تفسیر سبأ — Saba (34)

ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِى لَهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ وَلَهُ ٱلْحَمْدُ فِى ٱلْـَٔاخِرَةِ ۚ وَهُوَ ٱلْحَكِيمُ ٱلْخَبِيرُ ﴿١﴾

تمام ستایش‌ها مخصوص الله است که آفرینش وفرمانروایی وتدبیر هرچه در آسمان‌ها وزمین وجود دارد از آن او است ودر آخرت نیز تمام مدح وسپاس‌ها برای او است، واو در آفرینش وتدبیر خویش ذاتی بسیار دانا، واز احوال بندگانش بسیار آگاه است، وذره‌ای از احوال‌شان بر او پوشیده نمی‌ماند

يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِى ٱلْأَرْضِ وَمَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَمَا يَنزِلُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ وَمَا يَعْرُجُ فِيهَا ۚ وَهُوَ ٱلرَّحِيمُ ٱلْغَفُورُ ﴿٢﴾

از آب وگیاهی که در زمین فرو می‌رود، واز گیاه وهر‌چه از زمین درمی‌آید، واز باران وفرشتگان وروزی‌ای که از آسمان فرود می‌آید، واز فرشتگان واعمال و ارواح بندگانش که در آسمان بالا می‌رود آگاه است، واو نسبت به بندگان مؤمن خویش بسیار مهربان، ونسبت به گناهان کسانی‌که به‌سوی او توبه کنند بسیار آمرزنده است

وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَا تَأْتِينَا ٱلسَّاعَةُ ۖ قُلْ بَلَىٰ وَرَبِّى لَتَأْتِيَنَّكُمْ عَـٰلِمِ ٱلْغَيْبِ ۖ لَا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ ذَرَّةٍۢ فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَلَا فِى ٱلْأَرْضِ وَلَآ أَصْغَرُ مِن ذَٰلِكَ وَلَآ أَكْبَرُ إِلَّا فِى كِتَـٰبٍۢ مُّبِينٍۢ ﴿٣﴾

وکسانی‌که به الله کفر ورزیدند گفتند: قیامت هرگز به سراغ ما نخواهد آمد. - ای رسول- به آنها بگو: چرا به الله سوگند، به‌طور قطع قیامتی که آن را تکذیب می‌کنید شما را فرا خواهد گرفت، اما وقت آن را جز الله نمی‌داند، زیرا او سبحانه از قیامت وسایر امور نهان آگاه است، وهم‌وزن کوچکترین مورچه نه در آسمان‌ها ونه در زمین از علم او سبحانه پنهان نمی‌ماند، ونه کوچکتر از آن ونه بزرگتر از آن از او تعالی پنهان نمی‌ماند، مگر اینکه در کتابی روشن مکتوب است، یعنی همان لوح محفوظ که هر چیزی‌که تا روز قیامت موجود می‌شود در آن نوشته شده است

لِّيَجْزِىَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ ۚ أُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُم مَّغْفِرَةٌۭ وَرِزْقٌۭ كَرِيمٌۭ ﴿٤﴾

الله آنچه را لا زم بود در لوح محفوظ ثبت کرد تا کسانی را که به الله ایمان آورده‌اند واعمال صالح انجام داده‌اند پاداش دهد. اینها که صفات مذکور را دارند مغفرتی برای گناهان‌شان از جانب الله برای‌شان است، وآنها را به خاطر گناهان‌شان مواخذه نمی‌کند، وروزی‌ای گرامی، یعنی بهشت او تعالی در روز قیامت برای‌شان است

وَٱلَّذِينَ سَعَوْ فِىٓ ءَايَـٰتِنَا مُعَـٰجِزِينَ أُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌۭ مِّن رِّجْزٍ أَلِيمٌۭ ﴿٥﴾

وکسانی‌که برای ابطال آیاتی که الله نازل کرده کوشیدند، ودر مورد آن گفتند: سحر است، ودر مورد رسول ما گفتند: کاهن، ساحر، شاعر است، برای اینها که این صفات را دارند در روز قیامت بدترین وسخت‌ترین عذاب است

وَيَرَى ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْعِلْمَ ٱلَّذِىٓ أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ هُوَ ٱلْحَقَّ وَيَهْدِىٓ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلْعَزِيزِ ٱلْحَمِيدِ ﴿٦﴾

وعلمای صحابه وکسانی از علمای اهل کتاب که ایمان آورده‌اند گواهی می‌دهند وحیی که الله به‌سوی تو نازل کرده همان حقیقتی است که هیچ تردیدی در آن نیست، وبه‌سوی راه ذات شکست‌ناپذیری که هیچ‌کس بر او چیره نمی‌شود، ودر دنیا وآخرت ستوده‌شده است راهنمایی می‌کند

وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ هَلْ نَدُلُّكُمْ عَلَىٰ رَجُلٍۢ يُنَبِّئُكُمْ إِذَا مُزِّقْتُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّكُمْ لَفِى خَلْقٍۢ جَدِيدٍ ﴿٧﴾

وکسانی‌که به الله کفر ورزیدند، از روی تعجب وتمسخر آنچه رسول صلی الله علیه وسلم آورد به یکدیگر گفتند: آیا مردی را به شما نشان دهیم که به شما خبر می‌دهد پس از اینکه مردید وتکه‌تکه شدید زنده برانگیخته خواهید شد؟! صفحه ۱ از ۸ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

أَفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَم بِهِۦ جِنَّةٌۢ ۗ بَلِ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْـَٔاخِرَةِ فِى ٱلْعَذَابِ وَٱلضَّلَـٰلِ ٱلْبَعِيدِ ﴿٨﴾

