خانه›تفسیر›الفرقان (٢٥)
مکی · ٧٧ آیه
تَبَارَكَ ٱلَّذِى نَزَّلَ ٱلْفُرْقَانَ عَلَىٰ عَبْدِهِۦ لِيَكُونَ لِلْعَـٰلَمِينَ نَذِيرًا ﴿١﴾
بزرگ وزیاد است خیر ذاتیکه قرآن را جداسازندهای میان حق وباطل برای بنده ورسولش محمد صلی الله علیه وسلم نازل کرد؛ تا رسولی بهسوی دو گروه انس و جن، وترسانندهای برای آنها از عذاب الله باشد
ٱلَّذِى لَهُۥ مُلْكُ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَلَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًۭا وَلَمْ يَكُن لَّهُۥ شَرِيكٌۭ فِى ٱلْمُلْكِ وَخَلَقَ كُلَّ شَىْءٍۢ فَقَدَّرَهُۥ تَقْدِيرًۭا ﴿٢﴾
تقديرا همان ذاتیکه فرمانروایی آسمانها وزمین، تنها از آن او است، وهرگز فرزندی نگرفته است، وهیچ شریکی در فرمانروایی خویش ندارد، وتمام چیزها را آفریده، و هر یک از آنها را بر اساس اندازهای که علم وحکمتش ایجاب میکند ومناسب آن چیز، آفریده است. ر
وَٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِهِۦٓ ءَالِهَةًۭ لَّا يَخْلُقُونَ شَيْـًۭٔا وَهُمْ يُخْلَقُونَ وَلَا يَمْلِكُونَ لِأَنفُسِهِمْ ضَرًّۭا وَلَا نَفْعًۭا وَلَا يَمْلِكُونَ مَوْتًۭا وَلَا حَيَوٰةًۭ وَلَا نُشُورًۭا ﴿٣﴾
ولا حيوة ولا نشورا ومشرکان به جای الله معبودهایی گرفتند که هیچ مخلوق کوچک یا بزرگی را نمیآفرینند وخود آفریده شدهاند، والله آنها را از نیستی آفریده است، ونه بر دفع زیان از خودشان توانا هستند ونه بر جلب منفعت برای خودشان، ونه بر میراندن زنده، ونه بر زنده کردن مرده، ونه بر برانگیختن مردگان از قبرهایشان توانا هستند
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ إِنْ هَـٰذَآ إِلَّآ إِفْكٌ ٱفْتَرَىٰهُ وَأَعَانَهُۥ عَلَيْهِ قَوْمٌ ءَاخَرُونَ ۖ فَقَدْ جَآءُو ظُلْمًۭا وَزُورًۭا ﴿٤﴾
وکسانیکه به الله ورسولش کفر ورزیدند گفتند: این قرآن چیزی نیست جز دروغی که محمد صلی الله علیه وسلم آن را ساخته واز روی بهتان به الله نسبت داده است، ومردمانی دیگر او را بر ساختن آن کمک کردهاند، به تحقیق که این کافران سخن دروغی را افترا بستند، زیرا قرآن کلام الله است، وامکان ندارد که نه انسان ونه جن مانند آن بیاورد
وَقَالُوٓا۟ أَسَـٰطِيرُ ٱلْأَوَّلِينَ ٱكْتَتَبَهَا فَهِىَ تُمْلَىٰ عَلَيْهِ بُكْرَةًۭ وَأَصِيلًۭا ﴿٥﴾
واین تکذیبکنندگان قرآن گفتند: قرآن سخنان نخستینیان ودروغهایی است که آنها مینوشتند، ومحمد صلی الله علیه وسلم از روی آن نسخه برداشته است، ودر آغاز وپایان روز بر او خوانده میشود
قُلْ أَنزَلَهُ ٱلَّذِى يَعْلَمُ ٱلسِّرَّ فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا ﴿٦﴾
ای رسول- به این تکذیبکنندگان بگو: قرآن را الله فرستاده است همان ذاتیکه از هر چیزی در آسمانها وزمین آگاه است، وچنانکه ادعا میکنید ساختگی نیست، سپس برای ترغیب آنها به توبه فرمود: همانا الله نسبت به بندگان توبهکارش بسیار آمرزنده ومهربان است
وَقَالُوا۟ مَالِ هَـٰذَا ٱلرَّسُولِ يَأْكُلُ ٱلطَّعَامَ وَيَمْشِى فِى ٱلْأَسْوَاقِ ۙ لَوْلَآ أُنزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌۭ فَيَكُونَ مَعَهُۥ نَذِيرًا ﴿٧﴾
ومشرکان تکذیبکنندۀ پیامبر صلی الله علیه وسلم گفتند: چرا این کسیکه ادعا میکند رسولی از جانب الله است همانند سایر مردم غذا میخورد، وبرای جستجوی معاش در بازارها راه میرود، چرا الله فرشتهای با او نفرستاده تا همراهش باشد واو را تصدیق ویاری کند. صفحه ۱ از ۱۰ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر
أَوْ يُلْقَىٰٓ إِلَيْهِ كَنزٌ أَوْ تَكُونُ لَهُۥ جَنَّةٌۭ يَأْكُلُ مِنْهَا ۚ وَقَالَ ٱلظَّـٰلِمُونَ إِن تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًۭا مَّسْحُورًا ﴿٨﴾
