تفسیر فصلت — Fussilat (41)

حمٓ ﴿١﴾

تَنزِيلٌۭ مِّنَ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ ﴿٢﴾

این قرآن از جانب الله بخشنده ومهربان نازل شده است. ي كتب فصلت ءايته قرءانا عربا لقوم يعلمون

كِتَـٰبٌۭ فُصِّلَتْ ءَايَـٰتُهُۥ قُرْءَانًا عَرَبِيًّۭا لِّقَوْمٍۢ يَعْلَمُونَ ﴿٣﴾

کتابی است که آیات آن به بهترین وکامل‌ترین وجه بیان شده است، وقرآنی به زبانی عربی نازل شده برای مردمی که می‌دانند؛ زیرا اینها همان کسانی هستند که از معانی قرآن، وهدایت به‌سوی حق که در آن وجود دارد سود می‌برند. بشيرا ونذيرا فأعرض أكثرهم فهم لا يسمعون

بَشِيرًۭا وَنَذِيرًۭا فَأَعْرَضَ أَكْثَرُهُمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ ﴿٤﴾

مژده‌ دهندۀ مؤمنان به پاداش بزرگی که الله برای‌شان آماده ساخته است، وترسانندۀ کافران از عذاب دردناک الله است، اما بیشتر آنها از قرآن رویگردان شدند، و هدایت موجود در آن را به نیت قبول کردن گوش نمی‌کنند

وَقَالُوا۟ قُلُوبُنَا فِىٓ أَكِنَّةٍۢ مِّمَّا تَدْعُونَآ إِلَيْهِ وَفِىٓ ءَاذَانِنَا وَقْرٌۭ وَمِنۢ بَيْنِنَا وَبَيْنِكَ حِجَابٌۭ فَٱعْمَلْ إِنَّنَا عَـٰمِلُونَ ﴿٥﴾

وگفتند: دل‌هایمان با حجاب‌هایی پوشیده شده ودر آنچه ما را به‌سوی آن فرا می‌خوانی نمی‌اندیشند، ودر گوش‌هایمان سنگینی‌ای است که آن را نمی‌شنوند، و میان ما وتو پرده‌ای قرار دارد که هیچ یک از سخنان تو به ما نمی‌رسد. پس تو به روش خودت عمل کن، ما نیز به روش خودمان عمل می‌کنیم، وهرگز از تو پیروی نخواهیم کرد

قُلْ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٌۭ مِّثْلُكُمْ يُوحَىٰٓ إِلَىَّ أَنَّمَآ إِلَـٰهُكُمْ إِلَـٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ فَٱسْتَقِيمُوٓا۟ إِلَيْهِ وَٱسْتَغْفِرُوهُ ۗ وَوَيْلٌۭ لِّلْمُشْرِكِينَ ﴿٦﴾

ای رسول- به این ستیزه‌جویان بگو: من فقط انسانی مانند خودتان هستم که الله به من وحی می‌کند که معبود برحق شما معبودی یگانه یعنی فقط الله است. پس راه منتهی به او را بپیمایید، وبخشایش گناهان‌تان را از او بخواهید، ونابودی وعذاب بر مشرکان است که کسی را غیر الله عبادت می‌کنند یا با او تعالی شریک می‌گردانند

ٱلَّذِينَ لَا يُؤْتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلْـَٔاخِرَةِ هُمْ كَـٰفِرُونَ ﴿٧﴾

همان کسانی‌که زکات اموال‌شان را نمی‌پردازند، وهمان‌ها به آخرت- ونعمت‌های جاویدان وعذاب دردناک آن- کافر هستند

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍۢ ﴿٨﴾

همانا کسانی‌که به الله ورسولانش ایمان آورده، واعمال صالح انجام داده‌اند پاداشی جاویدان وقطع نشدنی یعنی بهشت برای‌شان است. صفحه ۱ از ۸ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

۞ قُلْ أَئِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِٱلَّذِى خَلَقَ ٱلْأَرْضَ فِى يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُونَ لَهُۥٓ أَندَادًۭا ۚ ذَٰلِكَ رَبُّ ٱلْعَـٰلَمِينَ ﴿٩﴾

ای رسول- برای توبیخ مشرکان بگو: چرا به الله که زمین را در دو روز: یکشنبه ودوشنبه، آفرید کفر می‌ورزید، وهمتایانی برایش قرار می‌دهید وآنها را به جای او عبادت می‌کنید؟! این است پروردگار تمام مخلوقات

وَجَعَلَ فِيهَا رَوَٰسِىَ مِن فَوْقِهَا وَبَـٰرَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَآ أَقْوَٰتَهَا فِىٓ أَرْبَعَةِ أَيَّامٍۢ سَوَآءًۭ لِّلسَّآئِلِينَ ﴿١٠﴾

وبر فراز زمین، کوه هایی استوار که آن را از تكان خوردن نگه می دارند، قرار داد، ودر آن برکت قرار داد وآن را برای همیشه پر خیر وبرکت کرد، ورزق وروزی مردم وحیوانات را در آن قرار داد. این ها را در دو روز سه شنبه وچهارشنبه آفرید که همراه با دو روز قبل (که در آن زمین را آفريد) چهار روز می شود، و(حقیقت امر) برای سؤال کنندگان بیان وروشن گردید