وگفتند: آیا این مرد بر الله دروغ بسته است که برانگیختن ما پس از مرگمان را ادعا کرده است، یا خود دیوانه‌ای است که به آنچه حقیقتی ندارد هذیان می‌گوید؟ امر آن‌گونه که اینها گمان کرده‌اند نیست، بلکه نکته این است که کسانی‌که به روز آخرت ایمان نمی‌آورند در عذاب سخت روز قیامت، ودر گمراهی آشکار از حق در دنیا قرار دارند

أَفَلَمْ يَرَوْا۟ إِلَىٰ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ ۚ إِن نَّشَأْ نَخْسِفْ بِهِمُ ٱلْأَرْضَ أَوْ نُسْقِطْ عَلَيْهِمْ كِسَفًۭا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَةًۭ لِّكُلِّ عَبْدٍۢ مُّنِيبٍۢ ﴿٩﴾

آیا این تکذیب‌ کنندگان رستاخیز به آنچه از زمین در دسترس‌شان وبه آنچه از آسمان پشت سرشان است ننگریسته‌اند؟ اگر فروبردن زمین از زیر پاهای‌شان را بخواهیم آن را از زیر پاهای‌شان فرو می‌بریم، واگر بخواهیم قطعه‌هایی از آسمان بر آنها فرو فرستیم به‌طور قطع آنها را بر سرشان فرو خواهیم فرستاد، همانا در این امر نشانه‌ای قاطع است برای هر بنده‌ای که بسیار به‌سوی طاعت پروردگارش بازمی‌گردد وبا آن بر قدرت الله راهنمایی می‌شود، زیرا کسی‌که بر این کار توانا باشد بر برانگیختن شما پس از مرگ‌تان ومتلاشی‌شدن بدن‌های‌تان توانا است

۞ وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا دَاوُۥدَ مِنَّا فَضْلًۭا ۖ يَـٰجِبَالُ أَوِّبِى مَعَهُۥ وَٱلطَّيْرَ ۖ وَأَلَنَّا لَهُ ٱلْحَدِيدَ ﴿١٠﴾

وبه راستی نبوت وپادشاهی را به داود بخشيديم، وبه کوه ها وپرندگان گفتیم: ای کوه ها وپرندگان، همراه با داود تسبیح بگویید، وآهن را برای او نرم کردیم تا با آن هر ابزاری که می خواست، بسازد

أَنِ ٱعْمَلْ سَـٰبِغَـٰتٍۢ وَقَدِّرْ فِى ٱلسَّرْدِ ۖ وَٱعْمَلُوا۟ صَـٰلِحًا ۖ إِنِّى بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌۭ ﴿١١﴾

که - ای داود- زره‌هایی فراخ که جنگجویانت را در برابر نیروی دشمن‌شان محافظت می‌کند بساز، ومیخ‌ها را مناسب حلقه‌ها قرار بده یعنی نه آنها را نازک بساز که در حلقه‌ها قرار نگیرد، ونه کلفت که در حلقه‌ها وارد نشود، وعمل صالح انجام دهید، زیرا من آنچه را انجام می‌دهید می‌بینم، وذره‌ای از اعمال شما بر من پوشیده نمی‌ماند، وبه‌زودی شما را در قبال آن جزا خواهم داد

وَلِسُلَيْمَـٰنَ ٱلرِّيحَ غُدُوُّهَا شَهْرٌۭ وَرَوَاحُهَا شَهْرٌۭ ۖ وَأَسَلْنَا لَهُۥ عَيْنَ ٱلْقِطْرِ ۖ وَمِنَ ٱلْجِنِّ مَن يَعْمَلُ بَيْنَ يَدَيْهِ بِإِذْنِ رَبِّهِۦ ۖ وَمَن يَزِغْ مِنْهُمْ عَنْ أَمْرِنَا نُذِقْهُ مِنْ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ ﴿١٢﴾

وباد را برای سلیمان پسر داود علیهما السلام رام کردیم، که صبحگاه مسیر یک ماه، وشامگاه مسیر یک ماه را می‌پیمود، وچشمۀ مس را برایش روان کردیم تا آنچه می‌خواهد از مس بسازد، واز میان جن‌ها کسانی را رام او کردیم که به امر پروردگارش در برابر او کار می‌کردند، وبه هر یک از جن‌ها که از کاری که او را به آن امر کرده بودیم سر باز می‌زد از عذاب آتش شعله‌ور می‌چشاندیم

يَعْمَلُونَ لَهُۥ مَا يَشَآءُ مِن مَّحَـٰرِيبَ وَتَمَـٰثِيلَ وَجِفَانٍۢ كَٱلْجَوَابِ وَقُدُورٍۢ رَّاسِيَـٰتٍ ۚ ٱعْمَلُوٓا۟ ءَالَ دَاوُۥدَ شُكْرًۭا ۚ وَقَلِيلٌۭ مِّنْ عِبَادِىَ ٱلشَّكُورُ ﴿١٣﴾

این جن‌ها آنچه را سلیمان علیه السلام می‌خواست برایش می‌ساختند: مساجد برای نماز، وکاخ‌ها ومجسمه‌هایی که می‌خواست، وظرف‌هایی که می‌خواست؛ مانند حوض‌های بزرگ آب، ودیگ‌های آشپزی ثابت که به‌سبب بزرگی‌شان تکان نمی‌خوردند. وبه آنها گفتیم: - ای خاندان داود- از الله در قبال نعمت‌هایی که به شما ارزانی داشته سپاسگزاری کنید، واز میان بندگان من شمار اندکی در قبال نعمت‌هایی که به آنها بخشیده‌ام از من سپاسگزاری می‌کنند. صفحه ۲ از ۸ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