یا گنجی از آسمان بهسوی او نازل نشده، یا باغی ندارد که از میوۀ آن بخورد، تا ازرفتن در بازارها وجستجوی روزی بینیاز گردد، وستمکاران گفتند: - ای مؤمنان- شما از رسولی پیروی نمیکنید، جز این نیست که مردی را پیروی میکنید که بهسبب سحر عقلش را از دست داده است
ٱنظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا۟ لَكَ ٱلْأَمْثَـٰلَ فَضَلُّوا۟ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ سَبِيلًۭا ﴿٩﴾
ای رسول- بنگر تا از آنها تعجب کنی که چگونه تو را با اوصاف دروغین توصیف میکنند، زیرا گفتند: ساحر، وگفتند: سحرشده، وگفتند: مجنون، پس بهسبب این کار از حق گمراه شدند، ونه میتوانند راهی برای هدایت بپیمایند، ونه میتوانند راهی را به عیبجویی در راستی وامانتداری تو بیابند
تَبَارَكَ ٱلَّذِىٓ إِن شَآءَ جَعَلَ لَكَ خَيْرًۭا مِّن ذَٰلِكَ جَنَّـٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ وَيَجْعَل لَّكَ قُصُورًۢا ﴿١٠﴾
برتر ومقدس است الله همان ذاتیکه اگر بخواهد بهتر از آنچه که به تو پیشنهاد دادهاند برایت قرار میدهد، چنانکه در دنیا باغهایی برایت قرار دهد که از زیر کاخها ودرختانش نهرها جاری است واز میوههایش میخوری، وکاخهایی برایت قرار دهد که با روزی ونعمت فراوان در آنها سکونت کنی
بَلْ كَذَّبُوا۟ بِٱلسَّاعَةِ ۖ وَأَعْتَدْنَا لِمَن كَذَّبَ بِٱلسَّاعَةِ سَعِيرًا ﴿١١﴾
وسخنانی که از آنها صادر شد به هدف طلب حق وجستجوی دلیل نبود، بلکه برای این بود که روز قیامت را تکذیب کردند، وبرای کسیکه روز قیامت را تکذیب کند آتشی بزرگ وبسیار شعلهور آماده کردهایم. إذا رأتهم من م كانبعيد سمعوا لها تغيظا وزفيرا
إِذَا رَأَتْهُم مِّن مَّكَانٍۭ بَعِيدٍۢ سَمِعُوا۟ لَهَا تَغَيُّظًۭا وَزَفِيرًۭا ﴿١٢﴾
آنگاه که جهنم کافران را درحالیکه بهسوی آن رانده میشوند از مکانی دور ببیند التهابی شدید، وصدایی رنجآور بهسبب خشم زیاد جهنم از آنها، از آن میشنوند
وَإِذَآ أُلْقُوا۟ مِنْهَا مَكَانًۭا ضَيِّقًۭا مُّقَرَّنِينَ دَعَوْا۟ هُنَالِكَ ثُبُورًۭا ﴿١٣﴾
وچون این کافران در مکانی تنگ از جهنم افکنده شوند درحالیکه دستهای آنها با زنجیر به گردنهایشان بسته شده است نابودی برای خودشان بخواهند؛ تا از آن رهایی یابند
لَّا تَدْعُوا۟ ٱلْيَوْمَ ثُبُورًۭا وَٰحِدًۭا وَٱدْعُوا۟ ثُبُورًۭا كَثِيرًۭا ﴿١٤﴾
ای کافران- امروز یک نابودی را نخواهید وبسیار نابودی بخواهید، اما هرگز خواستهتان اجابت نخواهد گشت، بلکه در عذاب دردآور برای همیشه میمانید
قُلْ أَذَٰلِكَ خَيْرٌ أَمْ جَنَّةُ ٱلْخُلْدِ ٱلَّتِى وُعِدَ ٱلْمُتَّقُونَ ۚ كَانَتْ لَهُمْ جَزَآءًۭ وَمَصِيرًۭا ﴿١٥﴾
ای رسول- به آنها بگو: آیا این عذابی که برایتان توصیف شد بهتر است یا بهشت جاویدانی که نعمتهایش ماندگار است وهرگز قطع نمیشود؟ وهمان است که الله برای بندگان مؤمن پرهیزگار خویش وعده داده است که برایشان پاداش، وبازگشتگاهی باشد که در روز قیامت بهسوی آن بازگردانیده میشوند
لَّهُمْ فِيهَا مَا يَشَآءُونَ خَـٰلِدِينَ ۚ كَانَ عَلَىٰ رَبِّكَ وَعْدًۭا مَّسْـُٔولًۭا ﴿١٦﴾
در بهشت برای آنها هر نعمتی را که بخواهند موجود است، این امر وعدهای برعهدۀ الله است، که بندگان پرهیزکارش آن را از او میخواهند، ووعدۀ الله تحققیافتنی است؛ زیرا او در وعده خلاف نمیکند. صفحه ۲ از ۱۰ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر
وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ وَمَا يَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ فَيَقُولُ ءَأَنتُمْ أَضْلَلْتُمْ عِبَادِى هَـٰٓؤُلَآءِ أَمْ هُمْ ضَلُّوا۟ ٱلسَّبِيلَ ﴿١٧﴾
وروزیکه الله مشرکان تکذیبکننده، وآنچه را که به جای الله عبادت میکردند گرد میآورد، آنگاه به معبودها برای توبیخ عبادتگزارانشان میفرماید: آیا شما بندگانم را با این فرمان که شما را عبادت کنند گمراه ساختید، یا آنها از جانب خودشان گمراه شدند؟!