ثُمَّ ٱسْتَوَىٰٓ إِلَى ٱلسَّمَآءِ وَهِىَ دُخَانٌۭ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ ٱئْتِيَا طَوْعًا أَوْ كَرْهًۭا قَالَتَآ أَتَيْنَا طَآئِعِينَ ﴿١١﴾

سپس او سبحانه قصد آفرینش آسمان کرد، وآسمان در آن روز دودی بود که به آن وزمین فرمود: به اختیار، یا به اجبار از فرمان من اطاعت کنید، که هیچ راه گریزی از آن ندارید. آسمان وزمین گفتند: پروردگارا فرمان‌بردارانه آمدیم، وهیچ اراده‌ای جز ارادۀ تو نداریم

فَقَضَىٰهُنَّ سَبْعَ سَمَـٰوَاتٍۢ فِى يَوْمَيْنِ وَأَوْحَىٰ فِى كُلِّ سَمَآءٍ أَمْرَهَا ۚ وَزَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنْيَا بِمَصَـٰبِيحَ وَحِفْظًۭا ۚ ذَٰلِكَ تَقْدِيرُ ٱلْعَزِيزِ ٱلْعَلِيمِ ﴿١٢﴾

پس الله آفرینش آسمان‌ها را در دو روز: پنج‌شنبه وجمعه کامل کرد، وبا این دو روز آفرینش آسمان‌ها وزمین را در شش روز به پایان برد، والله در هر آسمانی آنچه را که در آن مقدر می‌کند، وطاعت وعبادتی را که به آن امر می‌کند، وحی کرد. وآسمان دنیا را با ستارگان آراستیم، وبا آنها آسمان را از استراق سمع شیاطین حفظ کردیم. تمام این موارد، تقدیر ذات شکست‌ناپذیری است که هیچ‌کس بر او چیره نمی‌شود واز آفرینش خویش بسیار دانا است. فإن أعرضوا فقل أنذرتكم صعقة مثل صعقة عاد وثمود

فَإِنْ أَعْرَضُوا۟ فَقُلْ أَنذَرْتُكُمْ صَـٰعِقَةًۭ مِّثْلَ صَـٰعِقَةِ عَادٍۢ وَثَمُودَ ﴿١٣﴾

پس - ای رسول- اگر اینها از ایمان به آنچه آورده‌ای روی گرداندند به آنها بگو: شما را از عذابی ترساندم که بر شما واقع می‌شود مانند عذابی که بر عاد قوم هود علیه السلام، وثمود قوم صالح علیه السلام وارد شد آن‌‌گاه که آن دو (پیامبر) را تکذیب کردند

إِذْ جَآءَتْهُمُ ٱلرُّسُلُ مِنۢ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا تَعْبُدُوٓا۟ إِلَّا ٱللَّهَ ۖ قَالُوا۟ لَوْ شَآءَ رَبُّنَا لَأَنزَلَ مَلَـٰٓئِكَةًۭ فَإِنَّا بِمَآ أُرْسِلْتُم بِهِۦ كَـٰفِرُونَ ﴿١٤﴾

أرسلتم به كفرون وقتی رسولانمان پیاپی نزدشان آمدند وهر یک از این پیامبران با دعوتی واحد به آنها امر می‌کرد که فقط الله را عبادت کنید، کافران‌شان گفتند: اگر پروردگارمان فروفرستادن فرشتگان به عنوان رسول را به‌سوی ما می‌خواست به‌طور قطع آنها را فرو می‌فرستاد. پس ما به آنچه شما با آن فرستاده شده‌اید کافر هستیم؛ چون انسان‌هایی مانند خودمان هستید

فَأَمَّا عَادٌۭ فَٱسْتَكْبَرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ وَقَالُوا۟ مَنْ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً ۖ أَوَلَمْ يَرَوْا۟ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِى خَلَقَهُمْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةًۭ ۖ وَكَانُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَا يَجْحَدُونَ ﴿١٥﴾

اما عاد قوم هود علیه السلام افزون بر کفر به الله، در زمین به‌ناحق تکبر ورزیدند، وبه کسانی‌که پیرامون‌شان بودند ستم کردند، ودرحالی‌که به نیروی خویش مغرور بودند گفتند: چه کسی از ما نیرومندتر است؟! به گمان‌شان هیچ‌کس از آنها نیرومندتر نبود، پس الله این‌گونه به آنها پاسخ داد: آیا اینها نمی‌دانند ونمی‌بینند الله که آنها را آفریده ونیرویی را که آنها را از راه به در برده است در آنها به ودیعه گذاشته، از آنها نیرومندتر است؟! وبه آیات الله که هود علیه السلام آنها را آورد کفر می‌ورزیدند. صفحه ۲ از ۸ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًۭا صَرْصَرًۭا فِىٓ أَيَّامٍۢ نَّحِسَاتٍۢ لِّنُذِيقَهُمْ عَذَابَ ٱلْخِزْىِ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۖ وَلَعَذَابُ ٱلْـَٔاخِرَةِ أَخْزَىٰ ۖ وَهُمْ لَا يُنصَرُونَ ﴿١٦﴾