فَلَمَّا قَضَيْنَا عَلَيْهِ ٱلْمَوْتَ مَا دَلَّهُمْ عَلَىٰ مَوْتِهِۦٓ إِلَّا دَآبَّةُ ٱلْأَرْضِ تَأْكُلُ مِنسَأَتَهُۥ ۖ فَلَمَّا خَرَّ تَبَيَّنَتِ ٱلْجِنُّ أَن لَّوْ كَانُوا۟ يَعْلَمُونَ ٱلْغَيْبَ مَا لَبِثُوا۟ فِى ٱلْعَذَابِ ٱلْمُهِينِ ﴿١٤﴾

وهنگامی‌که مرگ را برای سلیمان علیه السلام مقدر کردیم، کسی جن‌ها را از اینکه سلیمان علیه السلام مرده است آگاه نکرد مگر موریانه‌هایی که عصایش را که بر آن تکیه زده بود می‌خوردند، ووقتی فرو افتاد برای جن‌ها مشخص شد که آنها غیب نمی‌دانند؛ زیرا اگر غیب می‌دانستند در عذابی که برای‌شان خوارکننده بود نمی‌ماندند، یعنی چون گمان می‌کردند سلیمان علیه السلام زنده است وآنها را نظارت می‌کند کارهای سخت وطاقت‌فرسا را برای او انجام می‌دادند

لَقَدْ كَانَ لِسَبَإٍۢ فِى مَسْكَنِهِمْ ءَايَةٌۭ ۖ جَنَّتَانِ عَن يَمِينٍۢ وَشِمَالٍۢ ۖ كُلُوا۟ مِن رِّزْقِ رَبِّكُمْ وَٱشْكُرُوا۟ لَهُۥ ۚ بَلْدَةٌۭ طَيِّبَةٌۭ وَرَبٌّ غَفُورٌۭ ﴿١٥﴾

غفور به‌طور قطع برای قبیلۀ سبأ در محل سکونت‌شان که در آن اقامت داشتند نشانه‌ای آشکار بر قدرت الله ونعمت‌بخشی او تعالی بر آنها بود؛ یعنی دو باغ: یکی در سمت راست، ودیگری در سمت چپ، وبه آنها گفتیم: از روزی پروردگارتان بخورید، ودر برابر نعمت‌هایش از او سپاسگزاری کنید؛ این است شهری خوش و پاکیزه، والله پروردگاری است که گناهان کسی را که به‌سوی او توبه کند می‌آمرزد

فَأَعْرَضُوا۟ فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ سَيْلَ ٱلْعَرِمِ وَبَدَّلْنَـٰهُم بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَىْ أُكُلٍ خَمْطٍۢ وَأَثْلٍۢ وَشَىْءٍۢ مِّن سِدْرٍۢ قَلِيلٍۢ ﴿١٦﴾

اما از سپاسگزاری الله وایمان به رسولانش روی گرداندند، پس آنها را با تبدیل نعمت‌های‌شان به عقوبت مجازات کردیم، وسیلی نابودگر بر آنها فرستادیم که سدشان را خراب کرد ومزرعه‌های‌شان را غرق ساخت، ودو باغ مثمر آنها را به دو باغ با میوۀ تلخ، ودرخت شورگز غیر مثمر، واندکی درخت سدر تبدیل کردیم

ذَٰلِكَ جَزَيْنَـٰهُم بِمَا كَفَرُوا۟ ۖ وَهَلْ نُجَـٰزِىٓ إِلَّا ٱلْكَفُورَ ﴿١٧﴾

این تبدیل- که وقتی صاحب نعمت‌ها بودند حاصل شد- به‌سبب کفر ورویگردانی آنها از شکر نعمت‌ها بود، وبا این عذاب سخت، جز کسانی را که نعمت‌های الله را انکار کنند واز او سبحانه ناسپاسی کنند مجازات نمی‌کنیم

وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ ٱلْقُرَى ٱلَّتِى بَـٰرَكْنَا فِيهَا قُرًۭى ظَـٰهِرَةًۭ وَقَدَّرْنَا فِيهَا ٱلسَّيْرَ ۖ سِيرُوا۟ فِيهَا لَيَالِىَ وَأَيَّامًا ءَامِنِينَ ﴿١٨﴾

ودر میان اهالی سبأ در یمن وشهرهای شام که در آنها برکت نهادیم شهرهایی نزدیک به هم قرار دادیم، وگردش در میان آنها را به گونه‌ای مقدر کردیم که بدون مشقت از شهری به شهر دیگر مسافرت می‌کردند تا به شام می‌رسیدند، وبه آنها گفتیم: آنچه خواستید شب یا روز در امنیت از دشمن وگرسنگی وتشنگی در آنها بگردید

فَقَالُوا۟ رَبَّنَا بَـٰعِدْ بَيْنَ أَسْفَارِنَا وَظَلَمُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ فَجَعَلْنَـٰهُمْ أَحَادِيثَ وَمَزَّقْنَـٰهُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍۢ لِّكُلِّ صَبَّارٍۢ شَكُورٍۢ ﴿١٩﴾