قَالُوا۟ سُبْحَـٰنَكَ مَا كَانَ يَنۢبَغِى لَنَآ أَن نَّتَّخِذَ مِن دُونِكَ مِنْ أَوْلِيَآءَ وَلَـٰكِن مَّتَّعْتَهُمْ وَءَابَآءَهُمْ حَتَّىٰ نَسُوا۟ ٱلذِّكْرَ وَكَانُوا۟ قَوْمًۢا بُورًۭا ﴿١٨﴾
وكانوا قوما بورا معبودها میگویند: پروردگارا تو منزهی از اینکه شریکی داشته باشی، سزاوار ما نیست به جای تو دوستانی بگیریم که با آنها دوستی کنیم، پس چگونه از بندگانت میخواهیم که ما را به جای تو عبادت کنند؟! اما برای نزدیک ساختن تدریجی به عذاب، این مشرکان، وپیش از آنها پدرانشان را از خوشیهای دنیا بهرهمند ساختی تا اینکه یاد تو را فراموش کردند، پس دیگران را همراه تو عبادت کردند، وبهسبب دلسختیشان مردمی نابودشده بودند
فَقَدْ كَذَّبُوكُم بِمَا تَقُولُونَ فَمَا تَسْتَطِيعُونَ صَرْفًۭا وَلَا نَصْرًۭا ۚ وَمَن يَظْلِم مِّنكُمْ نُذِقْهُ عَذَابًۭا كَبِيرًۭا ﴿١٩﴾
ای مشرکان- بهطور قطع کسانیکه شما آنها را به جای الله عبادت میکردید در آنچه که در مورد آنها ادعا میکنید شما را تکذیب کردهاند، پس بهسبب ناتوانیتان نه میتوانید عذاب را از خودتان دفع کنید ونه میتوانید به خودتان یاری رسانید، و- ای مؤمنان- هر یک از شما که با شرک به الله ستم کند عذابی بزرگ به او میچشانیم همانند عذابی که به افراد مذکور چشاندیم
وَمَآ أَرْسَلْنَا قَبْلَكَ مِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ إِلَّآ إِنَّهُمْ لَيَأْكُلُونَ ٱلطَّعَامَ وَيَمْشُونَ فِى ٱلْأَسْوَاقِ ۗ وَجَعَلْنَا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍۢ فِتْنَةً أَتَصْبِرُونَ ۗ وَكَانَ رَبُّكَ بَصِيرًۭا ﴿٢٠﴾
و- ای رسول- ما پیش از تو پیامبران علیهم السلام را نفرستادیم جز انسانهایی که غذا میخوردند، ودر بازارها راه میرفتند، پس تو نخستین فرد از رسولان در این مورد نیستی، و- ای مردم- بعضی از شما را برای بعضی دیگر بهسبب اختلاف در ثروت وفقر وسلامتی وبیماری وسیلۀ آزمایش قرار دادیم، آیا بر آنچه با آن آزمایش شدهاید شکیبایی میکنید تا الله در قبال صبرتان به شما پاداش دهد؟ وپروردگارت نسبت به هرکسیکه صبر میکند وهرکسی که صبر نمیکند، وبه هرکس که از او اطاعت میکند، وهرکس از او نافرمانی میکند بیناست. و
۞ وَقَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَآءَنَا لَوْلَآ أُنزِلَ عَلَيْنَا ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ أَوْ نَرَىٰ رَبَّنَا ۗ لَقَدِ ٱسْتَكْبَرُوا۟ فِىٓ أَنفُسِهِمْ وَعَتَوْ عُتُوًّۭا كَبِيرًۭا ﴿٢١﴾
كبيرا وکافران که به دیدار ما امید ندارند، واز عذاب ما نمیترسند گفتند: چرا الله فرشتگانی بر ما فرو نفرستاد، تا از راستگویی محمد به ما خبر دهند، یا پروردگارمان را آشکارا نمیبینیم، تا از این امر به ما خبر دهد؟ به تحقیق که غرور در جان اینها بزرگ شد تا جاییکه آنها را از ایمان محروم کرد، وبا این سخن خویش در کفر و طغیان از حد گذشتند
يَوْمَ يَرَوْنَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةَ لَا بُشْرَىٰ يَوْمَئِذٍۢ لِّلْمُجْرِمِينَ وَيَقُولُونَ حِجْرًۭا مَّحْجُورًۭا ﴿٢٢﴾
روزیکه کافران فرشتگان را هنگام مرگ آنها، ودر برزخ، وهنگام برانگیختنشان، وهنگامیکه برای حسابرسی رانده میشوند، وآنگاه که در جهنم درآورده میشوند ببینند، در این مواضع برخلاف مؤمنان بشارتی برایشان نیست، وفرشتگان به آنها میگویند: بشارت از جانب الله بر شما حرام ومح رم است
وَقَدِمْنَآ إِلَىٰ مَا عَمِلُوا۟ مِنْ عَمَلٍۢ فَجَعَلْنَـٰهُ هَبَآءًۭ مَّنثُورًا ﴿٢٣﴾
وبه تمام کارهای نیک وخیری که کافران در دنیا انجام دادهاند میپردازیم آنگاه کارهای آنها را از نظر بطلان وسودنرساندن بهسبب کفرشان مانند غباری پراکنده که بیننده در شعاع واردشدۀ خورشید از پنجره آن را میبیند قرار میدهیم. صفحه ۳ از ۱۰ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر ر