وهم لا ينصرون پس بادی با صدایی آزار دهنده که به‌سبب عذابی که در آن وجود داشت برای‌شان شوم ونامبارک بود در شش روز بر آنها فرستادیم؛ تا عذاب ذلت وخواری را در زندگی دنیا به آنها بچشانیم، وبه‌طور قطع عذاب آخرت که در انتظارشان است خوارکننده‌تر است، وهیچ‌کس را نمی‌یابند که به آنها یاری رساند وآنها را از عذاب نجات دهد

وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْنَـٰهُمْ فَٱسْتَحَبُّوا۟ ٱلْعَمَىٰ عَلَى ٱلْهُدَىٰ فَأَخَذَتْهُمْ صَـٰعِقَةُ ٱلْعَذَابِ ٱلْهُونِ بِمَا كَانُوا۟ يَكْسِبُونَ ﴿١٧﴾

واما ثمود، قوم صالح -علیه السلام- را با روشن کردن راه حق راهنمایی کردیم، اما آنان گمراهی را بر هدایت ترجیح دادند، پس به سبب کفر وگناهانی که می کردند؛ آذرخش از عذاب وذلت آور آنان را نابود کرد

وَنَجَّيْنَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَكَانُوا۟ يَتَّقُونَ ﴿١٨﴾

وکسانی را که به الله ورسولانش ایمان آورده بودند، وبا اجرای اوامر واجتناب از نواهی الله از او تعالی می‌ترسیدند نجات دادیم، وآنها را از عذابی که به قوم‌شان رسید رهاندیم

وَيَوْمَ يُحْشَرُ أَعْدَآءُ ٱللَّهِ إِلَى ٱلنَّارِ فَهُمْ يُوزَعُونَ ﴿١٩﴾

وروزی‌که الله دشمنانش را به‌سوی آتش گرد می‌آورد، مأموران جهنم همگی آنها را به یکجا می‌رانند، ونمی‌توانند از جهنم بگریزند

حَتَّىٰٓ إِذَا مَا جَآءُوهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصَـٰرُهُمْ وَجُلُودُهُم بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ﴿٢٠﴾

تا به جهنم که به‌سوی آن رانده می‌شدند برسند، واز آنچه که در دنیا انجام می‌دادند شانه خالی می‌کنند. گوش‌ها وچشم‌ها وپوست‌های‌شان به کفر وگناهانی که در دنیا انجام می‌دادند بر ضد آنها گواهی می‌دهند

وَقَالُوا۟ لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدتُّمْ عَلَيْنَا ۖ قَالُوٓا۟ أَنطَقَنَا ٱللَّهُ ٱلَّذِىٓ أَنطَقَ كُلَّ شَىْءٍۢ وَهُوَ خَلَقَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍۢ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ﴿٢١﴾

وکافران به پوست‌های‌شان می‌گویند: چرا به آنچه که در دنیا انجام می‌دادیم بر ضد ما گواهی دادید؟! پوست‌ها در پاسخ صاحبان‌شان می‌گویند: الله که هر چیزی را به سخن آورده ما را به سخن آورد، واو شما را اولین بار آن‌گاه که در دنیا بودید آفرید، ودر آخرت برای حسابرسی وجزا فقط به‌سوی او بازگردانیده می‌شوید

وَمَا كُنتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَن يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَآ أَبْصَـٰرُكُمْ وَلَا جُلُودُكُمْ وَلَـٰكِن ظَنَنتُمْ أَنَّ ٱللَّهَ لَا يَعْلَمُ كَثِيرًۭا مِّمَّا تَعْمَلُونَ ﴿٢٢﴾

تعملون وهنگام ارتکاب گناهان، آنها را پنهان نمی‌کردید تا گوش‌ها وچشم‌ها وپوست‌های‌تان بر ضد شما گواهی ندهند؛ زیرا شما به حساب وکیفر وپاداش پس از مرگ ایمان نداشتید، اما گمان کردید که الله سبحانه بسیاری از کارهای‌تان را نمی‌داند، وبر او پوشیده می‌ماند، پس فریب خوردید

وَذَٰلِكُمْ ظَنُّكُمُ ٱلَّذِى ظَنَنتُم بِرَبِّكُمْ أَرْدَىٰكُمْ فَأَصْبَحْتُم مِّنَ ٱلْخَـٰسِرِينَ ﴿٢٣﴾

وهمین گمان بدی که به پروردگارتان بردید شما را نابود کرد، واین‌گونه در دنیا وآخرت از زیان‌دیدگان شدید. صفحه ۳ از ۸ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

فَإِن يَصْبِرُوا۟ فَٱلنَّارُ مَثْوًۭى لَّهُمْ ۖ وَإِن يَسْتَعْتِبُوا۟ فَمَا هُم مِّنَ ٱلْمُعْتَبِينَ ﴿٢٤﴾