صبار شكور اما از این نعمت الله که مسافت‌ها را برای‌شان نزدیک کرده بود ناسپاسی کردند، وگفتند: پروردگارا با برداشتن این شهرها، میان سفرهایمان فاصله بینداز تا رنج سفر را بچشیم، وامتیاز شترهای سواری‌دهنده‌مان آشکار گردد، وبا ناسپاسی نعمت الله ورویگردانی از شکر او تعالی وحسادت‌ ورزیدن به فقرای‌شان بر خود ستم کردند. پس آنها را موضوع سخنان قصه‌ها گردانیدیم که آیندگان در مورد آنها با یکدیگر سخن می‌گفتند، وآنها را سخت در شهرها تار ومار کردیم، به‌گونه‌ای که نمی‌توانستند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند، به‌راستی‌که در این امر- یعنی نعمت‌بخشی بر اهالی سبأ وسپس گرفتن انتقام از آنها به‌سبب کفر وناسپاسی‌شان- پندی است برای هرکس که بر طاعت الله واز نافرمانی او ودر برابر مصیبت شکیبایی می‌کند، وشکر نعمت‌هایی را که الله بر او ارزانی داشته است به جای می‌آورد. صفحه ۳ از ۸ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

وَلَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُۥ فَٱتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقًۭا مِّنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿٢٠﴾

وبه‌طور قطع ابلیس این گمان خود را که می‌تواند آنها را بفریبد واز حق گمراه سازد در مورد آنها عملی کرد، ودر کفر وگمراهی از او پیروی کردند، جز گروهی از مؤمنان که با پیروی‌ نکردن از ابلیس او را نومید کردند

وَمَا كَانَ لَهُۥ عَلَيْهِم مِّن سُلْطَـٰنٍ إِلَّا لِنَعْلَمَ مَن يُؤْمِنُ بِٱلْـَٔاخِرَةِ مِمَّنْ هُوَ مِنْهَا فِى شَكٍّۢ ۗ وَرَبُّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ حَفِيظٌۭ ﴿٢١﴾

حفيظ وابلیس هيچ گونه تسلطى بر آنان نداشت تا به زور گمراهشان کند، بلکه فقط گناهان را برایشان می آراست وآنان را فریب می داد. مگر برای آشکار ساختن حال كسى که به آخرت وجزای آن ايمان دارد وکسی که درباره ی آن متردد است، به او اجازه ی فریب دادن، دادیم. -ای پیامبر- پروردگارت حافظ ونگهبان همه چیز است، اعمال بندگانش را حفظ وثبت می کند، ودر برابر آن سزا وپاداششان خواهد داد

قُلِ ٱدْعُوا۟ ٱلَّذِينَ زَعَمْتُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ ۖ لَا يَمْلِكُونَ مِثْقَالَ ذَرَّةٍۢ فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَلَا فِى ٱلْأَرْضِ وَمَا لَهُمْ فِيهِمَا مِن شِرْكٍۢ وَمَا لَهُۥ مِنْهُم مِّن ظَهِيرٍۢ ﴿٢٢﴾

شرك وما له منهم من ظهير - ای رسول- به این مشرکان بگو: کسانی را که گمان می‌کنید آنها به جای الله معبودهای‌تان هستند صدا بزنید تا به شما سود برسانند یا آسیب را از شما بزدایند، اما آنها هم‌وزن ذره‌ای نه در آسمان‌ها ونه در زمین مالک نیستند، ودر آن هیچ شراکتی با الله ندارند، الله هیچ دستیاری ندارد که به او یاری رساند، زیرا او تعالی از شریکان ودستیاران بی‌نیاز است

وَلَا تَنفَعُ ٱلشَّفَـٰعَةُ عِندَهُۥٓ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُۥ ۚ حَتَّىٰٓ إِذَا فُزِّعَ عَن قُلُوبِهِمْ قَالُوا۟ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ ۖ قَالُوا۟ ٱلْحَقَّ ۖ وَهُوَ ٱلْعَلِىُّ ٱلْكَبِيرُ ﴿٢٣﴾

شفاعت نزد او سبحانه سود نمی‌رساند مگر برای کسی‌که به او اجازه دهد. الله در شفاعت اجازه نمی‌دهد مگر برای کسی‌که از او راضی باشد؛ به‌سبب عظمت الله وقتی در آسمان سخن می‌گوید فرشتگان برای فرمان‌برداری از سخن او تعالی بال‌های‌شان را بر هم می‌زنند تا وقتی وحشت از دل‌های‌شان برطرف می‌شود به جبرئیل علیه السلام می‌گویند: پروردگارتان چه فرمود؟ جبرئیل علیه السلام می‌گوید: حقیقت را فرمود، واو به ذات وقدرت خویش بلندمرتبه است، وذات بسیار بزرگی است که همه‌چیز پایین‌تر از او قرار دارند

۞ قُلْ مَن يَرْزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۖ قُلِ ٱللَّهُ ۖ وَإِنَّآ أَوْ إِيَّاكُمْ لَعَلَىٰ هُدًى أَوْ فِى ضَلَـٰلٍۢ مُّبِينٍۢ ﴿٢٤﴾

ای پیامبر- به این مشرکان بگو: چه کسی شما را از آسمان به وسیله نازل کردن باران، واز زمین به وسیله ی رویاندن محصولات، کشتزارها ومیوه ها وغير اين، روزی می دهد؟ بگو: پروردگار است که شما را به وسیله ی آن روزی می دهد، وبدون شک یکی از ما وشما بر هدايت، ودیگری در گمراهى آشكار از راه درست، می باشد، پس یکی از ما بدون شک چنین است، قطعا مؤمنان همان هدایت یافتگان ومشرکان همان گمراهانند

قُل لَّا تُسْـَٔلُونَ عَمَّآ أَجْرَمْنَا وَلَا نُسْـَٔلُ عَمَّا تَعْمَلُونَ ﴿٢٥﴾

ای رسول- به آنها بگو: در روز قیامت شما در مورد گناهانی که ما مرتکب شده‌ایم بازخواست نخواهید شد، وما نیز در مورد آنچه شما انجام می‌دادید بازخواست نخواهیم شد