أَصْحَـٰبُ ٱلْجَنَّةِ يَوْمَئِذٍ خَيْرٌۭ مُّسْتَقَرًّۭا وَأَحْسَنُ مَقِيلًۭا ﴿٢٤﴾
در آن روز مؤمنان ساکنان بهشت جایگاهی بهتر، واستراحتگاهی خوشتر از استراحتگاه دنیا از این کافران دارند؛ این امر بهسبب ایمان به الله وعمل صالح آنها است
وَيَوْمَ تَشَقَّقُ ٱلسَّمَآءُ بِٱلْغَمَـٰمِ وَنُزِّلَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ تَنزِيلًا ﴿٢٥﴾
و- ای رسول- روزی را به یاد آور که آسمان از ابری سفید ونازک میشکافد، وفرشتگان بهسبب کثرتشان بسیار به سرزمین محشر فرود میآیند
ٱلْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ ٱلْحَقُّ لِلرَّحْمَـٰنِ ۚ وَكَانَ يَوْمًا عَلَى ٱلْكَـٰفِرِينَ عَسِيرًۭا ﴿٢٦﴾
روز قیامت فرمانروایی حق وثابت از آن رحمان سبحانه است، وآن روز برای کافران بسیار سخت ودشوار است برخلاف مؤمنان که بر آنها آسان است
وَيَوْمَ يَعَضُّ ٱلظَّالِمُ عَلَىٰ يَدَيْهِ يَقُولُ يَـٰلَيْتَنِى ٱتَّخَذْتُ مَعَ ٱلرَّسُولِ سَبِيلًۭا ﴿٢٧﴾
و- ای رسول- به یاد آور روزی را که ستمگر بهسبب پیروی نکردن از رسول صلی الله علیه وسلم دستش را از پشیمانی زیاد میگزد ومیگوید: کاش رسول را در آنچه از جانب پروردگارش آورد پیروی میکردم، وهمراه او راهی بهسوی نجات برمیگزیدم. يويلت ليتنى لم أت خذ فلانا خليلا
يَـٰوَيْلَتَىٰ لَيْتَنِى لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِيلًۭا ﴿٢٨﴾
واز شدت افسوس درحالیکه نابودی را برای خودش میخواهد میگوید: وای بر من کاش فلان کافر را دوست نگرفته بودم
لَّقَدْ أَضَلَّنِى عَنِ ٱلذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جَآءَنِى ۗ وَكَانَ ٱلشَّيْطَـٰنُ لِلْإِنسَـٰنِ خَذُولًۭا ﴿٢٩﴾
به تحقیق که این دوست کافر مرا از قرآن پس از اینکه از طریق رسول به من رسید گمراه کرد، وشیطان بسیار از یاری انسان دست میکشد، وآنگاه که اندوهی بر او نازل شود از او بیزاری میجوید
وَقَالَ ٱلرَّسُولُ يَـٰرَبِّ إِنَّ قَوْمِى ٱتَّخَذُوا۟ هَـٰذَا ٱلْقُرْءَانَ مَهْجُورًۭا ﴿٣٠﴾
ورسول صلی الله علیه وسلم در آن روز برای شکایت از حال قومش میگوید: پروردگارا، همانا قوم من که مرا بهسوی آنها فرستادی این قرآن را رها کردند واز آن روی گرداندند. و
وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِىٍّ عَدُوًّۭا مِّنَ ٱلْمُجْرِمِينَ ۗ وَكَفَىٰ بِرَبِّكَ هَادِيًۭا وَنَصِيرًۭا ﴿٣١﴾
و- ای رسول- همانگونه که تو با آزار وبازداشته شدن از راه خویش توسط قوم خود روبرو شدی پیش از تو نیز برای هر یک از پیامبران، دشمنی از مجرمان قومش قرار دادیم، وهمین کافی است که پروردگارت بهسوی حق هدایت میکند، وهمین کافی است که او یاوری است که تو را در برابر دشمنانت یاری میرساند
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ ٱلْقُرْءَانُ جُمْلَةًۭ وَٰحِدَةًۭ ۚ كَذَٰلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِۦ فُؤَادَكَ ۖ وَرَتَّلْنَـٰهُ تَرْتِيلًۭا ﴿٣٢﴾
وکسانیکه به الله کفر ورزیدند گفتند: چرا این قرآن یکباره بر او نازل نشده، وبه تدریج بر او نازل شده است، - ای رسول- این قرآن را با نزول تدریجی به صورت بخشبخش برای استوارسازی قلبت بر تو نازل کردیم، وآن را قسمتقسمت برای آسانسازی فهم وحفظ آن فرو فرستادیم. صفحه ۴ از ۱۰ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر
وَلَا يَأْتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلَّا جِئْنَـٰكَ بِٱلْحَقِّ وَأَحْسَنَ تَفْسِيرًا ﴿٣٣﴾
وای رسول- مشرکان هیچ مثالی را [به عنوان اعتراض بر رسالت تو] پیشنهاد نمیدهند مگر اینکه ما پاسخ راست ودرست آن را با بهترین وجه وزیباترین بیان وتفسیر برایت میآوریم. ر