پس اگر اینها که گوش‌ها وچشم‌ها وپوست‌های‌شان بر ضد آنها گواهی داده‌اند شکیبایی کنند، جهنم جایگاه وپناهگاهشان است که به آن پناه می‌برند، واگر دفع عذاب وجلب رضایت الله از خودشان را درخواست کنند، هرگز نه به رضایت او تعالی دست خواهند یافت ونه وارد بهشت خواهند شد

۞ وَقَيَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَآءَ فَزَيَّنُوا۟ لَهُم مَّا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَحَقَّ عَلَيْهِمُ ٱلْقَوْلُ فِىٓ أُمَمٍۢ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِم مِّنَ ٱلْجِنِّ وَٱلْإِنسِ ۖ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ خَـٰسِرِينَ ﴿٢٥﴾

وبرای این کافران، همنشینانی از شیاطین آماده کردیم که همراه آنها بودند، واعمال بدشان را در دنیا برای‌شان آراستند، وامر آخرت را که در پی آنها بود برای‌شان آراستند تا اینکه یادآوری آخرت وعمل به آن را از یادشان بردند، وعذاب در میان امت‌های جن وانسی که قبل از آنها گذشته بودند بر آنها واجب شد، به‌راستی‌که آنها زیانکار بودند چون در روز قیامت به خودشان وخانواده‌های‌شان با وارد شدن در جهنم زیان رسانده‌اند

وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَا تَسْمَعُوا۟ لِهَـٰذَا ٱلْقُرْءَانِ وَٱلْغَوْا۟ فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُونَ ﴿٢٦﴾

وکافران وقتی از رویارویی دلیل با دلیل ناتوان ماندند این‌گونه به یکدیگر توصیه کردند: به این قرآن که محمد بر شما می‌خواند گوش ندهید، واز آنچه در آن است فرمان‌برداری نکنید، وهنگام قرائت آن توسط محمد فریاد بکشید وصداهای‌تان را بالا ببرید؛ تا با این کار بر او پیروز شوید، واو از تلاوت قرآن ودعوت به آن دست بکشد، آن‌گاه از او راحت شویم

فَلَنُذِيقَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ عَذَابًۭا شَدِيدًۭا وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَسْوَأَ ٱلَّذِى كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ﴿٢٧﴾

وبه‌طور قطع به کسانی‌که به الله کفر ورزیدند ورسولانش را تکذیب کردند عذابی سخت در روز قیامت خواهیم چشاند، وقطعا آنها را به کیفر اعمال‌شان بر حسب بدترین شرک وگناهی که انجام می‌دادند مجازات خواهیم کرد

ذَٰلِكَ جَزَآءُ أَعْدَآءِ ٱللَّهِ ٱلنَّارُ ۖ لَهُمْ فِيهَا دَارُ ٱلْخُلْدِ ۖ جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَا يَجْحَدُونَ ﴿٢٨﴾

این جزا، جزای دشمنان الله که به او تعالی کفر ورزیدند ورسولانش را تکذیب کردند: جهنم است، که جاویدان وبرای همیشه در آن می‌مانند، جزایی بر انکار و عدم ایمان آنها به آیات الله، با وجود وضوح وحجت قوی‌ای که این آیات داشتند

وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ رَبَّنَآ أَرِنَا ٱلَّذَيْنِ أَضَلَّانَا مِنَ ٱلْجِنِّ وَٱلْإِنسِ نَجْعَلْهُمَا تَحْتَ أَقْدَامِنَا لِيَكُونَا مِنَ ٱلْأَسْفَلِينَ ﴿٢٩﴾

وکسانی‌که به الله کفر ورزیدند ورسولانش را تکذیب کردند گفتند: پروردگارا، جن‌ها وانسان‌هایی که ما را گمراه کردند به ما نشان بده: ابلیس که کفر ودعوت به آن را پایه‌گذاری کرد، وپسر آدم که ریختن خون را بنا نهاد، که این دو را در جهنم زیر پاهایمان قرار دهیم؛ تا از پایین‌ترین کسانی‌باشند که سخت‌ترین عذاب جهنم برای‌شان است

إِنَّ ٱلَّذِينَ قَالُوا۟ رَبُّنَا ٱللَّهُ ثُمَّ ٱسْتَقَـٰمُوا۟ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا۟ وَلَا تَحْزَنُوا۟ وَأَبْشِرُوا۟ بِٱلْجَنَّةِ ٱلَّتِى كُنتُمْ تُوعَدُونَ ﴿٣٠﴾

توعدون همانا کسانی‌که گفتند: پروردگار ما الله است، وهیچ پروردگاری جز او نداریم، وبر اجرای اوامر واجتناب از نواهی او تعالی پایداری کردند، فرشتگان هنگام فرا رسیدن مرگشان بر آنها فرود می‌آیند وبه آنها می‌گویند: نه از مرگ بترسید ونه از آنچه پس از آن است، وبر آنچه در دنیا به جای می‌گذارید اندوهگین نشوید، وشما را بشارت باد به بهشتی که در دنیا در قبال ایمان‌تان به الله واعمال صالحتان به آن وعده داده می‌شدید. صفحه ۴ از ۸ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