قُلْ يَجْمَعُ بَيْنَنَا رَبُّنَا ثُمَّ يَفْتَحُ بَيْنَنَا بِٱلْحَقِّ وَهُوَ ٱلْفَتَّاحُ ٱلْعَلِيمُ ﴿٢٦﴾

به آنها بگو: الله ما وشما را در روز قیامت جمع می‌کند، سپس به عدالت میان ما وشما داوری می‌کند، آن‌گاه حق‌گو را از یاوه‌گو مشخص می‌سازد واو داوری است که به عدالت قضاوت می‌کند، واز موضوعی که به آن داوری می‌کند آگاه است. صفحه ۴ از ۸ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

قُلْ أَرُونِىَ ٱلَّذِينَ أَلْحَقْتُم بِهِۦ شُرَكَآءَ ۖ كَلَّا ۚ بَلْ هُوَ ٱللَّهُ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ ﴿٢٧﴾

ای رسول- به آنها بگو: کسانی را که شریکانی برای الله قرار داده‌اید وآنها را در عبادت با او تعالی شریک می‌گردانید به من نشان دهید. هرگز، امر چنین نیست که شما تصور کردید که او شریکانی دارد، بلکه او، الله یعنی همان ذات شکست‌ناپذیری است که هیچ‌کس بر او چیره نمی‌شود، ودر آفرینش وتقدیر وتدبیرش بسیار دانا است

وَمَآ أَرْسَلْنَـٰكَ إِلَّا كَآفَّةًۭ لِّلنَّاسِ بَشِيرًۭا وَنَذِيرًۭا وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ ﴿٢٨﴾

و- ای رسول- ما تو را نفرستادیم جز برای تمام مردم، مژده‌ دهندۀ پرهیزگاران به اینکه بهشت برای‌شان است، وترسانندۀ کافران وبدکاران از جهنم؛ اما بیشتر مردم این موضوع را نمی‌دانند، زیرا اگر از این امر آگاه بودند تو را تکذیب نمی‌کردند

وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَـٰذَا ٱلْوَعْدُ إِن كُنتُمْ صَـٰدِقِينَ ﴿٢٩﴾

ومشرکان با درخواست تعجیل در عذابی که با آن تهدید می‌شوند می‌گویند: این وعدۀ عذاب چه زمانی است اگر در این ادعا که حقیقت است راستگو هستید؟ قل ل كم ميعاد يوم ل اتستٔخرون عنهساعة ولا تستقدمون

قُل لَّكُم مِّيعَادُ يَوْمٍۢ لَّا تَسْتَـْٔخِرُونَ عَنْهُ سَاعَةًۭ وَلَا تَسْتَقْدِمُونَ ﴿٣٠﴾

ای رسول- به این درخواست‌ کنندگان تعجیل در عذاب بگو: برای شما میعاد روزی مشخص است، که نه می‌توانید لحظه‌ای از آن پس روید، ونه می‌توانید لحظه‌ای از آن پیش افتید، وآن روز همان روز قیامت است

وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَن نُّؤْمِنَ بِهَـٰذَا ٱلْقُرْءَانِ وَلَا بِٱلَّذِى بَيْنَ يَدَيْهِ ۗ وَلَوْ تَرَىٰٓ إِذِ ٱلظَّـٰلِمُونَ مَوْقُوفُونَ عِندَ رَبِّهِمْ يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ ٱلْقَوْلَ يَقُولُ ٱلَّذِينَ ٱسْتُضْعِفُوا۟ لِلَّذِينَ ٱسْتَكْبَرُوا۟ لَوْلَآ أَنتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِينَ ﴿٣١﴾

وکسانی‌که به الله کفر ورزیدند گفتند: به این قرآن که محمد ادعا می‌کند بر او نازل شده است هرگز ایمان نخواهیم آورد، وهرگز به کتاب‌های آسمانی پیشین ایمان نخواهیم آورد، و- ای رسول- کاش ستمکاران محبوس نزد پروردگارشان در روز قیامت برای حسابرسی را می‌دیدی، که با یکدیگر سخن می‌گویند، وهر یک از آنها مسئولیت وسرزنش را بر دیگری می‌افکند. پیروان زیردست به سران‌شان که آنها را در دنیا ضعیف وناتوان یافتند می‌گویند: اگر شما ما را گمراه نکرده بودید، به‌طور قطع ما به الله ورسولانش ایمان می‌آوردیم

قَالَ ٱلَّذِينَ ٱسْتَكْبَرُوا۟ لِلَّذِينَ ٱسْتُضْعِفُوٓا۟ أَنَحْنُ صَدَدْنَـٰكُمْ عَنِ ٱلْهُدَىٰ بَعْدَ إِذْ جَآءَكُم ۖ بَلْ كُنتُم مُّجْرِمِينَ ﴿٣٢﴾

وپیشوایان که از حق تکبر ورزیدند به پیروان که آنها را زیردست خویش قرار داده بودند می‌گویند: آیا ما شما را از هدایتی که محمد برای‌تان آورد بازداشتیم؟! خیر، بلکه شما خودتان گمراه وفاسد وفسادکار بودید

وَقَالَ ٱلَّذِينَ ٱسْتُضْعِفُوا۟ لِلَّذِينَ ٱسْتَكْبَرُوا۟ بَلْ مَكْرُ ٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ إِذْ تَأْمُرُونَنَآ أَن نَّكْفُرَ بِٱللَّهِ وَنَجْعَلَ لَهُۥٓ أَندَادًۭا ۚ وَأَسَرُّوا۟ ٱلنَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا۟ ٱلْعَذَابَ وَجَعَلْنَا ٱلْأَغْلَـٰلَ فِىٓ أَعْنَاقِ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ۚ هَلْ يُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ﴿٣٣﴾

