ ٱتَّخَذْتُمْ ءَايَـٰتِ ٱللَّهِ هُزُوًۭا وَغَرَّتْكُمُ ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَا ۚ فَٱلْيَوْمَ لَا يُخْرَجُونَ مِنْهَا وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ ﴿٣٥﴾

Бу азобга гирифтор бўлганингизга сабаб шуки, сизлар Аллоҳнинг оятларини масхара қилдинглар устидан кулдинглар. Сизларни дунё ҳаёти ўз лаззатлари ва шаҳватлари билан алдаб қўйди. Мана энди бугун Аллоҳнинг оятларини масхара қилган кофирлар дўзахдан чиқарилмайдилар.У ерда абадий қоладилар.Парвардигорларини рози қиладиган солиҳ амалқилиболишлари учун дунё ҳаётига ҳам қайтарилмайдилар

فَلِلَّهِ ٱلْحَمْدُ رَبِّ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَرَبِّ ٱلْأَرْضِ رَبِّ ٱلْعَـٰلَمِينَ ﴿٣٦﴾

Бас, ҳамд ёлғиз Аллоҳникидир. Самолар Парвардигориникидир. Замин Парвардигориникидир. Барча махлуқотлар Парвардигориникидир

وَلَهُ ٱلْكِبْرِيَآءُ فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۖ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ ﴿٣٧﴾

Самолардаги ва заминдаги улуғлик, буюклик ёлғиз Уникидир. У ҳаммадан Ғолиб, Азиз, ҳар бир яратишини, тақдирини,тадбирини ва шариатини ҳикмат билан қиладиган Ҳаким Зотдир. Manba: Al-Muxtasar fi tafsiril Qur’anil Karim