ٱلَّذِينَ يُحْشَرُونَ عَلَىٰ وُجُوهِهِمْ إِلَىٰ جَهَنَّمَ أُو۟لَـٰٓئِكَ شَرٌّۭ مَّكَانًۭا وَأَضَلُّ سَبِيلًۭا ﴿٣٤﴾
کسانیکه در روز قیامت درحالیکه بر روی چهرههایشان کشیده میشوند بهسوی جهنم کشانده میشوند آنها بدترین مکان را دارند؛ که جهنم است، ودورترین راه از حق را دارند؛ زیرا راهشان راه کفر وگمراهی است
وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا مُوسَى ٱلْكِتَـٰبَ وَجَعَلْنَا مَعَهُۥٓ أَخَاهُ هَـٰرُونَ وَزِيرًۭا ﴿٣٥﴾
وبه تحقیق که تورات را به موسی علیه السلام دادیم، وهمراه او برادرش هارون علیه السلام را رسولی قرار دادیم تا یاوری برایش باشد
فَقُلْنَا ٱذْهَبَآ إِلَى ٱلْقَوْمِ ٱلَّذِينَ كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَا فَدَمَّرْنَـٰهُمْ تَدْمِيرًۭا ﴿٣٦﴾
پس به آن دو گفتیم: بهسوی فرعون وقومش که آیات ما را تکذیب کردهاند بروید. آنگاه از فرمان ما اطاعت کردند، وبهسوی آنها رفتند وآنها را به توحید الله فراخواندند، اما آن دو را تکذیب کردند وآنها را به شدت نابود کردیم
وَقَوْمَ نُوحٍۢ لَّمَّا كَذَّبُوا۟ ٱلرُّسُلَ أَغْرَقْنَـٰهُمْ وَجَعَلْنَـٰهُمْ لِلنَّاسِ ءَايَةًۭ ۖ وَأَعْتَدْنَا لِلظَّـٰلِمِينَ عَذَابًا أَلِيمًۭا ﴿٣٧﴾
وقوم نوح را آنگاه که رسولان را با تکذیب نوح علیه السلام تکذیب کردند در دریا غرق و نابود کردیم، ونابودیشان را راهنمایی بر قدرت خویش بر ریشهکنکردن ستمکاران قرار دادیم، وعذابی رنجآور در روز قیامت برای ستمکاران آماده ساختیم
وَعَادًۭا وَثَمُودَا۟ وَأَصْحَـٰبَ ٱلرَّسِّ وَقُرُونًۢا بَيْنَ ذَٰلِكَ كَثِيرًۭا ﴿٣٨﴾
وعاد قوم هود علیه السلام، وثمود قوم صالح علیه السلام، واصحابل رس (چاه) را نابود کردیم، ولامتهای زیادی را میان این سه امت نابود کردیم
وَكُلًّۭا ضَرَبْنَا لَهُ ٱلْأَمْثَـٰلَ ۖ وَكُلًّۭا تَبَّرْنَا تَتْبِيرًۭا ﴿٣٩﴾
وبرای هر یک از این نابودشدگان، نابودی امتهای پیشین واسباب آن را توصیف کردیم تا پند بگیرند، هر یک از آنها را بهسبب کفر وستیزهجوییشان از بین بردیم
وَلَقَدْ أَتَوْا۟ عَلَى ٱلْقَرْيَةِ ٱلَّتِىٓ أُمْطِرَتْ مَطَرَ ٱلسَّوْءِ ۚ أَفَلَمْ يَكُونُوا۟ يَرَوْنَهَا ۚ بَلْ كَانُوا۟ لَا يَرْجُونَ نُشُورًۭا ﴿٤٠﴾
وبه تحقیق که این تکذیبکنندگان از میان قومت- در مسیر رفتن به شام- به شهر قوم لوط علیه السلام که به کیفر فاحشهای که انجام میدادند سنگها بر آن باریده شد گذشتهاند تا از آن پند بگیرند؛ آیا از دیدن این شهر کور گشتهاند وآن را ندیدهاند؟ نه، بلکه در انتظار رستاخیز نیستند تا بعدش را محاسبه کنند
وَإِذَا رَأَوْكَ إِن يَتَّخِذُونَكَ إِلَّا هُزُوًا أَهَـٰذَا ٱلَّذِى بَعَثَ ٱللَّهُ رَسُولًا ﴿٤١﴾
و- ای رسول- هرگاه این تکذیبکنندگان با تو روبرو شوند تو را به ریشخند میگیرند واز روی تسمخر واعتراض میگویند: آیا این همان کسی است که الله او را به عنوان رسول بهسوی ما فرستاده است؟! صفحه ۵ از ۱۰ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر
إِن كَادَ لَيُضِلُّنَا عَنْ ءَالِهَتِنَا لَوْلَآ أَن صَبَرْنَا عَلَيْهَا ۚ وَسَوْفَ يَعْلَمُونَ حِينَ يَرَوْنَ ٱلْعَذَابَ مَنْ أَضَلُّ سَبِيلًا ﴿٤٢﴾
نزدیک بود ما را از عبادت معبودهایمان بازگرداند، اگر بر عبادت آنها شکیبایی نکرده بودیم بهطور قطع ما را با دلایل وبراهینش بازمیگرداند، وبهزودی آنگاه که در قبرهایشان وروز قیامت عذاب را میبینند خواهند دانست که چه کسی منحرفتر است آنها یا او؟ وبهزودی خواهند دانست که کدامیک از آنها گمراهتر است
أَرَءَيْتَ مَنِ ٱتَّخَذَ إِلَـٰهَهُۥ هَوَىٰهُ أَفَأَنتَ تَكُونُ عَلَيْهِ وَكِيلًا ﴿٤٣﴾
ای رسول- آیا دیدی آن کسی را که هوا وهوس خود را معبود خویش قرار داده واز او اطاعت کرده است؟ آیا تو بر او نگهبان هستی که او را به ایمان بازگردانی، واز کفر بازداری؟!
أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ ۚ إِنْ هُمْ إِلَّا كَٱلْأَنْعَـٰمِ ۖ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا ﴿٤٤﴾
ای پیامبر- آیا گمان می کنی که بیشتر کسانی را که به توحید واطاعت پروردگار دعوت می کنی، آن را به هدف قبول حق، گوش می کنند یا در دلایل وبرهان های ذکر شده، می اندیشند؟! در شنیدن، اندیشیدن وفهم همچون چهارپایان هستند، بلکه از چهارپایان هم گمراه ترند
أَلَمْ تَرَ إِلَىٰ رَبِّكَ كَيْفَ مَدَّ ٱلظِّلَّ وَلَوْ شَآءَ لَجَعَلَهُۥ سَاكِنًۭا ثُمَّ جَعَلْنَا ٱلشَّمْسَ عَلَيْهِ دَلِيلًۭا ﴿٤٥﴾
ای رسول- آیا آثار آفرینش الله را ندیدهای آنگاه که سایه را بر روی زمین گستراند، واگر میخواست آن را ساکن وبدون حرکت قرار دهد بهطور قطع چنین میکرد، سپس خورشید را دلالتی بر آن قرار دادیم، که آن را بلند وکوتاه میکند. ثم قبض نه إلينا قبضا يسيرا
ثُمَّ قَبَضْنَـٰهُ إِلَيْنَا قَبْضًۭا يَسِيرًۭا ﴿٤٦﴾
سپس آن سایه را با کاستن به صورت تدریجی واندکاندک بر اساس ارتفاع خورشید بازمیگیریم
وَهُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيْلَ لِبَاسًۭا وَٱلنَّوْمَ سُبَاتًۭا وَجَعَلَ ٱلنَّهَارَ نُشُورًۭا ﴿٤٧﴾
والله همان ذاتی است که شب را به منزلۀ لباس برایتان قرار داد که شما، واشیا را میپوشاند، وهمان ذاتی است که خواب را مایۀ استراحت قرار داد که با آن در برابر خستگی کارهایتان استراحت میکنید، وهمان ذاتی است که روز را زمانی برای شما قرار داد که در آن بهسوی کارهایتان روانه میشوید
وَهُوَ ٱلَّذِىٓ أَرْسَلَ ٱلرِّيَـٰحَ بُشْرًۢا بَيْنَ يَدَىْ رَحْمَتِهِۦ ۚ وَأَنزَلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ طَهُورًۭا ﴿٤٨﴾
وهمان ذاتی است که بادها را مژدهدهندۀ نزول باران که از رحمت او تعالی به بندگانش است فرستاد، وآب پاک باران را که با آن پاکیزگی حاصل میکنید از آسمان فرو فرستادیم
لِّنُحْـِۧىَ بِهِۦ بَلْدَةًۭ مَّيْتًۭا وَنُسْقِيَهُۥ مِمَّا خَلَقْنَآ أَنْعَـٰمًۭا وَأَنَاسِىَّ كَثِيرًۭا ﴿٤٩﴾
تا با آن آب نازلشده، زمینی خشک ولمیزرع وبدون گیاه را با برآوردن انواع گیاهان وگستراندن سبزه زنده گردانیم، وبا آن آب، حیوانات وانسانهای زیادی را که آفریدهایم سیراب کنیم
وَلَقَدْ صَرَّفْنَـٰهُ بَيْنَهُمْ لِيَذَّكَّرُوا۟ فَأَبَىٰٓ أَكْثَرُ ٱلنَّاسِ إِلَّا كُفُورًۭا ﴿٥٠﴾
وبه تحقیق که در قرآن دلایل وبراهین گوناگونی بیان کردیم تا از آن پند بگیرند، اما بیشتر مردم جز ناسپاسی از حق وپرهیز از آن نخواستند. صفحه ۶ از ۱۰ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر ولو شئنا لبعثنا فى كل قرية نذيرا
وَلَوْ شِئْنَا لَبَعَثْنَا فِى كُلِّ قَرْيَةٍۢ نَّذِيرًۭا ﴿٥١﴾
واگر میخواستیم بهطور قطع در هر شهری رسولی میفرستادیم تا به آنها انذار دهد وآنها را از کیفر الله بترساند، اما این امر را نخواستیم، وفقط محمد صلی الله علیه وسلم را رسولی بهسوی تمام مردم فرستادیم
فَلَا تُطِعِ ٱلْكَـٰفِرِينَ وَجَـٰهِدْهُم بِهِۦ جِهَادًۭا كَبِيرًۭا ﴿٥٢﴾
پس از کافران در آنچه از روی فریب از تو میخواهند، ودر پیشنهاداتی که به تو میدهند اطاعت نکن، وبا این قرآن نازلشده بر تو با صبر در برابر آزارهایشان و تحمل دشواریها در دعوت آنها بهسوی الله به جهادی بزرگ با آنها بپرداز
۞ وَهُوَ ٱلَّذِى مَرَجَ ٱلْبَحْرَيْنِ هَـٰذَا عَذْبٌۭ فُرَاتٌۭ وَهَـٰذَا مِلْحٌ أُجَاجٌۭ وَجَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخًۭا وَحِجْرًۭا مَّحْجُورًۭا ﴿٥٣﴾
والله سبحانه همان ذاتی است که آب دو دریا را که یکی شیرین وگوارا ودیگری شور است در کنار یکدیگر قرار داد، ومیان آن دو، مانع وپردهای نهاد که مانع آمیختهشدن آن دو با هم میشود
وَهُوَ ٱلَّذِى خَلَقَ مِنَ ٱلْمَآءِ بَشَرًۭا فَجَعَلَهُۥ نَسَبًۭا وَصِهْرًۭا ۗ وَكَانَ رَبُّكَ قَدِيرًۭا ﴿٥٤﴾
واو تعالی همان ذاتی است که از منی مرد وزن انسانی را آفرید، وهمان ذاتیکه انسان را آفرید رابطۀ خویشاوندی نسبی وسببی (از طریق ازدواج) را پدید آورد، و- ای رسول- پروردگار تو توانایی است که هیچچیز او را ناتوان نمیسازد، ویکی از مظاهر قدرت او تعالی آفرینش انسان از منی مرد وزن است
وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُهُمْ وَلَا يَضُرُّهُمْ ۗ وَكَانَ ٱلْكَافِرُ عَلَىٰ رَبِّهِۦ ظَهِيرًۭا ﴿٥٥﴾