وپیروان ستمدیده به سران مستکبر خود گفتند: بلکه نیرنگ شب وروز شما بود که ما را از هدایت بازداشت، آنگاه که ما را به کفر ورزيدن به الله وعبادت مخلوقاتش فرمان می دادید، وهنگامی که عذاب را مشاهده کرده ویقین پیدا کردند که عذاب داده می شوند؛ پشیمانی خود را از کفر ورزيدنشان در دنیا، پنهان می کنند. غل وزنجيرها را به گردن كافران مى اندازيم، وتنها به خاطر عبادت غیر الله وارتکاب گناهانی که در دنیا انجام می دادند؛ این گونه مجازات داده می شوند. صفحه ۵ از ۸ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

وَمَآ أَرْسَلْنَا فِى قَرْيَةٍۢ مِّن نَّذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَآ إِنَّا بِمَآ أُرْسِلْتُم بِهِۦ كَـٰفِرُونَ ﴿٣٤﴾

ودر هیچ شهری رسولی که آنها را از عذاب الله می‌ترساند نفرستادیم مگر اینکه افراد مرفه صاحب قدرت ومقام ومال آنجا گفتند: - ای رسولان- به آنچه که شما با آن فرستاده شده‌اید کافر هستیم. وقالوا نحن أك ثر أمولا وأولدا وما نحن بمعذ بين

وَقَالُوا۟ نَحْنُ أَكْثَرُ أَمْوَٰلًۭا وَأَوْلَـٰدًۭا وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ ﴿٣٥﴾

واین صاحبان مقام، شادمان ومفتخر می‌گفتند: ما اموال وفرزندان زیادی داریم، واین ادعای شما که ما عذاب می‌شویم دروغ است، زیرا ما نه در دنیا ونه در آخرت عذاب نخواهیم شد

قُلْ إِنَّ رَبِّى يَبْسُطُ ٱلرِّزْقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقْدِرُ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ ﴿٣٦﴾

ای رسول- به اینها که به نعمت‌هایی که به آنها داده شده است مغرور هستند بگو: پروردگارم به منظور آزمایش، برای هرکس بخواهد رزق وروزی را می‌گشاید که آیا سپاسگزاری می‌کند یا کفر می‌ورزد، وآن را برای آزمایش هرکس بخواهد تنگ می‌گرداند که آیا شکیبایی می‌کند یا خشم می‌گیرد؟ اما بیشتر مردم نمی‌دانند که الله حکیم است؛ وهیچ کاری را جز از روی حکمتی کامل وفراگیر مقدر نمی‌کند؛ فرقی ندارد که کسی از این حکمت آگاه باشد یا نباشد

وَمَآ أَمْوَٰلُكُمْ وَلَآ أَوْلَـٰدُكُم بِٱلَّتِى تُقَرِّبُكُمْ عِندَنَا زُلْفَىٰٓ إِلَّا مَنْ ءَامَنَ وَعَمِلَ صَـٰلِحًۭا فَأُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ جَزَآءُ ٱلضِّعْفِ بِمَا عَمِلُوا۟ وَهُمْ فِى ٱلْغُرُفَـٰتِ ءَامِنُونَ ﴿٣٧﴾

ونه اموال‌تان ونه فرزندان‌تان که به آنها افتخار می‌کنید آن چیزی نیستند که شما را به رضایت الله برسانند، اما هرکس به الله ایمان آورد وعمل صالح انجام دهد به پاداشی مضاعف دست می‌یابد؛ یعنی اموال، او را با انفاق در راه الله، وفرزندان با دعا برایش او را به الله نزدیک می‌سازند، اینها که مؤمن هستند واعمال صالح انجام می‌دهند پاداشی دو برابر نیکی‌هایی که انجام داده‌اند دارند، ودر منازلی بلند از بهشت از هرگونه عذاب ومرگ وقطع نعمت‌ها که آنها را می‌ترسانند ایمن و آسوده‌خاطر هستند

وَٱلَّذِينَ يَسْعَوْنَ فِىٓ ءَايَـٰتِنَا مُعَـٰجِزِينَ أُو۟لَـٰٓئِكَ فِى ٱلْعَذَابِ مُحْضَرُونَ ﴿٣٨﴾

وکافران که نهایت تلاش خویش را در بازداشتن مردم از آیات ما به خرج می‌دهند ودر تحقق اهدافشان می‌کوشند همان زیانکاران در دنیا وعذاب‌شدگان در آخرت هستند

قُلْ إِنَّ رَبِّى يَبْسُطُ ٱلرِّزْقَ لِمَن يَشَآءُ مِنْ عِبَادِهِۦ وَيَقْدِرُ لَهُۥ ۚ وَمَآ أَنفَقْتُم مِّن شَىْءٍۢ فَهُوَ يُخْلِفُهُۥ ۖ وَهُوَ خَيْرُ ٱلرَّٰزِقِينَ ﴿٣٩﴾

ای رسول- بگو: همانا پروردگارم رزق وروزی را برای هر یک از بندگانش که بخواهد می‌گشاید، وآن را برای هر یک از آنها که بخواهد تنگ می‌گرداند، وآنچه در راه الله انفاق کنید، الله عوض آن را در دنیا با دادن چیزی بهتر از آن، ودر آخرت با دادن پاداشی بزرگ برای‌تان می‌دهد، والله سبحانه بهترین روزی‌دهندگان است، پس هرکس خواهان رزق وروزی است باید به او سبحانه روی آورد