نَحْنُ أَوْلِيَآؤُكُمْ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَفِى ٱلْـَٔاخِرَةِ ۖ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَشْتَهِىٓ أَنفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ ﴿٣١﴾

ما دوستان شما در زندگی دنیا هستیم، که شما را به راه راست ارشاد ومحافظت می‌کردیم، ودر آخرت نیز دوستان شما هستیم، پس دوستی ما با شما پایدار است، ودر بهشت تمام خوشی‌ها وآرزوها وخواسته‌هایی را که می‌طلبید برای‌تان فراهم است. نزلا من غفور رحيم

نُزُلًۭا مِّنْ غَفُورٍۢ رَّحِيمٍۢ ﴿٣٢﴾

رزق وروزی آماده‌شده‌ای است برای پذیرایی شما از سوی پروردگاری که نسبت به گناهان کسانی از بندگانش که به‌سوی او توبه کنند، بسیار آمرزنده، ونسبت به آنها بسیار مهربان است

وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلًۭا مِّمَّن دَعَآ إِلَى ٱللَّهِ وَعَمِلَ صَـٰلِحًۭا وَقَالَ إِنَّنِى مِنَ ٱلْمُسْلِمِينَ ﴿٣٣﴾

وهیچ‌کس خوش‌گفتارتر از کسی نیست که به‌سوی توحید الله وعمل به شریعت او تعالی فرامی‌خواند، وعملی صالح که پروردگارش را راضی می‌سازد انجام می‌دهد، ومی‌گوید: همانا من از تسلیم‌شدگان وفرمان‌برداران الله هستم، وهرکس تمام این موارد را انجام دهد خوش‌گفتارترین مردم است

وَلَا تَسْتَوِى ٱلْحَسَنَةُ وَلَا ٱلسَّيِّئَةُ ۚ ٱدْفَعْ بِٱلَّتِى هِىَ أَحْسَنُ فَإِذَا ٱلَّذِى بَيْنَكَ وَبَيْنَهُۥ عَدَٰوَةٌۭ كَأَنَّهُۥ وَلِىٌّ حَمِيمٌۭ ﴿٣٤﴾

وانجام نیکی‌ها وطاعات که الله را راضی می‌سازند، وانجام بدی‌ها وگناهان که او تعالی را به خشم می‌آورند یکسان نیستند. بدی کسی را که به تو بدی کرده با نیکوترین خصلت دفع کن، آن‌گاه کسی که میان تو واو دشمنی دیرینه‌ای وجود دارد- وقتی که بدی‌اش را با نیکوکاری به او دفع کردی- گویی رفیقی شفیق است

وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ٱلَّذِينَ صَبَرُوا۟ وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍۢ ﴿٣٥﴾

وجز کسانی‌که در برابر آزار وبدی‌هایی که از جانب مردم با آن روبرو می‌شوند شکیبایی کرده‌اند به این خصلت پسندیده دست نمی‌یابند، وجز کسی‌که صاحب سهمی بزرگ است به آن نمی‌رسد؛ زیرا خیر زیاد، وسود فراوانی در آن وجود دارد

وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ ٱلشَّيْطَـٰنِ نَزْغٌۭ فَٱسْتَعِذْ بِٱللَّهِ ۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ ﴿٣٦﴾

واگر در هر زمان شیطان، شری را به تو وسوسه کرد به الله پناه ببر؛ زیرا او تعالی سخنانت را می‌شنود، واز حال تو بسیار آگاه است

وَمِنْ ءَايَـٰتِهِ ٱلَّيْلُ وَٱلنَّهَارُ وَٱلشَّمْسُ وَٱلْقَمَرُ ۚ لَا تَسْجُدُوا۟ لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَٱسْجُدُوا۟ لِلَّهِ ٱلَّذِى خَلَقَهُنَّ إِن كُنتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ ﴿٣٧﴾

إ ياه تعبدون واز جمله آیات الله که بر عظمت ویگانگی او تعالی دلالت دارند در پی هم آمدن شب وروز، وخورشید وماه است. - ای مردم- نه برای خورشید سجده کنید، و نه برای ماه؛ وفقط الله را سجده کنید که آنها را آفریده است اگر واقعا الله را عبادت می‌کنید

فَإِنِ ٱسْتَكْبَرُوا۟ فَٱلَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُۥ بِٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ وَهُمْ لَا يَسْـَٔمُونَ ۩ ﴿٣٨﴾

پس اگر تکبر ورزیدند وروی گردانیدند، وبرای الله آفریدگار سجده نکردند، فرشتگانی که نزد الله هستند شب وروز او سبحانه را تسبیح وستایش می‌کنند، واز عبادت او تعالی خسته نمی‌شوند. صفحه ۵ از ۸ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