وکافران بتهایی را به جای الله عبادت میکنند که اگر از آنها اطاعت کنند به آنها نفعی نمیرسانند، واگر از آنها نافرمانی کنند زیانی به آنها نمیرسانند، وکافر در آنچه که الله سبحانه را خشمگین میسازد همیشه پیرو شیطان است
وَمَآ أَرْسَلْنَـٰكَ إِلَّا مُبَشِّرًۭا وَنَذِيرًۭا ﴿٥٦﴾
و- ای رسول- تو را نفرستادیم جز بشارتدهندهای برای کسیکه با ایمان وعمل صالح از الله اطاعت کند، وانذاردهندهای برای کسیکه با کفر ونافرمانی از او تعالی نافرمانی کند
قُلْ مَآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلَّا مَن شَآءَ أَن يَتَّخِذَ إِلَىٰ رَبِّهِۦ سَبِيلًۭا ﴿٥٧﴾
ای رسول- بگو: در قبال تبلیغ رسالت هیچ مزدی از شما نمیخواهم جز اینکه هرکس از شما که بخواهد با انفاق، راهی بهسوی رضایت الله برگزیند، این کار را انجام دهد
وَتَوَكَّلْ عَلَى ٱلْحَىِّ ٱلَّذِى لَا يَمُوتُ وَسَبِّحْ بِحَمْدِهِۦ ۚ وَكَفَىٰ بِهِۦ بِذُنُوبِ عِبَادِهِۦ خَبِيرًا ﴿٥٨﴾
و- ای رسول- در تمام کارهایت بر الله زنده وجاویدانی که هرگز نمیمیرد توکل کن، وبا ستایش بر الله او تعالی را منزه بدان، وهمین کافی است که او تعالی از گناهان بندگانش آگاه است وذرهای از گناهانشان بر او پوشیده نمیماند، وبهزودی در قبال گناهانشان به آنها جزا خواهد داد. صفحه ۷ از ۱۰ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر
ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِى سِتَّةِ أَيَّامٍۢ ثُمَّ ٱسْتَوَىٰ عَلَى ٱلْعَرْشِ ۚ ٱلرَّحْمَـٰنُ فَسْـَٔلْ بِهِۦ خَبِيرًۭا ﴿٥٩﴾
همان ذاتیکه آسمانها وزمین وآنچه را میان آن دو است در شش روز آفرید، سپس آنگونه که سزاوار جلال اوست بر عرش استوا نمود وقرار گرفت، واو رحمان است، پس - ای رسول- در مورد او از دانای خبیر بپرس، واو الله است که از هر چیزی آگاه است، وهیچچیز بر او پوشیده نمیماند
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱسْجُدُوا۟ لِلرَّحْمَـٰنِ قَالُوا۟ وَمَا ٱلرَّحْمَـٰنُ أَنَسْجُدُ لِمَا تَأْمُرُنَا وَزَادَهُمْ نُفُورًۭا ۩ ﴿٦٠﴾
وهرگاه به کافران گفته شود: برای رحمان سجده کنید، میگویند: برای رحمان سجده نمیکنیم، ورحمان چیست؟ آن را نمیشناسیم وبه آن اقرار نمیکنیم، آیا به چیزیکه به ما امر میکنی به او سجده کنیم درحالیکه او را نمیشناسیم، سجده کنیم؟! فرمان او به آنها برای سجده در برابر او تعالی به دوریشان از ایمان به الله میافزاید
تَبَارَكَ ٱلَّذِى جَعَلَ فِى ٱلسَّمَآءِ بُرُوجًۭا وَجَعَلَ فِيهَا سِرَٰجًۭا وَقَمَرًۭا مُّنِيرًۭا ﴿٦١﴾
برتر ومقدس است ذاتیکه در آسمان منزلگاههایی برای ستارگان وسیارهها قرار داد، وخورشیدی در آسمان قرار داد که نور میپراکند، ودر آن ماهی قرار داد که با نوری که از خورشید منعکس میکند زمین را روشن میگرداند
وَهُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ خِلْفَةًۭ لِّمَنْ أَرَادَ أَن يَذَّكَّرَ أَوْ أَرَادَ شُكُورًۭا ﴿٦٢﴾
والله همان ذاتی است که برای هرکس که بخواهد از آیات الله پند بگیرد وهدایت شود، یا بخواهد شکر الله را در قبال نعمتهایش به جای آورد شب وروز را پی در پی قرار داد که هر یک از آن دو در پی دیگری میآید وجانشین آن میشود
وَعِبَادُ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى ٱلْأَرْضِ هَوْنًۭا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ ٱلْجَـٰهِلُونَ قَالُوا۟ سَلَـٰمًۭا ﴿٦٣﴾
وبندگان مؤمن رحمان کسانی هستند که با وقار وفروتنانه بر روی زمین راه میروند، وهرگاه جاهلان آنها را مورد خطاب قرار دهند مقابله به مثل نمیکنند، بلکه آگاهانه سخن نیکی به آنها میگویند
وَٱلَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّدًۭا وَقِيَـٰمًۭا ﴿٦٤﴾
وهمان کسانیکه با سجده بر پیشانیهایشان، وایستادن بر روی پاهایشان که برای الله نماز میگزارند شب را به صبح میرسانند
وَٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا ٱصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ ۖ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا ﴿٦٥﴾
وهمانها که در دعای خویش به پروردگارشان میگویند: پروردگارا، ما را از عذاب جهنم دور گردان، بهراستیکه عذاب جهنم برای کسیکه در حال کفر بمیرد همیشگی وجدانشدنی است. ر
إِنَّهَا سَآءَتْ مُسْتَقَرًّۭا وَمُقَامًۭا ﴿٦٦﴾
در حقیقت جهنم قرارگاه بدی است برای کسیکه در آن مستقر شود، وجایگاه بدی است برای کسی که در آن اقامت کند