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعًۭا ثُمَّ يَقُولُ لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ أَهَـٰٓؤُلَآءِ إِيَّاكُمْ كَانُوا۟ يَعْبُدُونَ ﴿٤٠﴾

و-ای رسول- روزی را به یاد آور که الله همگی آنها را گرد می‌آورد، سپس او سبحانه برای توبیخ وسرزنش مشرکان به فرشتگان می‌گوید: آیا اینها بودند که در زندگی دنیا شما را به جای الله عبادت می‌کردند؟ صفحه ۶ از ۸ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

قَالُوا۟ سُبْحَـٰنَكَ أَنتَ وَلِيُّنَا مِن دُونِهِم ۖ بَلْ كَانُوا۟ يَعْبُدُونَ ٱلْجِنَّ ۖ أَكْثَرُهُم بِهِم مُّؤْمِنُونَ ﴿٤١﴾

فرشتگان می‌گویند: پاک ومنزه هستی! به جای آنها، تو دوست وکارساز ما هستی، وهیچ دوستی‌ای میان ما وآنها نیست، بلکه این مشرکان شیاطین را عبادت می‌کردند؛ شیاطین این‌گونه برای‌شان مجسم می‌کردند که فرشتگانی هستندرپس آنها را به جای الله عبادت می‌کردند، وبیشترشان به آنها ایمان داشتند

فَٱلْيَوْمَ لَا يَمْلِكُ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍۢ نَّفْعًۭا وَلَا ضَرًّۭا وَنَقُولُ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ ذُوقُوا۟ عَذَابَ ٱلنَّارِ ٱلَّتِى كُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ ﴿٤٢﴾

در روز حشر وحسابرسی، معبودها مالک هیچ سود وزیانی برای کسانی‌که در دنیا آنها را به جای الله عبادت می‌کردند نیستند، وبه کسانی‌که با کفر وگناهان، به خودشان ستم کرده‌اند می‌گوییم: عذاب جهنم که آن را در دنیا تکذیب می‌کردید بچشید

وَإِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ ءَايَـٰتُنَا بَيِّنَـٰتٍۢ قَالُوا۟ مَا هَـٰذَآ إِلَّا رَجُلٌۭ يُرِيدُ أَن يَصُدَّكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ ءَابَآؤُكُمْ وَقَالُوا۟ مَا هَـٰذَآ إِلَّآ إِفْكٌۭ مُّفْتَرًۭى ۚ وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لِلْحَقِّ لَمَّا جَآءَهُمْ إِنْ هَـٰذَآ إِلَّا سِحْرٌۭ مُّبِينٌۭ ﴿٤٣﴾

وهرگاه آیات روشن وبدون ابهام ما که بر رسول‌مان نازل شده است، به این مشرکان تکذیب‌کننده خوانده می‌شود می‌گویند: این مردی که آنها را آورده، کسی نیست جز مردی که می‌خواهد شما را از آنچه پدران‌تان بر آن بودند بازدارد، ومی‌گویند: این قرآن، چیزی نیست جز دروغی که آن را بر الله بسته است، وکسانی‌که به الله کفر ورزیدند به قرآن وقتی‌ از جانب الله نزدشان آمد گفتند: این جز سحری آشکار نیست؛ چون میان مرد وهمسر، وپسر وپدر جدایی می‌اندازد

وَمَآ ءَاتَيْنَـٰهُم مِّن كُتُبٍۢ يَدْرُسُونَهَا ۖ وَمَآ أَرْسَلْنَآ إِلَيْهِمْ قَبْلَكَ مِن نَّذِيرٍۢ ﴿٤٤﴾

وما کتاب‌هایی که بخوانند به آنها نداده بودیم تا آنها را راهنمایی کند به اینکه قرآن دروغی است که محمد صلی الله علیه وسلم آن را ساخته است، و-ای رسول- پیش از فرستادن تو، رسولی که آنها را از عذاب الله بترساند نزدشان نفرستاده‌ایم

وَكَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَمَا بَلَغُوا۟ مِعْشَارَ مَآ ءَاتَيْنَـٰهُمْ فَكَذَّبُوا۟ رُسُلِى ۖ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ ﴿٤٥﴾

وامت های پیشین مانند عاد، ثمود وقوم لوط (پیامبران را) تکذیب کردند، ومشرکان قوم تو، به یک دهم قدرت، نیرو، مال وتعداد امت های پیشین نرسیده اند، هر یک از آنان پیامبرشان را تکذیب کردند، پس مال، قدرت وتعدادشان به آنان سودی نرسانید وعذاب من بر آنان واقع شد. پس -ای پیامبر- بنگر هشدار وعذاب من چگونه بود

۞ قُلْ إِنَّمَآ أَعِظُكُم بِوَٰحِدَةٍ ۖ أَن تَقُومُوا۟ لِلَّهِ مَثْنَىٰ وَفُرَٰدَىٰ ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا۟ ۚ مَا بِصَاحِبِكُم مِّن جِنَّةٍ ۚ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌۭ لَّكُم بَيْنَ يَدَىْ عَذَابٍۢ شَدِيدٍۢ ﴿٤٦﴾

بينيدى عذاب شديد - ای رسول- به این مشرکان بگو: من شما را فقط به یک خصلت راهنمایی ونصیحت می‌کنم؛ وآن اینکه خالی از هوس، فقط برای الله سبحانه بپاخیزید، دو نفر دو نفر یا به تنهایی؛ سپس در سیرت همنشین خویش، وعقل وراستگویی وامانتداری‌اش که بر آن واقف هستید، بیندیشید؛ تا برای‌تان مشخص شود او صلی الله علیه وسلم دیوانه نیست. او کسی نیست جز ترسانندۀ شما از عذابی سخت؛ اگر از شرک برای الله به‌سوی او تعالی توبه نکنید