وَمِنْ ءَايَـٰتِهِۦٓ أَنَّكَ تَرَى ٱلْأَرْضَ خَـٰشِعَةًۭ فَإِذَآ أَنزَلْنَا عَلَيْهَا ٱلْمَآءَ ٱهْتَزَّتْ وَرَبَتْ ۚ إِنَّ ٱلَّذِىٓ أَحْيَاهَا لَمُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰٓ ۚ إِنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌ ﴿٣٩﴾

إنه عل كل شىء قدير ى واز دیگر آیات الله که بر عظمت ویگانگی وقدرت او تعالی بر رستاخیز دلالت دارد این است که تو زمین را بدون گیاه می‌بینی، وچون آب باران را بر آن فرو فرستیم به‌سبب نمو بذرهای نهان در آن به جنبش درمی‌آید، وبرمی‌دمد. همان ذاتی‌که این زمین مرده را با گیاهان زنده گردانید، به‌طور قطع زنده‌ کنندۀ مردگان وبرانگیزانندۀ آنها برای حسابرسی وجزا است؛ زیرا او بر هر کاری توانا است، ونه زنده‌گرداندن زمین پس از اینکه مرده بود او را ناتوان می‌سازد، ونه زنده‌گرداندن وبرانگیختن مردگان از قبرهایشان

إِنَّ ٱلَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِىٓ ءَايَـٰتِنَا لَا يَخْفَوْنَ عَلَيْنَآ ۗ أَفَمَن يُلْقَىٰ فِى ٱلنَّارِ خَيْرٌ أَم مَّن يَأْتِىٓ ءَامِنًۭا يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ ۚ ٱعْمَلُوا۟ مَا شِئْتُمْ ۖ إِنَّهُۥ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿٤٠﴾

حال کسانی‌که در آیات ما با انکار وتکذیب وتحریف آنها از حق به انحراف می‌روند، بر ما پوشیده نیست، وما از آنها آگاه هستیم. پس آیا کسی‌که در جهنم افکنده می‌شود بهتر است یا کسی‌که روز قیامت در حالی می‌آید که از عذاب ایمن است؟ - ای مردم- هر خیر وشری که می‌خواهید انجام دهید، که ما خیر وشر را برای‌تان مشخص کرده‌ایم. همانا الله آنچه را انجام می‌دهید می‌بیند، وذره‌ای از اعمال‌تان بر او پوشیده نمی‌ماند

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِٱلذِّكْرِ لَمَّا جَآءَهُمْ ۖ وَإِنَّهُۥ لَكِتَـٰبٌ عَزِيزٌۭ ﴿٤١﴾

به‌طور قطع کسانی‌که به قرآن وقتی از جانب الله نزدشان آمد کفر ورزیدند در روز قیامت عذاب می‌شوند، وقطعا قرآن کتاب محکم واستواری است، که نه هیچ تحریف‌ کننده‌ای می‌تواند آن را تحریف کند، ونه هیچ تبدیل‌کننده‌ای می‌تواند آن را تغییر دهد

لَّا يَأْتِيهِ ٱلْبَـٰطِلُ مِنۢ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِۦ ۖ تَنزِيلٌۭ مِّنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍۢ ﴿٤٢﴾

باطل نه از پیش روی آن ونه از پشت سرش با کاسته‌شدن یا افزوده‌ شدن یا تبدیل وتحریف به‌سوی قرآن نمی‌آید، از جانب ذاتی‌که در آفرینش وتقدیر وتشریعش بسیار دانا، ودر هر حالتی ستوده‌شده است، نازل گردیده است

مَّا يُقَالُ لَكَ إِلَّا مَا قَدْ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِن قَبْلِكَ ۚ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍۢ وَذُو عِقَابٍ أَلِيمٍۢ ﴿٤٣﴾

ای رسول- جز تکذیبی که به رسولان پیش از تو گفته شده است به تو گفته نمی‌شود پس شکیبا باش؛ زیرا پروردگارت برای هرکس از بندگانش که به‌سوی او توبه کند صاحب آمرزش، وبرای کسی‌که بر گناهانشي اصرار ورزد وهرگز توبه نکند صاحب کیفریىدردناک است.ى

وَلَوْ جَعَلْنَـٰهُ قُرْءَانًا أَعْجَمِيًّۭا لَّقَالُوا۟ لَوْلَا فُصِّلَتْ ءَايَـٰتُهُۥٓ ۖ ءَا۬عْجَمِىٌّۭ وَعَرَبِىٌّۭ ۗ قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ هُدًۭى وَشِفَآءٌۭ ۖ وَٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ فِىٓ ءَاذَانِهِمْ وَقْرٌۭ وَهُوَ عَلَيْهِمْ عَمًى ۚ أُو۟لَـٰٓئِكَ يُنَادَوْنَ مِن مَّكَانٍۭ بَعِيدٍۢ ﴿٤٤﴾