وَٱلَّذِينَ إِذَآ أَنفَقُوا۟ لَمْ يُسْرِفُوا۟ وَلَمْ يَقْتُرُوا۟ وَكَانَ بَيْنَ ذَٰلِكَ قَوَامًۭا ﴿٦٧﴾
وهمان کسانیکه وقتی اموالشان را بخشش کنند در بخشش اموال زیادهروی نمیکنند، ودر بخشش آن بر کسیکه نفقۀ او از خودشان یا دیگران واجب است سخت نمیگیرند، وانفاق به آنها حدی میانه بین زیادهروی وسختگرفتن است. صفحه ۸ از ۱۰ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر
وَٱلَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَـٰهًا ءَاخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ ٱلنَّفْسَ ٱلَّتِى حَرَّمَ ٱللَّهُ إِلَّا بِٱلْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ ۚ وَمَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ يَلْقَ أَثَامًۭا ﴿٦٨﴾
يلق أ ثاما وهمانها که همراه الله سبحانه معبودی دیگر را نمیخوانند، ونفسی را که الله قتل آن را حرام کرده است نمیکشند مگر به قتل قاتل یا مرتد یا زناکار محصن که الله اجازه داده است، وزنا نمیکنند، وهرکس که این گناهان کبیره را مرتکب شود کیفر گناهی را که مرتکب شده است در روز قیامت درخواهد یافت
يُضَـٰعَفْ لَهُ ٱلْعَذَابُ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ وَيَخْلُدْ فِيهِۦ مُهَانًا ﴿٦٩﴾
در روز قیامت عذاب برایش دوچندان میشود، وذلیل وخوار برای همیشه در عذاب میماند
إِلَّا مَن تَابَ وَءَامَنَ وَعَمِلَ عَمَلًۭا صَـٰلِحًۭا فَأُو۟لَـٰٓئِكَ يُبَدِّلُ ٱللَّهُ سَيِّـَٔاتِهِمْ حَسَنَـٰتٍۢ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا ﴿٧٠﴾
اما کسیکه بهسوی الله توبه کند وایمان آورد، وعمل صالحی که بر راستی توبهاش دلالت دارد انجام دهد، الله بدیهایی را که اینها انجام دادهاند به نیکیها تبدیل میکند، والله نسبت به گناهان بندگان توبهکارش بسیار آمرزنده ومهربان است
وَمَن تَابَ وَعَمِلَ صَـٰلِحًۭا فَإِنَّهُۥ يَتُوبُ إِلَى ٱللَّهِ مَتَابًۭا ﴿٧١﴾
وکسیکه بهسوی الله توبه کند، وراستی توبهاش را با انجام طاعات وترک گناهان ثابت گرداند بهراستیکه توبهاش پذیرفتنی است
وَٱلَّذِينَ لَا يَشْهَدُونَ ٱلزُّورَ وَإِذَا مَرُّوا۟ بِٱللَّغْوِ مَرُّوا۟ كِرَامًۭا ﴿٧٢﴾
وهمان کسانیکه در باطل، مانند اماکن گناهان وبازیهای حرام حضور نمییابند، وچون به سخنان وکارهای لغو وپست بگذرند زود از کنارش عبور کنند، درحالیکه خویشتن را با دورگردانیدن از این امور گرامی میدارند. م
وَٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِّرُوا۟ بِـَٔايَـٰتِ رَبِّهِمْ لَمْ يَخِرُّوا۟ عَلَيْهَا صُمًّۭا وَعُمْيَانًۭا ﴿٧٣﴾
وکسانیکه چون آیات شنیداری ودیداری الله بر آنها یادآوری شود گوشهایشان از آیات شنیداری کر نمیگردد، واز دیدن آیات دیداری کور نمیشوند
وَٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَٰجِنَا وَذُرِّيَّـٰتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍۢ وَٱجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا ﴿٧٤﴾
وهمان کسانی که در دعای خویش می گویند: پروردگارا، همسران وفرزندانی به ما ببخش که به خاطر تقوا وپایداری بر حق، روشنایی چشم ما باشند، وما را برای پرهیزگاران، پیشوایان حقی قرار بده که به ما اقتدا شود
أُو۟لَـٰٓئِكَ يُجْزَوْنَ ٱلْغُرْفَةَ بِمَا صَبَرُوا۟ وَيُلَقَّوْنَ فِيهَا تَحِيَّةًۭ وَسَلَـٰمًا ﴿٧٥﴾
اینها که این صفات را دارند به پاس صبر بر طاعت الله اتاقهایی مرتفع در فردوس اعلی بهشت را پاداش میبرند، ودر آنجا با درود وسلام فرشتگان روبرو میشوند، واز آسیبها نجات مییابند. ر
خَـٰلِدِينَ فِيهَا ۚ حَسُنَتْ مُسْتَقَرًّۭا وَمُقَامًۭا ﴿٧٦﴾
برای همیشه در آن میمانند، قرارگاه نیکویی است که در آن قرار میگیرند، وجایگاه نیکویی است که در آن اقامت میکنند. صفحه ۹ از ۱۰ moc.hgelp بلغ قرآن کریم · تفسیر
قُلْ مَا يَعْبَؤُا۟ بِكُمْ رَبِّى لَوْلَا دُعَآؤُكُمْ ۖ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ يَكُونُ لِزَامًۢا ﴿٧٧﴾
ای رسول- به کافران اصرارکننده بر کفر بگو: اگر عبادت ودعایتان نباشد، پروردگارم اعتنایی به شما ندارد وارزشی برایتان قایل نیست؛ زیرا شما رسول صلی الله علیه وسلم را در آنچه از جانب پروردگارش برایتان آورد تکذیب کردهاید، پس بهزودی مجازات تکذیب، گریبانگیر شما خواهد شد. صفحه ۱۰ از ۱۰ moc.hgelp
دنبال کن · تکرار کن · از حفظ بخوان · بدون ثبتنام