قُلْ مَا سَأَلْتُكُم مِّنْ أَجْرٍۢ فَهُوَ لَكُمْ ۖ إِنْ أَجْرِىَ إِلَّا عَلَى ٱللَّهِ ۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ شَهِيدٌۭ ﴿٤٧﴾

ای رسول- به این مشرکان تکذیب‌ کننده بگو: من در قبال هدایت وخیری که برای‌تان آوردم هیچ پاداش یا مزدی - به فرض وجود آن- از شما نمی‌خواهم، وبرای خودتان باشد، پاداش من جز بر الله به تنهایی نیست، واو سبحانه بر همه چیز گواه است، وگواهی می‌دهد که من به شما ابلاغ کردم، وبر اعمال‌تان گواهی می‌دهد، وجزای آن را به شما می‌رساند. صفحه ۷ از ۸ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر

قُلْ إِنَّ رَبِّى يَقْذِفُ بِٱلْحَقِّ عَلَّـٰمُ ٱلْغُيُوبِ ﴿٤٨﴾

ای رسول- بگو: به یقین پروردگارم حق را بر باطل مسلط می‌کند وباطل را از بین می‌برد، واو دانای امور نهان است، وذره‌ای نه در آسمان‌ها ونه در زمین، ونه اعمال بندگانش بر او پوشیده نمی‌ماند

قُلْ جَآءَ ٱلْحَقُّ وَمَا يُبْدِئُ ٱلْبَـٰطِلُ وَمَا يُعِيدُ ﴿٤٩﴾

ای رسول- به این مشرکان تکذیب‌کننده بگو: حق یعنی اسلام آمد، وباطل که هیچ اثر یا نیرویی از او پدیدار نیست وبه تاثیرگذاری‌اش بازنمی‌گردد از بین رفت

قُلْ إِن ضَلَلْتُ فَإِنَّمَآ أَضِلُّ عَلَىٰ نَفْسِى ۖ وَإِنِ ٱهْتَدَيْتُ فَبِمَا يُوحِىٓ إِلَىَّ رَبِّىٓ ۚ إِنَّهُۥ سَمِيعٌۭ قَرِيبٌۭ ﴿٥٠﴾

ای رسول- به این مشرکان تکذیب‌کننده بگو: اگر در آنچه به شما ابلاغ می‌کنم از حق گمراه شوم زیان گمراهی من فقط به خودم بازمی‌گردد، وذره‌ای از آن به شما نمی‌رسد، واگر به‌سبب آنچه پروردگارم سبحانه به من وحی می‌کند به‌سوی حق هدایت شوم، به‌راستی‌که او تعالی سخنان بندگانش را می‌شنود، وذات نزدیکی است که شنیدن سخنانم بر او دشوار نیست

وَلَوْ تَرَىٰٓ إِذْ فَزِعُوا۟ فَلَا فَوْتَ وَأُخِذُوا۟ مِن مَّكَانٍۢ قَرِيبٍۢ ﴿٥١﴾

و-ای رسول- کاش ببینی آن‌گاه که این تکذیب‌کنندگان وقتی عذاب روز قیامت را ببینند به وحشت می‌افتند، ونه هیچ راه فراری از آنجا دارند، ونه هیچ پناهگاهی که به آن روی آورند، در ابتدای امر از مکانی نزدیک وسهل‌الوصول گرفتار می‌شوند، اگر این صحنه را ببینی به تحقیق که امری شگفت دیده‌ای

وَقَالُوٓا۟ ءَامَنَّا بِهِۦ وَأَنَّىٰ لَهُمُ ٱلتَّنَاوُشُ مِن مَّكَانٍۭ بَعِيدٍۢ ﴿٥٢﴾

وآن‌گاه که مقصدشان را ببینند می‌گویند: به روز قیامت ایمان آوردیم، وچگونه می‌توانند ایمان بیاورند وبه آن چنگ بزنند درحالی‌که به‌سبب خروج از سرای دنیا که سرای عمل است نه سرای جزا، به سرای آخرت که سرای جزا است نه سرای عمل، از مکان پذیرش ایمان دور شده‌اند؟!

وَقَدْ كَفَرُوا۟ بِهِۦ مِن قَبْلُ ۖ وَيَقْذِفُونَ بِٱلْغَيْبِ مِن مَّكَانٍۭ بَعِيدٍۢ ﴿٥٣﴾

وچگونه به آنان توفیق ایمان آوردن داده شود یا از آنان پذیرفته شود، در حالی که در دنیا کفر ورزیده اند، وبا گمان، بدور از حقیقت سخن می گفتند، مانند اين سخنشان که پیامبر -صلی الله علیه وسلم- ساحر، کاهن، وشاعر است؟!

وَحِيلَ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَا يَشْتَهُونَ كَمَا فُعِلَ بِأَشْيَاعِهِم مِّن قَبْلُ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ فِى شَكٍّۢ مُّرِيبٍۭ ﴿٥٤﴾

این تکذیب‌کنندگان از رسیدن به خوشی‌های دنیا که می‌خواهند، وتوبه از کفر ونجات از جهنم، وبازگشت به زندگی دنیا محروم می‌شوند، چنان‌که امثال‌شان از میان امت‌های تکذیب‌کنندۀ پیش از آنها، از این امور محروم شدند به‌سبب اینکه در توحید ویگانگی الله وایمان به رستاخیز که رسولان‌شان آوردند، شکی کفرانگیز داشتند. صفحه ۸ از ۸ moc.hgelp