واگر این قرآن را به زبانی غیر از زبان عربی نازل کرده بودیم به‌طور قطع کافران از میان آنها می‌گفتند: چرا آیاتش به روشنی بیان نشده تا آنها را بفهمیم، آیا قرآن، غیر عربی وکسی‌که آن را آورده عربی است؟ - ای رسول- به اینها بگو: قرآن- برای کسانی‌که به الله ایمان آورده‌اند ورسولانش را تصدیق کرده‌اند- هدایتی از گمراهی و شفای جهل وآثار جهل که در سینه‌ها وجود دارد است، وکسانی‌که به الله ایمان نمی‌آورند در گوش‌های‌شان سنگینی است، وقرآن برای آنها مبهم وغیر قابل فهم است. اینها که صفات مذکور را دارند مانند کسانی هستند که از مکان دور صدا زده می‌شوند، پس چگونه می‌توانند صدای منادی را بشنوند! صفحه ۶ از ۸ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا مُوسَى ٱلْكِتَـٰبَ فَٱخْتُلِفَ فِيهِ ۗ وَلَوْلَا كَلِمَةٌۭ سَبَقَتْ مِن رَّبِّكَ لَقُضِىَ بَيْنَهُمْ ۚ وَإِنَّهُمْ لَفِى شَكٍّۢ مِّنْهُ مُرِيبٍۢ ﴿٤٥﴾

مريب وبه تحقیق که به موسی علیه السلام تورات را دادیم ودر آن اختلاف واقع شد؛ برخی از آنها به آن ایمان آوردند، وبرخی از آنها به آن کفر ورزیدند، واگر وعده‌ای از جانب الله نبود مبنی بر اینکه در روز قیامت میان بندگانش در آنچه در آن با هم اختلاف دارند داوری می‌کند به‌طور قطع میان اختلاف‌کنندگان در تورات حکم می‌کرد، وراستگو ویاوه‌گو را مشخص می‌ساخت، آن‌گاه راستگو را گرامی می‌داشت ویاوه‌گو را خوار می‌ساخت، وبه‌راستی‌که کافران دربارۀ قرآن به شکی سخت گرفتار هستند

مَّنْ عَمِلَ صَـٰلِحًۭا فَلِنَفْسِهِۦ ۖ وَمَنْ أَسَآءَ فَعَلَيْهَا ۗ وَمَا رَبُّكَ بِظَلَّـٰمٍۢ لِّلْعَبِيدِ ﴿٤٦﴾

هرکس عمل صالحی انجام دهد سود عمل او به خودش بازمی‌گردد، زیرا عمل صالح هیچ‌کسی به الله سود نمی‌رساند، وهرکس عمل بدی مرتکب شود زیان آن به خودش بازمی‌گردد، زیرا نافرمانی هیچ‌یک از مخلوقات الله به او تعالی زیانی نمی‌رساند، وبه‌زودی هرکس را به آنچه که استحقاقش را دارد جزا خواهد داد، و- ای رسول- پروردگارت نسبت به بندگان خویش ستمکار نیست، وهرگز از نیکی‌های‌شان نخواهد کاست، وبر بدی‌های‌شان نخواهد افزود

۞ إِلَيْهِ يُرَدُّ عِلْمُ ٱلسَّاعَةِ ۚ وَمَا تَخْرُجُ مِن ثَمَرَٰتٍۢ مِّنْ أَكْمَامِهَا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِۦ ۚ وَيَوْمَ يُنَادِيهِمْ أَيْنَ شُرَكَآءِى قَالُوٓا۟ ءَاذَنَّـٰكَ مَا مِنَّا مِن شَهِيدٍۢ ﴿٤٧﴾

دانش قیامت فقط به الله بازگردانده می‌شود؛ زیرا فقط او می‌داند که چه زمانی رخ می‌دهد، وغیر او از این امر آگاه نیست. وجز به علم او تعالی هیچ میوه‌ای از غلافش بیرون نمی‌آید، وهیچ ماده‌ای بار برنمی‌دارد وبار نمی‌گذارد. وذره‌ای از این امر از دستش نمی‌رود، وروزی‌که الله مشرکان را که همراه او بت‌ها را عبادت می‌کردند، از روی توبیخ به خاطر عبادت بت‌ها، این‌گونه ندا می‌دهد: شریکان من که ادعا می‌کردید شریکانم هستند کجایند؟ مشرکان می‌گویند: در برابر تو اعتراف کردیم، که اکنون هیچ‌یک از ما نیست که گواهی دهد تو شریکی داری

وَضَلَّ عَنْهُم مَّا كَانُوا۟ يَدْعُونَ مِن قَبْلُ ۖ وَظَنُّوا۟ مَا لَهُم مِّن مَّحِيصٍۢ ﴿٤٨﴾

وبت‌های ادعایی آنها از نظرشان پنهان می‌شوند، ویقین می‌کنند که هیچ راه فرار وگریزی از عذاب الله ندارند

لَّا يَسْـَٔمُ ٱلْإِنسَـٰنُ مِن دُعَآءِ ٱلْخَيْرِ وَإِن مَّسَّهُ ٱلشَّرُّ فَيَـُٔوسٌۭ قَنُوطٌۭ ﴿٤٩﴾

انسان از درخواست سلامتی ومال وفرزند وسایر نعمت‌ها خسته نمی‌شود، واگر فقر یا بیماری وآسیبی دیگر به او برسد از رحمت الله بسیار مأیوس ونومید می‌گردد

وَلَئِنْ أَذَقْنَـٰهُ رَحْمَةًۭ مِّنَّا مِنۢ بَعْدِ ضَرَّآءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ هَـٰذَا لِى وَمَآ أَظُنُّ ٱلسَّاعَةَ قَآئِمَةًۭ وَلَئِن رُّجِعْتُ إِلَىٰ رَبِّىٓ إِنَّ لِى عِندَهُۥ لَلْحُسْنَىٰ ۚ فَلَنُنَبِّئَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِمَا عَمِلُوا۟ وَلَنُذِيقَنَّهُم مِّنْ عَذَابٍ غَلِيظٍۢ ﴿٥٠﴾

ى واگر سلامتی وثروت وبهبودی از مصیبت وبیماری‌ای که به او رسیده است به او بچشانیم به‌طور قطع خواهد گفت: این از آن من است؛ چون شایسته وسزاوارش هستم، وگمان نمی‌کنم که قیامت برپا شود، وبه فرض اگر قیامت برپا شود نزد الله صاحب ثروت ومال خواهم بود، وهمان‌گونه که به‌سبب استحقاقم در دنیا بر من نعمت ارزانی داشت در آخرت بر من نعمت می‌بخشد، وبه‌طور قطع کسانی را که به الله کفر ورزیده‌اند از کفر وگناهانی که انجام داده‌اند باخبر خواهیم ساخت، وبه‌طور قطع عذابی را که به نهایت سختی رسیده است به آنها خواهیم چشاند. صفحه ۷ از ۸ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

وَإِذَآ أَنْعَمْنَا عَلَى ٱلْإِنسَـٰنِ أَعْرَضَ وَنَـَٔا بِجَانِبِهِۦ وَإِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ فَذُو دُعَآءٍ عَرِيضٍۢ ﴿٥١﴾

وهرگاه سلامتی وبهبودی ونعمتی دیگر به انسان بخشیم از یاد وطاعت الله غافل می‌شود، ومتکبرانه روی می‌گرداند، وهرگاه بیماری وفقر ومانند آن به او رسد بسیار به‌سوی الله دعا می‌کند، واز آسیبی که به او رسیده به‌سوی الله شکوه وگلایه می‌کند تا آسیب را از او برطرف سازد؛ یعنی نه وقتی‌ پروردگارش بر او نعمت بخشد از او سپاسگزاری می‌کند، ونه در برابر مصیبت او آن‌گاه که او را گرفتار سازد شکیبایی می‌کند

قُلْ أَرَءَيْتُمْ إِن كَانَ مِنْ عِندِ ٱللَّهِ ثُمَّ كَفَرْتُم بِهِۦ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ هُوَ فِى شِقَاقٍۭ بَعِيدٍۢ ﴿٥٢﴾

ای رسول- به این مشرکان تکذیب‌کننده بگو: به من خبر دهید اگر این قرآن از جانب الله باشد، وشما به آن کفر ورزید وآن را تکذیب کنید، پس چه حالی خواهید داشت؟! وچه کسی گمراه‌تر است از آن کس که با حق ستیزه‌جویی می‌کند با آن‌که حق آشکار شده ودلیل وقوت دلیلش روشن شده است؟!

سَنُرِيهِمْ ءَايَـٰتِنَا فِى ٱلْـَٔافَاقِ وَفِىٓ أَنفُسِهِمْ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ ٱلْحَقُّ ۗ أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ شَهِيدٌ ﴿٥٣﴾

به زودی آیات خویش در کرانه‌های زمین از آنچه که الله برای مسلمانان فتح می‌کند، وآیات خویش را در خودشان با فتح مکه به آنها نشان خواهیم داد؛ تا آنچه این شک را برطرف می‌سازد که این قرآن حقیقتی است که هیچ شکی در آن راه ندارد برای‌شان روشن شود. آیا برای این مشرکان بر اینکه قرآن حقیقت است، این گواهی الله که قرآن از جانب او آمده، کافی نیست؟! گواهی چه کسی از گواهی الله بزرگتر است؟! پس اگر حق را می‌خواستند به‌طور قطع به گواهی پروردگارشان بسنده می‌کردند

أَلَآ إِنَّهُمْ فِى مِرْيَةٍۢ مِّن لِّقَآءِ رَبِّهِمْ ۗ أَلَآ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَىْءٍۢ مُّحِيطٌۢ ﴿٥٤﴾

آگاه باشید که مشرکان در مورد دیدار پروردگارشان در روز قیامت مردد هستند چون رستاخیز را انکار می‌کنند، وآنها به آخرت ایمان نمی‌آورند؛ از این رو با انجام عمل صالح برای آن آماده نمی‌شوند. بدانید که علم وقدرت الله بر هر چیزی احاطه دارد. صفحه ۸ از ۸ moc.hgelp